cihanseckinunlu

diary of a guide

2010-02-01T13:10:00.000-08:00

diary of a guide

2010-02-01T10:18:00.000-08:00

diary of a guide (Istanbul)

2009-12-01T05:50:00.001-08:00

IV. AVLU / SOFA-İ HÜMÂYUN
IV. COURTYARD / IMPERIAL SOFA (SOFA-İ HÜMAYUN)Has Oda’nın Divanyeri denilen çift sıra sütunlu geniş revağı, “Sofa-i Hümâyûn” veya “Mermer Sofa” olarak adlandırılan terasa açılır. Teras 17. yy. ilk yarısında Sultan IV. Murad ve Sultan İbrahim döneminde (1623-40;1640-48) Haliç tarafına doğru genişletilerek ve yeni köşkler yapılarak günümüzdeki görünümünü kazanmıştır. Mermer terasta revakların önünde fiskiyeli büyük bir havuz yer alır. Terasta, Revan köşkünden başka, Haliç tarafındaki manzaraya bakan Sünnet Odası adı verilen bir köşk ile IV. Murad’ın yaptırdığı Bağdat Köşkü ve Sultan İbrahim döneminde yapılan İftariye Köşkü veya “Mehtaplık” denilen kameriye bulunur. L şeklindeki geniş revağın bir ucu padişahın haremdeki Has Oda ve köşklerin bulunduğu Mabeyn taşlığına geçit verir. Revan köşkünün bulunduğu diğer tarafında ise Sofa-i Hümâyûn çiçek bahçesine merdivenlerle inilir.
Private Room’s (Has Oda) villa with two rows of columns called as Imperial Council Hall (Divanyeri) links to the terrace called as “Imperial Sofa” or “Marble Sofa”. Terrace had been widened towards Haliç in the first half of the 17th Century during Sultan Murad IV. and Sultan İbrahim era (1623-40;1640-48) and obtained its contemporary look today. There is a large pool with water ejector before the marble pavilion. On the terrace, in addition to Revan (A Place) Pavilion, there is a pavilion facing the view on Haliç side called as Circumcision Room (Sünnet Odası) as well as Baghdad Pavilion that Murad IV. made built and an arbor called as Evening Meal of Ramadan (İftariye) Pavilion or “Moonplace (Mehtaplık)” that was built during Sultan İbrahim era. One end of the L-shaped wide pavilion leads to Sultan’s Private Room (Has Oda) and Middle Stone Courtyard (Mabeyn Taşlığı) where pavilions are located. Imperial Sofa flower garden that is located on the other side where Revan Pavilion is can be visited through stairs

Sünnet Odası / Circumcision RoomSofa-i Humayun’un Haliç’e bakan kısmında yer alır. Köşkün yapılış tarihi kesin olarak bilinmese de büyük bir olasılıkla 16.yy’ın ilk yarısında Kanuni Sultan Süleyman devrinde yapıldığı düşünülmektedir. Daha sonra çeşitli değişiklikler geçirmiş ve günümüzdeki biçimini Sultan I. İbrahim döneminde almıştır. Köşke, Sünnet Odası adı daha sonra verilmiştir. III. Ahmed’in(1703-1730) şehzadelerinin sünneti sırasında bu oda kullanılmış ve bu nedenle de köşkün adı Sünnet Odası olarak kalmıştır. Ziyarete açıktır.
It is located in the part of Imperial Sofa that faces Haliç. Even thought the exact date of construction of the pavilion, it has been considered built most probably during the first half of 16th century in Sultan Süleyman era. Later on, it went through some modifications and took its contemporary shape during Sultan İbrahim I era. The pavilion was called later as Circumcision Room. This room was used during the circumcision of the princes of Ahmed III. and therefore the pavilion was called as Circumcision Room. It is open to visits.

Revan Köşkü / Revan PavilionIV. Murad’ın Revan’ı fethetmesinin anısı için 1636 da yapılan köşk, Sofa-i Hümâyûn’da II. Mehmed döneminden beri var olan havuzun küçültülmesi, biçim değiştirmesi ile kazanılan alanda, teras üstüne yapılmıştır. Köşk, sekizgen bir plan şemasına sahiptir ve üç eyvanlıdır. Revan Köşkü’nün bazı Osmanlı kaynaklarında “Sarık Odası” diye geçmesi, padişahı törenlerde simgeleyen sarıkların Tülbent Gulamı tarafından burada korunmasıyla ilgilidir. Ayrıca, Has Odanın her yıl Ramazan ayında yapılan temizliği sırasında Hırka-i Saadet ve diğer kutsal eşyalar Revan Köşkü’ne taşınırdı.
Sultan I. Mahmud bu köşkte, 1733 yılında Has Odalılar için son derece değerli ve tarih kitapları ağırlıklı bir vakıf kitaplık oluşturmuştur. III. Osman ve III. Mustafa tarafından geliştirilen bu vakıf kitaplık, Saray, Müzeye dönüştürüldüğünde Saray Kütüphanesi koleksiyonuna dahil olmuştur. Köşk ziyarete açıktır. The köşk that was built for commemoration of conquest of Revan by Murad IV. was constructed on the terrace in an area that was obtained upon shrinking and reshaping of the pool that existed in Imperial Sofa since Mehmed II. Köşk has a octagonal shape and has three balconies. The fact that Revan Pavilion is mentioned as “Turban Room (Sarık Odası)” in some of the Ottoman sources is related to the fact that the turbans that represented the Ottoman Sultan were safeguarded here by Cheesecloth Servant (Tülbent Gulamı). Also, Holy Relic Section (Hırka-i Saadet) and other sacred articles used to be transferred to Revan Pavilion during the cleaning of Private Room every year in Ramadan month. Sultan Mahmud I. created an utmost valuable -predominantly history books- library in this köşk for those in Private Room. The library that was further enlarged by Osman III and Mustafa III had been returned to Palace Library Collection when the palace was transformed into museum. Köşk is open to visits.

Bağdad Köşkü / Baghdad PavilionYalnızca Sofa-i Hümâyûn’daki değil, sarayın günümüze ulaşan en güzel köşklerinden birisi olan yapı IV. Murad’ın Bağdad fethini anıtsallaştırmak için 1639 yılında yaptırılmıştır. Bağdad zaferinin anısına yaptırılan köşk, terasın ucunda, daha önce burada var olan bir kule köşkün yerine yapılmıştır. Köşkün yapımı için terası Haliç yönüne genişletmek gerekmiştir. Türk mimarisinin en başarılı, en iyi korunmuş örneklerinden olan köşk, Revan Köşkü ile birlikte 18. yy ortalarından itibaren Has Oda’nın kitaplıkları olarak kullanılmıştır. Bağdad Köşkü’ndeki kitaplarda Saray, Müze haline getirildiğinde Saray Kütüphanesi koleksiyonuna dahil olmuştur. Köşk ziyarete açıktır.
This construction which is one of the most beautiful köşks, not only among those in Imperial Sofa, but also among those of palace that survived today was built in 1693 to commemorate the conquest of Baghdad by Murad IV. The köşk that was built for the memory of Baghdad victory was built on that place where a tower existed before at the end of terrace. In order to build the köşk, terrace required to be widened further towards Haliç direction. This köşk that has been one of the most successful, best protected examples was used as the library of Private Room along with Revan Pavilion starting from the mid- 18th century. The palace in the books in Baghdad Pavilion was turned over to Palace Library Collection. Pavilion is open to visits.

İftariye Köşkü / İftariye Kameriyesi
Evening Meal of Ramadan Pavilion / Evening Meal of Ramadan PergolaIV. Murad döneminde Haliç yönüne genişletilen Sofa-i Hümâyûn mermer terasının Sünnet Odası ile Bağdad Köşkü arasında kalan kısmına, 1640’da Sultan I. İbrahim tarafından yaptırılmıştır. Kameriye şeklinde olan bu köşkün özelliği tombaktan oluşudur. Dört sütunun taşıdığı bir tekne kubbe ile örtülüdür. Kameriye, çıkıntı yapan konumuyla mermerlikten ayrılmış, alttaki bahçelere ve kente, Haliç ve Galata’ya yönelik bir konuma getirilmiştir. Bu kameriyede Ramazan aylarında sultanın iftarı beklediği, orucu burada açtığı sanılır. Bu nedenle İftariye adını almış olmalıdır. Yaz aylarına rastlayan bayram törenlerinde sultanın Enderûnluların bayram tebriklerini burada kabul ettiği ve aşağı bahçede yapılan spor gösterilerini seyrettiği kaynaklardan anlaşılır.
It was built by Sultan İbrahim I in 1640 on the part of marble terrace between Circumcision Room and Baghdad Pavilion that was enlarged towards Haliç direction during Murad IV era. The special feature of this kameriye- shaped köşk is that it is made of copper and zinc alloy. It is covered by a dome that is carried by four columns. Kameriye is seperated from the marble with its projecting part, and is made facing the gardens below, the city, Haliç and Galata. This kameriye is thought that the Sultan waited for the breaking of the Ramadan fast here during Ramadan Months. Therefore, it is supposed to be called as İftariye (the place where one breaks the Ramadan fast). Is is understood from the sources that the Sultan had been accepting the holiday congratulations of those from Enderun and watching the sport shows down in the festival ceremonies during the periods that overlapped with summer months.
Sofa Köşkü / Sofa PavilionSofa Köşkü, Merdivenbaşı Kasrı, Mustafa Paşa Köşkü gibi isimleri olan köşkü, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa 166-1683 yılları arasında Sadrazamlığı sırasında yaptırmıştır. Bu da köşkün Mustafa Paşa Köşkü adını da almasına yol açmıştır. III. Ahmed döneminde onarılan köşkün 1704 tarihli kitabesinde “Sofa Köşkü” olarak anılmaktadır. Köşk, üçlü bir plan kurgusu göstermektedir. I. Mahmud döneminde (1752) yapılan büyük bir onarımla cephe düzeni değiştirilmiştir. Köşk, Sultan Has Odası, özel dairesi olarak kullanılmıştır. Örneğin, I. Mahmud 1730 yılında tahta çıkış töreninden sonra bu köşke gelerek Has Odalılara ihsanlarda bulunmuş; III. Osman burada musiki dinleyip, tomak oyunu seyretmiştir. III. Selim’in 1795 ve 1798 yılları baharında bu köşk ve önündeki bahçelerde III. Ahmed döneminin simgesi olan Lale/Çırağan eğlenceleri yaptırdığı kaynaklardan anlaşılır.
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa built the pavilion, which also has names such as Sofa Pavilion, Stairhead Pavilion, Mustafa Paşa Pavilion, built between 166-1683 during his viziership. This fact led the pavilion be called as Mustafa Paşa Pavilion. The pavilion that was restored during Ahmed III era was mentioned as “Sofa Pavilion” in pavilion’s inscription that dates to 1704. Pavilion has a trio plan design. The front design was changed after a large scale repair that was conducted in 1752 in Mahmud I era. Pavilion, Sultan’s Private Room, had been used as private flat. For example, Mahmud I bestowed to those in Private Room coming to pavilion upon his ascendance ceremony to throne in 1730, Osman III listened music and watched teams competing with a ball on a rope. It is understood from the sources that Selim III had Lale/Çırağan entertainments that once were the symbol of Ahmed III era in this pavilion and its front gardens in 1795 and 1798 spring periods.

Hekimbaşı Kulesi/ Baş Lala Kulesi
Hekimbaşı Kulesi (Tower of Chief Doctor) / Baş Lala Kulesi (Chief Servant Tower)Fatih Sultan Mehmed döneminde sarayı bu yönde sınırlayan sur duvarı üzerinde bir burç halinde yapıldığı anlaşılan bu köşe kulesinin alt yapısı Bizans’a aittir. Hekimbaşıların padişahlar için ilaç, macun hazırladıkları yer olarak kullanılmıştır. Sarayın Birun teşkilatında yer alan Hekimbaşılar, Hasodalılardan Baş Lala’ya bağlı oldukları için kuleye Baş Lala Kulesi de denmiş olmalıdır. Yüzyıllar boyunca çeşitli amaçlarla kullanılan bina, ziyarete kapalıdır.
The infrastructure of this corner tower which is considered to be built during Fatih Sultan Mehmed era on the city walls that border the palace in this direction belongs to Byzantine. It was used as a place where the hekimbaşı (chief doctors) prepared medicine and strength material for Sultan. Because hekimbaşı, who are outlined in Palace’s public sector organization, reported to Chief Servant from Private Room, it is also possible that the tower must have been called as Chief Servant Tower. The building that had been used for various purposes is closed to visits now.
Sofa-i Hümâyun Alt Bahçeleri / Imperial Sofa Lower GardensPadişah Dairesi’nin önündeki Hisarpeçe denilen duvarla çevrili mermer teras ve çiçek bahçesinin üç taraftan daha aşağı kademe bir bahçe çevirir. Bu bahçenin Sofa Köşkü ve mermer teras altında kalan kısmı bazı padişahların yada içoğlanlarının cirit, ok atma, güreş gibi sporların yapıldığı bu alanda, Hekimbaşı kulesinin önünde yer alan IV. Murad dönemine ait taş taht padişahların burada oturarak bu etkinlikleri seyrettikleri yerdir. Bu bahçenin Marmara denizine, manzaraya açık bölümünde ise 15.yy.dan itibaren çeşitli köşk ve yapılar yer almıştır. Bahçenin bu kısmında, içoğlanlarının koğuşlarının bulunduğu III. Avluya ve sarayın büyük bahçelerine geçişi sağlayan kapıları vardı. Günümüzde burada 19. yy. da yapılmış olan Sofa Camii ile Sultan Abdülmecid tarafından yaklaşık 1859 yılında yaptırılan Mecidiye Köşkü ve ona bağlı küçük bir yapı olan Esvap Odası bulunur. Eskiden burada Fatih Sultan Mehmed’in yaptırdığı bir köşk, alt bahçelere geçişi sağlayan kapı üzerinde de Çadır Köşkü denilen bir yapının olduğu bilinir. 18. yy.da yapılmış olduğu sanılan Silahtarağa Köşkü ile Enderûn bölümünün üçüncü avlusu ve Sofa-i Hümâyûn’un temizliğinden sorumlu görevlilere ait Sofa koğuşu bulunuyordu. 19 yy.da harap olan bu yapılar kaldırıldığı için günümüze ulaşamamıştır.
It is surrounded by a marbe terrace that is also surrounded by a wall in front of Sultan’s flat called as Castlecover (Hisarpeçe) and a lower level garden of flowers on three other sides. The stone throne in the part of this garden that is below the Sofa Pavilion and marble terrace in which some sultans or converts played games such as cirit (javelin), shooting arrow and wrestling in front of Head of Doctors Tower is the place where the Sultans sat and watched these activities. Various pavilions and buildings are located in this garden starting from the 15th century in the part that faces Marmara Sea and the scenery. In this part of garden, there used to be gates that provided passage to III. courtyard and big gardens of palace where the dormitories of convert existed. Today, Sofa Mosque that was built in 19th century and Grand (Mecidiye) Pavilion being built in 1859 by Sultan Abdülmecid and a connected small construction called as Dressing Room exist there. Before that, it is known that there used to be a pavilion which Fatih Sultan Mehmed made built and a construction called as Tent Pavilion (Çadır Köşk) over the gate that provided passage to lower gardens there. Sofa dormitory that is considered to be constructed in 18th century and belonged to employees who were in charge of cleaning Silahtarağa Pavilion, the third courtyard of Enderûn, and Imperial Sofa used to exist there. These structures could not survive until today, because they were destroyed since they were ruined during 19th century.

Sofa Camii / Sofa MosqueSofa Camii’nin Sofa Ocağı denilen koğuş halkının kullanımı için II. Mahmud tarafından yaptırıldığı ve daha öncede burada 16. yy. da aynı amaçla yapılmış bir mescidin varlığı bilinir.
The presence of Sofa Mosque that was built by Mahmud II for use of dormitory people called as Sofa Dormitory, and before that, a small mosque that was built in 16th century for the same purpose is also known.

Mecidiye Köşkü / Grand (Mecidiye) PavilionTopkapı Sarayında yapılan en son padişah köşküdür. Sultan Abdülmecid döneminde Osmanlı hanedanının ikamet yeri, yeni yapılan Dolmabahçe Sarayı’dır. Hala eski geleneklere uyularak tahta çıkış törenlerinin yapıldığı Topkapı Sarayı’nda ataları gibi kendi adını taşıyan bir köşkün bulunmasını istemesi dolayısı ile yapılmış olmalıdır. Dönemin Batı mimarisi üslubuna uygun olarak kargir yapılan köşk ve oda. Osmanlıların ve sarayın geleneksel mimarlık anlayışı ve tekstürüne yabancı karma bir eklektizm sergilemektedir ve oldukça büyük ölçüdedir. Ziyarete kapalı olan köşkün bodrum katında Konyalı Restorant sarayı gezen ziyaretçilere Türk mutfağına ait çeşitli yemek, tatlı ve şerbetlerle hizmet vermektedir.
It is the last sultan pavilion that was built in Topkapı Palace. The residence location of the Ottoman Dynasty during Sultan Adbülmecid was newly built Dolmabahçe Palace. It must have been built because he wanted to have a pavilion that was named after himself and where ascending-to-throne ceremonies would be held as it was being held similarly in Topkapı Palace during his ancestor’s times. The pavilion and the room that was designed fitting to contemporary western architecture style added a mixed foreign eclecticism to traditional architecture understanding and texture of the Ottoman and palace and is in a great scale. Konyalı Restaurant in basement of pavilion that cannot be visited serves visitors in palace offering various food, sweets and sweetened fruit juice from Turkish cuisine.

Esvab Odası / Dressing (Esvab) Room1859’da yapılan odanın; ismi nedeni ile, sultanın huzuruna çıkmak için gelenlerin kıyafet değiştirdikleri; belki de bizzat sultanın Hırka-ı Saadet ziyareti için elbise değiştirdiği bir yer olduğu ileri sürülür. Padişaha ait yapılar ve içoğlanlarına ait koğuş ve okulun bulunduğu avlu, padişah dairesi, Sofa-i Hümâyûn’da yer alan köşkler ve buna bağlı alt bahçeler Enderûn’un bir bölümünü oluşturur. Diğer bölümü ise Padişah ailesine mensup kadınların ve şehzadelerin yaşadığı büyük bir kompleks oluşturan Harem’dir.
The idea that it was the room that was built in 1859, where Sultan’s visitors changed their clothes before being accepted by Sultan himself, or even Sultan changed his clothes for his Holy Relic Section visit is being put forward, because of the room’s name. The buildings belonged to Sultan, the courtyard with the dormitory and school that belonged to convert, Sultan’s apartment, pavilions that are in Imperial Sofa and related lower gardens constitutes a part of Enderûn. The other part is Harem that constitutes a large complex in which the women and princes belonged to Sultan’s family lived.

seckin@production

diary of a guide (Istanbul)

2009-12-01T05:47:00.000-08:00

III. AVLU / ENDERÛN AVLUSU
III. COURTYARD / ENDERÛN COURTYARD
Sarayın 100x90m. Boyutlarındaki bu avlusunun etrafındaki binaların inşaatı, Fatih devrinden itibaren padişahın yaşamı için gerekli yapılar ile Enderûn teşkilatının gerektirdiği koğuşlar, Camii, hamam gibi yapılardan oluşmuştur. Marmara cephesinde hamam ve önceleri doğan kuşlarının eğitildiği mekan iken sonraları Seferli Koğuşu olan yapı ile Büyük Oda ve Seferli Koğuşları önünde Enderûn hayatında önemli bir yeri olan meşkhane ve Büyük oda mescidi bulunmaktaydı. Bunları, hazine olarak kullanılan Fatih Köşkü izlerdi. Büyük oda mescidi ve meşkhane günümüze ulaşamamış yapılardır. Avlunun karşı sırasında Kiler Koğuşu ve Hazine Koğuşu bulunur. Avlunun diğer köşesinde yer alan Has Oda ve Has Oda Koğuşu Haliç tarafındaki yapıları oluşturur. Bu yönde ayrıca, Ağalar Camiide bulunmaktadır. Enderûn avlusunun ortasında ise “Havuz Köşkü” bulunuyordu. 18. yy.da yıkılarak yerine Enderûn Kütüphanesi yapılmıştır. III. Ahmed Kütüphanesi olarak bilinir. Enderûn Hastahane ve Eczahanesi olarak kullanılan mekanlar bugün Müze Müdür Lojmanı olarak kullanılmaktadır. Enderûn Mektebi’nin 15. yüzyıldan beri ilk aşamalarını oluşturan kadrolarına ayrılmış koğuşları Enderûn avlusu girişinde ve Bâb-üs Saade’nin iki yanında sıralanmıştır. Soldakine Küçük oda sağdakine Büyük oda adı verilen bu koğuşların yer aldığı binalar Enderûn’un divan avlusuyla olan duvarları boyunca uzanmaktadır.
This courtyard, in dimension of 100x90m, of the palace consists of the buildings which have been constructed for the need of the sultans since Fatih’s period, the dormitories which were needed by Enderûn organization, and buildings such as mosque and Turkish bath. At side of Marmara, first There were Turkish bath and an area where falcons were being trained, later There replaced the building Seferli Koğuşu(Imperial Wordrobe) and Meşkhane, which was important for Enderûn life, in front of Büyük Oda (Grand Room) and Seferli Koğuşları(Imperial Wordrobe). Fatih Pavilion used as a treasury building followed those. Mosque of Grand Room and Meşkhane could not remain these days. Kiler Koğuşu and Hazine Koğuşu are at the opposite of the courtyard. Has Oda and Has Oda Koğuşu, on the other corner, are the buildings at the side of Haliç. There is also, Ağalar Mosque in this direction. In the centre of Enderûn Courtyard there was Havuz Köşkü Pool Pavilion once but Enderûn Kütüphanesi Enderun Library was replaced in the 18th centruy. It is also known as III. Ahmed Library.The buildings, once were used as Enderûn Hastahane and Eczahanesi, is being used as Museum Manager Residence today. The dormitories of Enderûn Mektebi having used for Enderun’s staff since are arranged both at the entrance of Enderûn Courtyard and along two sides of Bâb-üs Saade. The dormitories, the left one is called Small room and the right one is called Grand Room are lying along the walls of Enderûn Divan Courtyard.

Enderûn Enderûn’u padişah ve onun hizmetindeki akhadımlar ve içoğlanların yaşadığı, bir kısmının da bu amaçla eğitim gördüğü okul olarak tanımlayabiliriz. Osmanlı sarayında Enderûn teşkilatı Topkapı Sarayı’nın kuruluşundan önce de var olan bir örgütlenme idi. Fatih Sultan Mehmed döneminde (1451-1481)şekillenen koğuşlar ve padişaha ait yapıları içeren avlu ile padişaha ait köşklerin bulunduğu sofa-i Hümâyûn adı verilen mermer teras ve çiçek bahçesinden oluşmaktadır.
We can describe Enderûn as a school in which the sultan, his akhadims and his page boys used to live together and so some of them used to be educated. In Ottoman palaces, Enderûn Organization was an organization which had already existed before Topkapı Palace. The dormitories which took on a shape in the reign of Fatih Sultan Mehmed (1451-1481), the courtyard with the buildings belonging to the sultan and villas belonging to the sultan are placed in marble terrace and flower garden and this was called Sofa-i Hümâyûn.
Enderûn Teşkilatı / Enderûn OrganizationEnderûn teşkilatı iki ana bölüme ayrılır: İlki, eğitim gören veya padişaha hizmet veren devşirme içoğlanları, diğeri ise akhadım ağalardan oluşan yöneticilerdir. Devşirme sistemiyle alınan çeşitli milletlere mensup Hıristiyan gençlerin Müslüman olmaları ve eğitimleri ile oluşturulan bu sistemde Orduda, Sarayda ve Hükümette ihtiyaç duyulan devlet adamları yetiştirilmiştir.
Enderûn Organization is divided in two main parts: First one is page boys who were serving to the sultan and the other is the directors consisted of akhadim ağas. By this system young men who were turned into Muslim from Christianity and gathered from various nations were educated and they became governors who were needed in the army, the palace and the government.
Arz Odası / Audience ChamberBâb-üs Saade’nin tam karşısında yer alan ve saçak sistemiyle bu kapıyla bütünleştirilen bu yapı, padişahların devlet yönetimiyle olan ilişkilerinin somutlaştırıldığı en önemli mekandır. Arz odası veya Arz Divanhanesi denilen yapıda padişahlar, yabancı devlet elçilerini kabul etmişler, sefere çıkan komutanlarla ve Divan toplantılarının “Arz Günleri” denilen Pazar ve Salı günlerinde devlet erkanı ile toplantılar yapmışlardır. 2003 yılında restorasyona giren binadaki çalışmalar bitmiştir. Ziyarete açıktır.
This is just in the opposite of Bâb-üs Saade and it goes united with its fringes to the gate. There the sultans used to concern state goverment. In this place, called Arz Odası or Arz Divanhanesi, the sultans used to welcome foreign ambassadors and arrange meetings with the commanders who were going to battle and arrange Divan meetings with governors on Sunday and Tuesday called “Arz Günleri”. The works in the building which went for restoration in 2003 finished. It is open for visitors.

Seferli Koğuşu / Imperial WardrobeSultan IV. Murad tarafından 1635 yılında kurulmuştur. Padişahların çamaşırlarını törenle yıkayan bu sınıf, padişahla birlikte seferlere katıldığı için bu ismi almıştır. Bina 18. yüzyıl başında Sultan III. Ahmet tarafından yenilenmiştir. Giriş revakında Bizans döneminden kalan yeşil sütunlara sahip yapının tonozlu koğuş bölümü 14 sütuna sahiptir. 20. yüzyıl başında arka tarafındaki hamam ve tuvaletleri de kaldırılan yapıda bugün Topkapı Sarayı Müzesi Padişah Elbiseleri Koleksiyonu’nundan Fatih’ten II.Abdülhamid’e kadar bazı padişahların değerli kumaşlardan yapılmış kaftan ve kıyafetlerinden örnekler sergilenmektedir.
It was built by Sultan IV. Murad in 1635. The class who used to clean the sultan’s laundry with ceremony gained its name because they used to join the battle with sultan. The building was restored by Sultan III. Ahmet in early 18th century. The vaulted dormitory part in the entrance apricot and which was remained from Byzantine Empire has 14 columns. There displays some sultan’s clothes and caftans made by precious fabrics from Fatih to II.Abdülhamid, which are all from Topkapı Sarayı Müzesi Padişah Elbiseleri Koleksiyonu. In the range of “Saray’da Lâle Sergisi” which will have been opened by April 11th in 2006, the tulip patterned works belonging to palace collections and the tulip patterned caftans and clothes from 16th to 18th centuries are going to be displayed for 3 months in this building.
Fatih Köşkü / Fatih Pavilion1462-63 yıllarında Fatih Sultan Mehmed’in Topkapı Sarayı planını oluşturacak şekilde yaptırdığı ilk yapılardan biridir. Saraydaki diğer padişahlara ait yapılar gibi burası da dörtlü mekan düzenine sahiptir. Marmara Denizi’ne bakan üç odanın Boğaziçi yönündeki diğer bir odaya açık bir mermer terasla bağlanmasından oluşmuştur. Köşkün masif duvarlı ve tonozlu 2 büyük mahzeni ile Bizans döneminden kalan yonca planlı bir vaftiz haneyi örtecek şekilde ayrı bir depo mekanından oluşan altyapısı iç sarayın da ana duvarlarını oluşturur. Yavuz Sultan Selim döneminde revak ve teras bölümleri de duvarlarla kapatılan hazine revakına I. Mahmud (18. yüzyıl) döneminde bir de Elçi Hazinesi mekanı yapılmıştır. 19. yüzyılda önemli devlet ziyaretçilerine sergilenmek amacıyla Ampir üsluplu vitrinler yapılan köşk, böylece Türk müzeciliğinin de en erken uygulamalarından birini oluşturmuştur. Günümüzde de Hazine Seksiyonu olarak kullanılan bina 2000 yılında Gilan Mücevherat’ın sponsorluğu ile restore ettirilerek, modern müzecilik anlayışına uygun, depreme dayanıklı vitrinlerle yenilenmiştir.
It is one of the first structures constructed by Fatih Sultan Mehmed in 1962-63 to form the plan of Topkapi Palace. This structure has also quadruple arrangement like the other structures at the Palace. It is formed by the connection of the other open room at Bosphorus side via a marmite terrace to the three rooms overlooking the Marmara Sea. The villas, solid walls and two big vaulted storehouses, and another storehouse from Byzantine Empire consist of the main walls of inner palace. I. Mahmud (18th century) added Elçi Hazinesi (Treasury of Ambassador) to the treasury portico, the portico and the terrace parts of which was closed by walls in Yavuz Sultan Selim’ s period. In 19th century, the villa to which French style vitrines were added in order to be displayed for important visitors became one of the early examples of Turkish Museum.The Building, today used as Treasury Section (Hazine Seksiyon), was restored in 2000 by the sponsorship of Gilan Mücevherat and renewed by replacing new earthquake-resistant, modern vitirines .

Kilerli Koğuşu
Kilerli Koğuşu Mutfak görevlilerinin de amiri Kilercibaşı sorumluluğunda olan Kilerli Koğuşu, padişahın yemeklerinin pişirilmesi ile ilgilenir, padişah sofrasını kurar ve yemek takımlarına bakardı. 1856 Enderûn yangınından sonra 19. yüzyılda Hazine Kethüdalığı binası olarak yeniden inşa edilmiştir. 1960’lı yıllarda iç düzeni değiştirilen bina bugün Topkapı Sarayı Müzesi Müdüriyeti olarak kullanılmaktadır.
Under the responsibility of the head of kitchen called Kilercibaşı (Chief Cook), Kilerli Koğuşu used to concern on cooking the sultans meals, preparing the sultans table and taking dinner service . After 1856 Enderûn fire in 1856, it was reconstructed as Hazine Kethüdalığı. Since 1960 it has been using as Topkapı Sarayı Müzesi Müdüriyeti

Hazine Koğuşu / Chamber of TreasuryEhl-i Hiref teşkilatının da amiri olan Hazinedarbaşı yönetimindeki saray hazinesinden sorumlu koğuş, Fatih döneminden son döneme kadar önemini ve varlığını korumuştur. 19. yüzyılda Enderûn teşkilatı dağıtıldığı halde Hasoda Koğuşu ile birlikte kadrosu korunan Hazine Koğuşu idi. 1856 Enderûn yangınından sonra hemen 1858 yılında Hazine Kethüdalığı Dairesi olarak inşa edilmiştir. 19 Nisan 2006 tarihinde açılacak .
The dormitory which were under the management of Hazinedarbaşı Chief Treasurer who was also the chief of Ehl-i Hiref organization was responsible of the treasury. It remained from Fatih’ s period to the end of the Ottoman Empire. Although Enderûn organization was dissolved in 19th century it continued with Hasoda Koğuşu. It was reconstructed as Hazine Kethüdalığı Dairesi in 1858 after Enderûn fire in 1856. In April 19th in 2006, it will welcome ‘Sarayda Hamam ve Berber’ Exhibition

Hasoda Koğuşu/ Kutsal Emanetler Dairesi / Chamber of Sacred RelicsPadişahların saraydaki özel ikametgahı olan bu yapı, Fatih Sultan Mehmed döneminde Has Oda olarak yapılmıştır. Padişahlar bu mekanda şehzadeleri, Enderunlu ağaları, vezirleri kabul eder, eğlenir ve 17. yüzyıl ortalarına kadar burada gecelerdi. Tahta yeni çıkan padişah cülus töreninden önce Has Oda’da tahta oturur ve ilk tebrikleri kabul ederdi. Girişte yer alan şadırvanlı sofa, girişin sağındaki Arzhane ve Has Oda, girişin solunda yer alan Destimal Odası ile dört bölümden meydana gelen yapı, 19. yüzyıldan itibaren Mukaddes Emanetlerin korunması için kullanılmıştır. Günümüzde de Mukaddes Emanetler teşhir salonu olarak kullanılmaktadır.
2007 tarihinde restorasyonu tamamlanan ve teşhir salonları yenilenerek 27 Aralık 2007 tarihinde ziyarete açılan Mukaddes Emanetler bölümünün Şadırvanlı giriş sofasında, Tövbe Kapısı Kâbe olukları, Kâbe anahtarları gibi Kâbe’ye ait emanetler, girişin sağındaki Arzhane’de Hz Muhammed’in şahsına ait olan kılıç ve yay, Dendan-ı Saadet, Sakal-ı şerif, Hilye-i Saadet ve İslamiyet’in Dört halifesine ait kılıçlar, Has Oda’da sandukası içinde Hırka-i Saadet ve Sancak-ı Şerif sergilenmektedir. Buradaki gümüş taht IV. Murad döneminde 1639’da yaptırılmıştır. Girişin solundaki Destimal Odası’nda ise Hz. Musa’nın asası, Hz. Yahya’nın rölikleri gibi diğer peygamberlere ait emanetler görülebilir.
Hasoda which was built as the sultans’ private department in Fatih Sultan Mehmed period, is double – storied and has four places. The place in entrance was named Şadırvanlı Sofa due to the marble fountain under Kubbe Altı. The other two parts of the four places was designed as two rooms with dome which are connected to one another and the hall by the doors. The first room on the right side of the entrance is Arzhane where the sultans used to meet arz agas and where they used to present their offers to the sultans. Today in the place, there exhibits the sacred properties belonging to Hz. Muhammed and Kaaba. Koran is being read The second room is the most important place in the building; Hasoda where the sultanate thore is being kept. The room in which the sultans were sleeping in Classical period started to be mentioned Chamber of Sacred Relics (Kutsal Emanetler Dairesi) from 19th century because it has the sacred properties such as Prophet Muhammed’ s Hırka-ı Saadet and Sancak-ı Şerif. Iznik tiles which are the most precious examples of Ottaman are seen on the walls. The room is not open for visitors. Hasodalıların koğuşu ,today called as Destimal Odası, is in the hall of Şadırvanlı Sofa. In the room some sacred properties before Hz. Muhammed are displayed today. Hasoda Koğuşu was formed by page boys who were under the sultans’ personel service In 19th century, the porticos in front of Hasoda Koğuşu were closed and a new dormitory for Emanet-i Mukaddese was built. Today it is used as Padişah Portreleri Sergi Salonu

Silahtar Hazinesi / Treasury of WeaponsmasterMukaddes Emanetlerle ilgili geçici tematik sergilerin düzenlendiği bu bölümde, 2009 yılının Ocak ayı sonuna kadar Hz Muhammed’in yakınlarına ait eşyaların yer aldığı “Ehl-i Beyt” sergisi ziyaret edilebilir.
In the place where you can enter by passing through Arzhane, the extremely important Kurans and other books in a library called Emanet Hazinesi (Sacred Treasury) were kept. From outside it is seen as if it had one dome but actually it has two domes. Today there are some properties belonging to the palace. It is not open for visitors.

Ağalar Camii / Ağalar MosquePadişah portrelerinin karşısında yer alan Ağalar Camii, Fatih Sultan Mehmed döneminde (1451-1481) yaptırılmıştır. Padişahlar, Akağalar ve İçoğlanların ibadeti için kullanılan bu Camii, günümüzde Saray’ın Araştırma Kütüphanesi olarak kullanılmaktadır. Sultanların hazinelerinde sakladıkları el yazmaları ile sarayın çeşitli köşk ve koğuşlarından toplanan son derece kıymetli el yazma ve minyatürlü kitapların korunduğu bu Kütüphane’de Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izni ile yerli ve yabancı araştırmacılar çalışma yapılabilmektedir. Ancak Kütüphane yapıda mimari restorasyon çalışmalarının devam etmesi sebebiyle kapalıdır.
On side of Haliç of Enderûn courtyard , Has Oda takes place. Used for worship by sultans, akagas and pageboys, the mosque must have been built in Fatih Sultan Mehmed’ s period (1451-1481). To make it to face at Mecca it was placed slightly in a diagonal way in the courtyard. Today it is used as Palace Library. It has the sultans’ manuscripts which they kept in the treasury and profoundly important manuscripts and the books with miniature.

Saray Kütüphanesi / Palace LibraryKütüphaneden yararlanabilmek için Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’ne çalışılacak konunun yazıldığı bir dilekçe ile başvurmak gerekmektedir. Yerli ve yabancı araştırmacılara açık olan Kütüphane, Hafta içi hergün 9.00-12.00; 13.00-16.30 saatleri arasında hizmet vermektedir.
In order to use the library, it is required to submit a petition that states the subject to be studied to General Directorate for Culturel Heritage and Museums. The library open to the native and foreign researchers serves between 9.00- 12.00 and 13.00- 16.30 Mon– Fri.

kartvizit

2009-12-01T05:16:00.000-08:00

diary of a guide (Istanbul)

2009-12-01T05:13:00.000-08:00

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
KARİYE MÜZESİ

Kariye eski Yunanca kent dışı (kırsal alan) anlamındaki Khora sözcüğünün Türkçeleşmesidir. V. yy.’da yapılan şehir surlarından önce sur dışında bir şapelin varlığı bilinmekte olup, bu şapelin yerine ilk Khora Kilisesi, Justinianus tarafından (527–565) yeniden yaptırılmıştır.
Kommenoslar döneminde Blakhernai Sarayının yakınında olduğu için kilise önemli dini merasimlerde saray şapeli olarak kullanılmıştır.
XI.yy. sonlarında İmparator I. Alexios’un (1081-1118) kayınvalidesi Maria Daukaina, kiliseyi yeniden inşa ettirmiştir.
Latin istilası (1204–1261) sırasında bu kilisede tahrip edilmiş, II. Andronikos (1282- 1328) döneminde Sarayın Hazine Nazırı Theodoros Metokhites (1313) tarafından onarılan kilisenin kuzeyine bir ek, batısına exonarteks ve güneyine şapel (Parekklesion) eklenmiş mozaik ve fresklerle bezenmiştir.
Kariye’deki mozaik ve freskler Bizans resim sanatının son dönemine (XIV. y.y.) ait en güzel örneklerdir. Bu mozaik ve fresklerdeki derinlik figürlerin hareket ve plastik değerlerinin verilişi, figürlerdeki uzamalar bu dönemin üslubudur.
Kariye, 1453 yılında İstanbul’un fethinden sonra Kilise olarak kullanılmış, 1511 Vezir Hadım Ali Paşa tarafından camiye çevrilmiştir.1945 yılında müzeye dönüştürülmüş, 1948–1958 yıllarında Amerikan Bizans Enstitüsü’nün yaptığı mozaik ve freskoların üzeri açılarak ortaya çıkarılmıştır.

Tarihçesi [değiştir]
Kariye (Chora) Kilisesi, 6. yüzyıla kadar giden bir geçmişe sahiptir. Günümüze ulaşmış hali Osmanlı döneminde ve 20. yüzyılin ikinci yarısında geçirdiği onarımların sonucudur. Kilise, manastır kompleksinden geriye kalan tek kalıntıdır. Kurtarıcı İsa Mesih’e adanmıştır. İlk önce manastır olarak 534 yılında Justinianus döneminde Aziz Theodius tarafından yapılmıstir. 11. yüzyılda 1. Aleksios’un kayınvalidesi Maria Doukaina tarafından yeniden inşa ettirilmiştir. 1204-1261 yıllarındaki Latin istilasinda harap olan manastır Theodoros Metokhites tarafından 14. yüzyılda onarılmıştır. Dış narteks ve parekklesion bu dönemde yapıya eklenmiştir. (Metokhites Parekklesion’u kendisi için inşa etmiştir ve mezarı da kilisenin girişinde mermer Bir taşla belirlenmiş olan yerdedir.)
Yapının önemi, İmparatorluğun, Haliç kıyısında, surlara yakın bir yerde konumlanmış olan “Blackhernai Sarayı”na taşınmasıyla artmıştır. 1296’daki büyük depreme dayanan bina, Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u almasından çok sonra1511 yılında camiye dönüştürülmüştür. Mozaik ve freskler cami olduktan sonra bazen tahta kepenklerle, bazen de badana ile örtülmüştür. 1948'den 1958'e kadar Amerikan Bizans Enstitüsü'nün yaptığı çalışmalar sonunda tüm mozaik ve freskler ortaya çıkarılmıştır. Yapı 1948’den bu yana da “Kariye Müzesi” olarak hizmet vermektedir. Dış köşesindeki minare ve içerde güneydoğu köşesindeki mihrap dışında hiçbir İslam unsuru taşımamaktadır. Türkiye'deki eski kiliseler arasında, içinde en fazla mozayiğe sahip olanıdır.
Mimari özellikleri [değiştir]

Güney şapelinin kubbesi
Kariye Kilisesi, tipik Bizans yapısıdır. Dışarıdan tuğla duvarlarıyla oldukça sade görünmekle birlikte içi en süslü kiliselerden biridir. Güney cephede uzanan dar uzun tek nefli bir sapel olan parekklesion bir bodrum uzerine yapılmıştır. Üstü kısmen kubbe, diğer kısımları tonozla örtülüdür. Tek apsisi vardır. Bütün batı cephesi boyunca uzanan dış narteks bugünkü cepheyi oluşturur. Yapının orta mekanını örten kubbe yüksek kasnaklıdır. Osmanlı döneminde onarım görmüştür ve ahşaptır. Dış cephelerde yuvarlak kemerler, yarım payeler, nişler ve taş tuğla örgü sıraları ile plastik ve hareketli bir görünüm sağlanmıştır. Doğu cephesi dışa taşkın apsislerle bitmektedir. Orta apsis dıştan yarım kemerli bir “payanda” ile desteklenmiştir. Bu payanda, gotik mimarlıkta yaygın olarak kullanılan bir destek ögesidir. Haç tonozların, yük etkisiyle sütun, paye gibi taşıyıcı destekleri iterek yıkılmalarını önleme amaçlıdır. Yarım kemer biçimlidir, dıştan destek sağlar.
Esas ibadet mekanı işlevini gören naos, yapının merkezinde yer alır ve pandantifler ile geçilen bir kubbeyle örtülüdür. Naosun doğu uzantısı, sunak masasının yer aldığı bema ya da kutsal mekandır. Bema’nın iki yanında pastoforium yer alır. Şükran ayininin hazırlandığı kuzey şapel “prothesis”, giyinme odası olarak kullanılmış güney şapel “diakonikon” olarak adlandırılır. 14. yüzyıldan itibaren diakonikon özel şapel işlevi görmüştür.
İki katlı kuzey ek bölüm naosa birleşir. Geçiş niteliğindeki alt katı giyinme odası olarak kullanılmış olabilir. Manastır kütüphanesini barındıran ve naosa bir pencere ile açılan üst katı büyük olasılıkla kurucunun çalışma mekanıdır.

Kariye müzesinden bir mozaik
Batıda, mozaiklerle süslü iki geniş narteks yer almaktadır. Özgün planında güneybatı köşesinde bir çan kulesinin yer aldığı dış narteks, kapının bulunduğu revaklı cephesi ile dışa açılır. Nartekslerde mozaikler, mermer kaplamalar ve kabartmalar görünmektedir. Ek şapel konumundaki parekklesion mezar şapeli işlevini görmüştür. Buradaki fresklerin hemen hemen tümü korunmuştur. Parekklesionla naos arasında, tamamlanmamış depo ve muhtemelen keşiş odası olarak kullanılan özel bölümü bağlayan geçit bulunmaktadır. Özel bölüm naosa bir pencere ile açılmaktadır.
Mozaikler [değiştir]

Kariye Müzesi'nin ünlü mozaiklerinden bir örnek
Kariye mozaik ve freskleri Bizans resim sanatının son dönemine ait (14. yy.) en güzel örneklerdir. Önceki Dönemin yeknesak fonu burada görülmez. Derinlik fikri, figürlerin hareket ve plastik değerlerinin verilişi, figürlerdeki uzama bu üslubun özellikleridir. İtalyan rönesansina paralel ilerleyen Bizans Sanatı'ndaki yeni uyanışın önemli örnekleridir. Dış nartekste İsa'nın hayatı, iç nartekste ise Meryem'in hayatı ile ilgili sahneler yer alır. Bu sahneler, Meryem'in ve İsa'nın hayatındaki olaylara göre kronolojik bir sıra takip ederler. Kronolojik sıraya göre iç nartekste mevcut ilk mozaik, çocuğu olmayan üzgün Joachim'in (Meryem'in babası) dağdaki halini betimler, son mozaik ise Yusuf ve Meryem'in ayrılışını betimler. Kronolojik sıraya göre, dış narteksteki ilk mozaik ise Yusuf'un düşünü betimleyen mozaiktir.Dış narteksten iç nartekse geçilen kapının üzerinde bir “Pantokrator İsa” vardır. (Bu betim birçok ortodoks kilisesinde kullanılan İsa’nin yüceliğini ifade eden, kalıp pozlardan biridir. Sakallı olarak tasvir edilen İsa, sağ eli ile takdis işareti yaparken, sol elinde yeni ahit’i tutmaktadir.) Sol tarafta İsa'nın doğumu, vali Quirinus'un önünde nüfus sayımı, meleğin Yusuf'a görünüp Meryem'i alıp gitmesini öğütlemesi, ekmeğin çoğaltılması, suyun şaraba dönüştürülmesi; sağ tarafta ise haberci krallarin İsa'nın doğumunu haber vermesi, felçlilerin iyileştirilmesi ve çocukların katli gibi sahneler vardır. İç mekandaki mozaikler “Bakire Meryem”in hayatından kesitler sunar ve İsa’nın mucizelerini gösterir. Gerek duvarlarda, gerekse tavandaki mozaik betimlemeler günümüze çok az hasarla ulaşmıştır. Mozaiklerin yanı sıra renkli ve desenli mermer süslemeler de vardır.
İç nartekse geçildiğinde en güzel ve eneski mozaik “deisis”tir.Bu mozayikte İsa'nın sağ ve sol gözleri birbirinden farklı olarak tasvir edilmiştir, Ayasofya'daki deisis mozayiğinde olduğu gibi. Mozayikte, ortada İsa, solunda Meryem, Meryem'in altında İsaakios, Kommenos ve İsa'nin sağında bir rahibe görülür. Bu kadın VIII. Mikhael Palaiologos'un kızıdır. Moğol Prensi Abaka Han ile evlendirilmiş ve kocasının ölümünün ardından İstanbul'a dönerek rahibe olmuştur. Bu bölümde kubbede İsa ve dilimler içinde İsa'nın ataları gösterilmiştir. Ana nefe giriş kapısı üzerinde ortada İsa, sol tarafta kiliseyi onaran ve mozaiklerle süsleyen Theodoros Metokhites kilisenin maketini sunar şekilde gösterilmiştir.
Meryem'in İncil'de yer almayan hayat hikâyesi ise apokriflere dayalı konulardan alınmıştır. İç nartekste Meryem'in doğumu, ilk adımları, Cebrail'in Meryem'e bir çocuğu olacağını haber vermesi, tapınağa örtülecek örtü için yün alınmasi gibi sahneler yer almaktadır. Kilisenin ana nefinde abside bakan duvarda Meryem'in ölümünü betimleyen mozayik, yan duvarlarda ise çocuk İsa'yı taşıyan Meryem ve bir aziz mozaiği yer alır. Parekklesion'un tümü freskolarla süslüdür. Apsiste görülen "Cehenneme İniş", yani "diriliş" (anastasis) sahnesi çok az hasarla günümüze ulaşmış gerçek bir sanat eseridir. Onun üst kısmında yer alan "son duruşma" sahnesi burada tüm olarak gösterilmiştir. Tavanın tepe kısmında evren bir salyongozu andırırcasına, spiral biçimde tasvir edilmiştir.Parekklesionun sağ ve sol duvarlarında görülen nişlerin mezar olduğu bilinir. Parekklesion kubbesinin ortasında Meryem ve Çocuk İsa, dilimlerinde ise 12 melek tasviri görünmektedir.

diary of a guide (Marmaris)

2009-12-01T05:11:00.000-08:00

MARMARİS
Coğrafi konumu

Batıdan Reşadiye Yarımadası ve Kerme Körfezi, kuzeyden Ula, doğudan Balan Dağı, Karadağ ve Günlük Tepeleri ile, güneyden Akdeniz ile çevrilmiştir. Türkiye'de batıdan doğuya Akdeniz sınırları içindeki ilk büyük liman kentidir. Körfezin önünde kıyıya ince bir dille bağlı olan Adaköy, onun önünde Bedir Adası, Keçi Adası ve Güvercin Adası bulunur.Kentin en eski kısımı denize doğru uzanmış kalker yapılı bir tepe üzerine kurulmuş olan Kale Mahallesidir. Marmaris daha sonra eteklere doğru ve kıyı boyunda gelişmiştir.Akdeniz iklimi nedeniyle çok nemli bir havaya sahiptir. Marmaris'in nemli havası nedeniyle kışın bile denize girilebilir.

Denizle bütünleşen çam ormanlarına sahip muhteşem koylarıyla, dört tarafını çevreleyen Milli Parkı'yla, mavi bayrakla donatılmış plajları ve berrak deniziyle Marmaris bugüne kadar Akdeniz ve Türkiye turizminin önemli merkezlerinden birisi olmuştur.

Konumu, hem Marmaris'e hem de Marmaris'den diğer merkezlere, tarih ve doğa kokan güzelliklere ulaşılmasını kolaylaştırır. Hava ulaşımının yapıldığı Dalaman Havaalanı sadece bir saat uzaklıktadır. Görmek istediğiniz yerleri katılacağınız turlarla bir gün içinde gezebilir, akşam tekrar Marmaris'te tatilinize devam edebilirsiniz. Rodos ise sadece 45 dakika uzaklıktadır.
[değiştir]
Tarihi

Marmaris'in tarihi M.Ö. 12000'lere kadar gider. 2007 yılında Bedir Adasındaki Nimara Mağarasında yapılan kazı çalışmaları sonucu bulunan materyaller bunu teyit etmektedir.17 Eylül 2007'de Marmaris Müzesi'ndeki basın toplantısı}... Bölgeye Karia adı Kar'ın ülkesi anlamıda sonradan verilmiştir. Ege ve Akdeniz'in kıyılarının bereketi, bölgeyi devamlı çekici kılmıştır. Şehir Rodos ve Ege adalarına açılan en önemli köprüdür. Böylece Marmaris zaman içinde pek çok medeniyetin hüküm sürdüğü bir yer haline gelmiştir.

Bölgede yapılacak gezilerde Karia, Rodos ve ada uygarlıkları, Mısır, Asur, İon, Pers, Makedon, Suriye, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı medeniyetlerinin izlerini görmek mümkündür.

Fiskos kentin ilk adıdır. Bugün Asartepe denilen mevkide kalıntıları görülebilir.
M.Ö. 3500 Karya kenti Fiskos'un ilk kent surları yapılıyor. Fiskos kalıntıları Marmaris Beldibi'nin kuzeydoğu yamaçlarında Asartepe'de izlenebilir. M.Ö. 7. YY Loryma antik kenti (bugün Sömbeki körfezi, Bozukkale, Taşlıca bölgesinde) kuruluyor.
M.Ö. 546 Bölgede Pers egemenliği başlıyor.
M.Ö. 334 Büyük İskender bölgeyi işgal ediyor.
M.Ö. 323 İskender ölüyor. Karya bölgesi Bergama krallığının egemenliğine girsede, Fiskos Mısır/Rodos İmparatorluğu´nun Güneybatı Anadolu´daki en önemli liman kenti oluyor.
M.Ö. 226 Şiddetli bir deprem oluyor.
M.Ö. 133 Bölgede Roma egemenliği başlıyor.
M.S. 395 Bizans döneminin başlangıcı
M.S. 670 Arap akınları. Çoğu kent bu akınlar sonucunda yakılıp yıkıldı.
1010-1286 Türkmen boyları ve Anadolu Selçuklu Devleti Dönemi. Bu dönemde Tepe Mahallesinde ilk yerleşim birimleri MERMERİS ismi verilerek kurulmuştur.
1286 Menteşe Beyliği dönemi. 1300'lü yıllarda Mermeris hem ticari hem de askeri açıdan, antik cağlarda Fiskos´un olduğu gibi, önemli bir liman oluyor.
1300 Yılında Rodos adasının, Menteşe Beyliği tarafından fethinde önemli bir rolü donanma üssü olarak oynuyor. Doğu Akdenizde mermer ve kereste ticaretinin önemli bir yükleme limanı oluyor.
1391 Temmuz 1391 yılında Ahmed Gazi´nin ölümden sonra bölgede Osmanlı Egemenliği başlıyor.
1402 Ankara savaşı sonrası. Timurlenk´in emriyle Menteşe Beyliği egemenliği tekrar başlıyor.
1451 Bölgede yeniden Osmanlı egemenliği başlıyor.
1480 Fatih Sultan Mehmet ve 100.000 askeriyle, Mermeris´e Rodos´u fetih için geliyor. 150 gemilik kuvvetli Osmanlı Donanması'nın 89 gün süren fetih uğraşı boşa çıkıyor.
1517 Mermeris´te nüfus 24 kişi.
1520-1522 Osmanlı padişahı Kanuni Sultan Süleyman, Rodos seferine çıkıyor ve 150.000 kişilik ordusuyla Mermeris'e geliyor ve Rodos´u fetih ediyor. Bir kale, bir kervansaray ve bir de şimdiki Kısayalı'yı tümüyle kapsayan bir köprü yapımını emrediyor.
1525 Mermeris Muğla Sancağı'na bağlı "kaza" oluyor.
1545 Rodos seferi dönüşünde Sultan Süleyman tarafından buyurulan Marmaris kalesinin, Hafza Sultan Kervansarayın yapımı tamamlanıyor.
1565 Mermeris´ten, Dünya´da yalnız burada çıkarılan ve Avrupa´da büyük sükse yapan Sığla Yağı´nın (Storax orientale) yıllık 100.000 kiloya kadar varan ihracaatına başlanıyor.
1789 İbrahim Ağa Camii yapılmıştır.
1801 Tarihte ilk kez, bir donanma tarafından "Çıkartma Tatbikatı" 200 İngiliz savaş gemisi tarafından yaklaşık üç ay süreyle Mermeris´te yapılıyor.
1800-1850 Yıllarında Mısır ve Suriye savaşlarında alınan esirler Mermeris´e getiriliyor.
1890 Mermeris´ten maden ihracaatı başlıyor. İthal eden ülkeler Almanya, Fransa ve İtalya oluyor. Yıllık hacmi 50.000 tonu aşıyor.
1913 1. Dünya Savaşı 'nda bir Alman zırhlısı Marmaris limanına sığınıyor.
1914 Fransız donanması Marmaris Kalesi 'ni topa tutuyor ve büyük tahribat meydana geliyor.
1919 Sevr anlaşmasına dayanarak İtalya ve Yunanistan aralarında anlaşıyor ve İtalyanlar bölgeyi işgal ediyorlar.
1922 : 22 Temmuz‘da İtalyan askerleri Marmaris'ten ayrılıyor ve Marmaris kurtuluyor.

[değiştir]
Marmaris'te antik kentler

Antik çağ yerleşimleri Marmaris ilçe sınırları içinde yer alan antik kentler ise şöyle sıralanabilir:

Physkos (Beldibi, Asartepe), Amos (Hisarönü, Turunç), Bybassos (Hisarönü), Kastabos (Hisarönü), Syrna (Bayır köyü), Larymna (Bozburun), Thyssanos (Söğüt), Phoenix (Taşlıca), Loryma (Bozukkale) Kasara (Serçe Limanı), Kedrai (Sedir Adası), Euthena ve Amnistos (Karacasöğüt). Physkos dahil tüm kentler, küçük Karya kentleri. Ama diğerlerinin neredeyse tamamından bugüne ulaşan kalıntılar kale ve sur parçalarından öteye geçmiyor.
[değiştir]
Physkos, Physcus, Fyskos, Fiskos, Fiskus

Fiskos yörede ilk Karya liman kenti ve diğer yerleşim birimlerinin merkeziymiş.

Fiskos Karya dilinde "Doğakenti" demektir. Bu isme neden de doğanın bütün unsurlarını ve güzelliklerini bünyesinde bulundurmasıdır.

M.Ö. 3400 yıllarına kadar uzandığına dair izler biliniyor. Antik Karya bölgesinin bu önemli liman kentinin, kalıntıları Marmaris şehir merkezinin kuzeyindeki Asartepe'de görülüyor. Ancak akropol üzerinde sur duvarları günümüze ulaşabildi. Tüm Karya yerlesimleri gibi sarp dağ tepelerinde ve yamaçlarında kurulmuştur. Yerleştiği alan Beldibi ile Camiavlu arasındaki tepeler ile vadi ve yamaçlardır.

Tarihçilerin/Yalancıların[!] babası Bodrum´lu Herodot ve ünlü coğrafyacı Amasya´lı Strabo, Fiskos´tan antik dönemde, Efes ve Mylasa´nın Doğu Akdenize açılan limanı olarak bahsederler.

Tarih boyunca Güneybatı Anadolu da varolan egemenliklerin, Akdenize özellikle Doğu Akdenize açılan tek ve önemli limanı olmuştur. Mylasa, Alabanda, Truva, Bergama, Efes ve Miletus gibi önemli antik başkentlerini Fiskos´a bağlayan karayolu ağının eskiden beri var olması, limanın denizler aşırı ilişkilerde, özellikle "ülkelerin anası" Mısır´la, önemini yineleyerek vurgular. Önceleri her türlü ticaretle (Köle, mermer, kereste ve şarap) başlayan Mısır ilişkileri sonraları askeri ve uygarlık olarak genişler. Ünlü Kadeş savaşına Hitit´lilerin saftında katılan Karyalı paralı askerlerin nakli gemilerle Fiskos limanından olmuştur. Daha sonraki savaşlara Mısır´lıların saftında katılmışlardır. Bu paralı askerlerin bir kısmı Nil Deltasına kendi şehirlerini (4 adet) kurarak yerleşmişlerdir. Nitekim ilk karyaca yazıtlar burada bulunmuştur. Mısır´dan Güneybatı Anadolu´ya ve Adalara ilk defa normal insan boyunda heykel yapabilme sanatı Fiskos´tan girmiştir.

Fiskos´un kendi adına parası olması da önemli bir merkez olduğunun başka bir kanıtıdır. Fiskosun çok değerli madeni bir parası, İngiltere´de kolleksiyoncu Mr. Borell´in elinde bulunduğu 1828 yılında tesbit edilmiştir.. Bu para oldukça geniş, kalın ve olağanüstü uzunluktadır ki yüzeyinde dallanmış boynuzları canlandıran bir kabartma ile 18 karya harfleriyle tek satırda " Phi Upsilon sigma $ Y 2" yazısı vardır.

Büyük İskender´in ölümü sonrasında oluşan Mısır-Rodos İmparatorluğuna bağlanan Fiskos, bu dönemde önemini bir ticari liman olarak daha da arttırmıştır. Ve bu konumunu daha sonraki Roma ve Bizans dönemlerine de taşıyabilmiştir.

İngiliz Kralı VIII. Henry, bir belgede 1513 yılında Fiskos´tan bahsetmesi de enteresan.

Ayrıca Boston Museum müzesinde Marmaris´te ( Eski Physkos) bulunduğu belirtilerek sergilenen, sonra Roma İmparatoru olan, genç Tiberius´un (Bust of Tiberius) mermerden bir büstü vardır. Aşağıda büstün müzedeki ingilizce tanıtımı ve müzeye kadar olan yol haritası.

"Provenance/Ownership HisBoston 1971.393, history: Said to have been found at Marmaris (ancient Physkos) on the southern coast of Caria; by date unknown: with K. J. Hewett, Esq., London (purchased from an English estate); by 1971: purchased by Robert E. Hecht, Jr. from K. J. Hewett; purchased by MFA from Robert E. Hecht, Jr., November 10, 1971"

Milattan önce 4.yüzyıldan kalma sayısız heykelcikler, heykelblokları ve tabletler özellikle Eyiliktaşı civarında bulunmuştur.

Arkeolog George Bean´e göre ezelinden beri çeşitli uygarlıklar boyunca hep önemli bir liman kenti olan Fiskos´tan günümüze kalan şehir kalıntıların azlığının izahı, bunların toprak altında gömülü oldukları değildir. Aksine kentin parça parça gemilere yüklenip başka kent projelerinde kullanılmak üzere nakil edildiği olasılığıdır. Çünkü kentin kurulduğu tepe ve yamaçlar günümüzde hala ortadadır ve toprak altında olan Fiskos´un ünlü limanı ve denizidir.

[değiştir]
Loryma (Bozukkale)

Bozburun yarımadasının güneybatı ucundaki Bozuk Koyu'nda kurulmuştu. Koya hakim oldukça geniş alana dağılmış kalıntılardan günümüze ulaşan en etkileyici yapı Burunbaşı üzerinde bulunan iyi korunmuş kaledir. Dokuz dikdörtgen kulesi vardı. Bugün kuzeydeki çıkma kule görülebilmektedir. Bozukkale limanı Mavi yolculuk tekneleri ve yatların önemli bir durak noktası.
[değiştir]
Kedrai

Gökova Körfezi'ndeki Sedir Adası antik Kedrai kenti ve ünlü Kleopatra Plajı ile tanınıyor. Kedrai bir Karia kentiydi, sonra Rodos'a bağlandı. Kedrai “sedirler” (sedir ağacı) anlamına geliyor. Rodos Karşıyakası'nın en önemli yerleşimlerinden biri olan Kedrai, surlarla kuşatılmıştı. Kule ve duvarları kıyıda izelenebilen kentin orta kesiminde Dor düzenindeki Apollon tapınağından bugüne ancak temelleri ulaşabilmiş. Agora, çeşitli yapı kalıntıları ve kent nekropolünün yanısıra, adanın doğu kesiminde ise yüzü kuzeye bakan ve oldukça iyi durumda tiyatrosu var.
[değiştir]
Hydas (Selimiye)

Bozburun Yarımadası'nın kuzeyindeki Selimiye koyunda (Kamışlı Koy) kurulmuştur. Kentte sur kalıntıları, kare planlı bir mezar anıtı yer alıyor Hydas'a 3 km . uzaklıkta, sahilde bir gözetleme burcu ve bu burç üzerinde birkaç mezar var.
[değiştir]
Erine (Hisarönü)

Marmaris-Datça yolunun 20. km .sinde güneye Bozburun yönüne dönüldüğünde Hisarönü köyüne 2 km. 1Antik ören yerine buradan 3 km yol ile gidilir.

Erine'de, Roma dönemine ait kalıntılar bulunmaktadır.
[değiştir]
Castabus (Pazarlık)

Bu antik ören yerine ve Hisarlık Köyü yakınlarındaki kutsal yere Hisarönü ovasından bir saatlik tırmanışla ulaşılabilir. Tapınak bir platformun üzerinde yer alır. İ.Ö 4. yüzyıldan kalma Ion düzenindeki yapı ayrıca Dor öğeleri de taşımaktadır. Platform üzerinde tapınak temeli görülebilir. Platformu destekleyen göz alıcı duvarlar günümüze kadar varlığını sürdürebilmişlerdir. Güneydeki alanda yer alan yıkık tiyatro, tapınakla birlikte bölgede tanımlanabilen tek yapıdır.
[değiştir]
Thyssanos (Söğüt)

Söğüt köyünün 1 km güneybatısında, okulun biraz arkasındaki tepecik üzerinde Thyssanos yerleşimi kalıntıları vardır. Kazı yapılmamış antik yerleşimde kalıntılar birkaç duvar parçasından, temel izlerinden ve duvar kalıntılarından ibaret.
[değiştir]
Phoenix, Fenix, Feniks, Fenike "Fineket = Taşlıca"

Bir Karya kenti olan Phoenix'in kalıntıları Taşlıca'nın 4 km dışında, Köy ile antik yerleşim arasında, muhtemelen antik döneme ait patika yolda önce mezarlarla karşılaşılır.Taşlıca ile Asar tepenin aşağı yukarı ortalarında, çukurda kentin agorası, tepeye çıkarken oldukça iyi durumdaki bir yapı kalıntısı ve ardından kentin ana nekropolisi (mezarlar) görülür. Kentin akropolisi Asartepe'dedir.
Taşlıca´ya ilk yerleşenler, 1402 yılında Ankara savaşından sonra anlaşma gereği Timur´un bıraktığı moğollardır. Özgünlüklerini hala koruyabilmektedirler.
[değiştir]
Bybassos

Bugünkü Orhaniye köyü kalıntıların bulunduğu tepenin yamacına kurulmuştur. Kentin sur kalıntıları orman içinde dağınık bir arazide görülebiliyor. Euthenna (Altınsivrisi/Karacasöğüt) Rodos kentciği. Bugüne ulaşan kalıntılar Karacasöğüt köyünün yaklaşık 2 km güneydoğusunda Altınsivrisi tepesinde kent nekropolisi, biraz yukarılarda çeşitli sur kalıntıları, kaya mezarları ve sarnıçlarla karşılaşılacaktır.
[değiştir]
Amnistos (Karacasöğüt)

Karacasöğüt yakınlarında bir başka antik kent daha var. Amnistos antik kenti kalıntıları köyün yakınındaki bir burun üzerinde. Kentten bugüne sur kalıntıları, deniz kıyısında eski liman duvarı ulaşmış.
[değiştir]
Marmaris´in isim kökeni = MERMERİS

Şehir şimdi bulunduğu tepede ilk yerleşenleri olan Türkmen´ler tarafından, Bizans döneminde, Mermer-şehri ismiyle kurulmuştur. Menteseoğulları egemenliği döneminde altın çağını, uluslararası mermer ticareti sayesinde yaşayan bu limankenti Mermeris adını almıştır. Doğal felaketlerden, yağma ve talandan nasibi alarak yokolan, Fiskos´un eski çağlardaki rolünü Rodos´un fethine yani 1522 yılına kadar üstlenmiştir.

"MERMERİS ismi, yunanca´ya Marmaras, italyanca´ya (latince´ye) Marmarice/Marmaris, ingilizce´ye Marmorice olarak, ilgi güncelliklerine göre çevrilmistir. Marmaris ismi, I. Dünya Savaşından sonraki İtalyan işgalinde yoğun olarak kullanılmış ve sonrasında Cumhuriyet dönemiyle birlikte resmiyet kazanmıştır.

Bodrum´lu Herodot ve ünlü coğrafyacı Amasya´lı Strabo, Fiskos´tan antik dönemde, Efes ve Mylasa´nın Doğu Akdeniz'e açılan limanı olarak bahsederler. Her ikisinin yaşadıkları dönemlerde Marmaris´in yerleştiği tepe, ya denizin altında, yada bir adacık olsa gerek. Herodot´un Marmarisos ismi ile Marmaris´i kastetmesi olanaksız.

Bir rivayete göre de Kanuni Sultan Süleyman'ın yaptırdığı halen de Marmaris'de bulunan kaleyi Kanuni Sultan Süleyman'ın beğenmediği ve kalenin mimarını astırdığı için Marmaris isminin Mimaras'dan geldiği söylenmektedir.
[değiştir]
Hafza Sultan Kervansarayı

Aslında yapımı 1545 yılında tamamlanan kervansaray, bugünkü halinden çok daha büyük ve daha kapsamlı işlevi düşünülerek yapılmıştır. Daha yakın zamana kadar varolan hamamın dışında, "Han" işlevi gören ve varolan ikinci katı da değişik zamanlarda yıkılarak yokolmuştur. Şimdi adeti 7 olan küçük oda sayısı aslında konum olarak 8 dir. 8.si orantısız tarafta saklıdır. Bir de boğaza ve denize bakan odalarin 2 tanesi hala vardır, hemde çok iyi durumda ama saklıdır. Diğerleri çeşitli nedenlerden dolayı yokolmuştur.
[değiştir]
Kısayalı Köprüsü

Pilavtepesi arkasından gelen, Karaağaca kadar giden eskiyolu Mermeris yarımadasına birleştirmek için beyaz kesme taştan yapılmış, şimdiki Kısayalı'yı tamamiyle kaplayan büyüklükte görkemli bir köprüymüş. Öyleki bir ucu Ilıca sırtlarında diğer ucu Eski cami civarında. Böyle bir köprünün varliğı 1801 yılında bir İngiliz, ressam Neele tarafından yapılan resimle belgelenmiştir. Bu köprünün yokolma akibetini herhalde seller(!) ve erozyonlar(!) belirlemedi.
[değiştir]
İbrahim Ağa Camii

1789 yılında yapımı bitirilen bu eser, 1800-1849 yılları arasında kenti ziyaret eden İngilizlerin de dikkatini çekmiş ki seyir defterlerine kalenin bakımsızlığına rağmen caminin mimarisini beğendiklerini not almışlar. Gerçekten çok görkemli bir mimari eser olduğu ve o caminin şimdiki eski camiyle aynı caminin olmadığının belirginliği bir İngiliz ressam Neele 1801 tarihli eserinde belgeleniyor.
[değiştir]
Ünlü Marmaris´liler

Erdoğan Çokduru 1937-1999 Marmaris'te Karaduman´ların Fatma Cokduru ile Zile`li Jandarma uzatma Onbaşı Sabri Çokduru evliliğinin ilk göz ağrısı olarak dünyaya geldi. Ankara´da 62 yaşında vefat etmiştir. Yapıtları: Şey, Adam

Turgut Köyü Marmaris

Bayır a 9 km uzaklıktaki Turgut turizm sayesinde gelişmeye başlamış bir köy. Turistlerin gruplar halinde gelip alışveriş ettikleri halı ve hediyelik eşya mağazaları köyde büyük bir canlılık yaratmış. Turgut girişinde eli yüzü düzgün çok sayıda lokanta da hizmet veriyor.

Bilhassa jiplerle yapılan safari turlarına katılanların vazgeçilmez uğrak yerlerinden olan Turgut Köyündeki halıcılık uğraşı büyük şehirlerdeki faaliyetlerle yarışır durumda. Türkiye nin hemen her yerinde dokunan halıların sergilenip satıldığı, ihracatın yapıldığı mağazalarda çalışanların büyük bölümü imalatla uğraşıyor.

Alışveriş için gelen ziyaretçiler halının dokunuşunun yanı sıra yünün nasıl iplik haline getirilip doğal kök boya ile boyandığını görebiliyorlar. Su dolu bir kazanın içine atılan kozalardan ipek halıların dokunduğu ipin elde edilişini de ilgiyle izliyorlar. Plajıyla ipek ve yün halılarıyla turistlerin ilgisini çeken Turgut da ki restoranlarda deniz ürünlerinin yanı sıra köy yemeklerini de bulmak mümkün. Turizm, arıcılık, balıkçılık, hayvancılık ve tarımla uğraşan Turgut köylülerinin önemli üretimlerinden biri de yer fıstığı.

Turgut Köyü sınırları içindeki koylardan birinde antik çağ kalıntıları göze çarpıyor. Kalıntılar kıyıda bir bahçe duvarında, biraz içeride ise Ygeia kutsal alanını çevrelediği düşünülen Temenos duvarında izlenebiliyor. Ve bu kalıntıların Hygassos antik kentçiğine ait olduğu sanılıyor.

Köy merkezinden şelaleye giden yolun üzerinde ise, yaklaşık bir kilometre mesafede sağ yamaçta, kolay fark edilemeyen antik bir yapı yer alır. Kısa bir süre önce arkeologlar bu yapının İÖ 3 - 4. yy lara ait Diyagoras adında bir savaşçının anıt mezarı olduğunu belirlemişler.

Turgut Kalesi ( Bybassos )
Turgut köyü yakınlarında, yaklaşık 300 metrelik bir tepede Turgut Kalesi yükseliyor. Kalenin 300 metre yakınına kadar toprak bir yoldan araçla çıkılabiliyor. Epeyce dik olan ikinci bölümü ise yürümek gerekiyor. Bybassos antik kentine ait olduğu sanılan kalenin duvarları kısmen yıkılmış olsa da ayakta. Kaleye çıkışın heyecan verici tarafı, Orhaniye ve Hisarönü koylarını ayaklar altına seren manzarası.

diary of a guide (Istanbul)

2009-12-01T05:09:00.001-08:00

SULTANAHMET CAMİİ
17.Yüzyılın iki önemli eserinden biri olan Sultanahmet Camii, Sinan’dan sonra Türk mimarlığının meşalesini ele alan Mimar Sedefkâr Mehmet Ağa’nın ellerinde yükselirken Sinan’ın Şehzade Camii, göz önünde tutulmuş, ancak onun şeması çok ileriye götürülmüştür.
Bilindiği gibi caminin banisi Sultan I.Ahmet genç yaşta, henüz 14 yaşında iken Osmanlı tahtına 14.hükümdar olarak oturmuş ve 14 yıl saltanat sürdükten sonra 1617 de vefat etmiştir.
Zitvatorok barış anlaşması bölgeye ve Osmanlıya bir rahatlama dönemi açıp devletinin prestijini tekrar perçinleyince Allah’a bir teşekkür belgesi olmak üzere taht şehrinde o zamana kadar görülmemiş güzellikte bir mabed yükseltmeyi aklına koyar. Baş motifi ve tutkusu, kulluğunu kanıtlayabilmek üzere, o zamana kadar yapılmış olan camilerin en büyüğünü ve en güzelini yapmak ve özellikle de Ayasofya'yı geçmek buna birde nam-u şanını kıyamete kadar yaşatacak bir eser bırakma ihtirası hiç çekinmeden eklenebilir.
Sultan I.Ahmet’in dindar bir padişah olduğu bütün kaynaklarda ittifakla belirtilmiştir. XVII. Yüzyılın başlarına gelindiğinde İstanbul’un belli başlı tepeleri, her biri bir padişah ismi taşıyan cami ve külliye binaları ile tutulmuştu. Bununla birlikte Sultan Ahmet, büyük istimlâk paraları ödemek ve birçok ünlü vezir ve paşa sarayı yıkmak pahasına rabbine ulu bir mabed inşa ettirmeyi samimi inancının bir vecibesi olarak telakki ediyordu.
Mimar Mehmet Ağa 1569 -1570 de sarayın sedefkârlık ve mimarlık bölümüne dâhil olduktan sonra önünde yepyeni bir yol açılır ve tam 21 yıl dahi Koca Mimar Sinan ağaya çıraklık ve kalfalık eder. Koca Sinan’ın vefatından sonra baş mimarlığa geçer. Artık Mehmet ağaya imparatorluk yolları açılır, koca devletin hangi köşesinden gelirse gelsin tüm milletler ve cemaatlerinin bütün yetenekli çocuklarını bünyesinde eriten imparatorluğun geniş topraklarında olanca hazinelerini ve nimetlerini sergileyen düzeni içinde sedefkârlığı ve mimarlığı yanında devletin çeşitli birimlerinde görev alır. Mimarbaşı olduktan sonra ilk işi Kâbe’nin onarılması ve ünlü altın oluklarının konulmasıdır.
At meydanının (hipodrom) kıble yönünde bulunan Ayşe Sultan sarayı denize bakıyordu, alanı çok geniş ve Topkapı sarayına yakındı, çevresi de fazla meskûn değildi. Padişah tarafından bu yer uygun görüldü. Adı geçen Ayşe Sultana otuz bin halis ayarlı altın gönderdi, o da gönül hoşluğu ile mülkünü tapuda hemen hünkâra devretti. Sıra caminin temelinin kazılmasına geldiğinde bunun için Osmanlı usulü büyük bir tören düzenlendi. 1018 yılı recep ayının 9.perşembe günü. (Bugünkü takvimle 1609 yılı olduğu kesinde ayı yaklaşık olarak ekim başı oluyor) Devlet erkânı yıkımlarla açılan boşluk arazide toplandılar. Evliya Çelebiye göre, caminin temel imamı Evliya efendi, temel şeyhi Mahmud efendi (Aziz Mahmud Hudai), temel kadısı Kara Sümbül Ali efendi, mutemedi Kalender Paşa, temel nazırı Kemankeş Ali Paşa’dır. Temeline ilk kazmayı bizzat Sultan Ahmet Han vurdu. Bu kazma bugün Topkapı Sarayı müzesindedir. Temel kazmaya başlanınca ilk önce Sultan Ahmet Han eteğiyle toprak taşıyarak ''Ya Rab Ahmet kulunun hizmetidir...''diye dua etmişti. Caminin tamamlanması ise 1026 hicri yılı Cuma Del-ahiresi ayının 4.günü bugünkü takvimle 9 Haziran 1617 etmektedir. Böylece inşaat 7 yıl 5 ay 6 gün sürmüş oluyordu.
Cami, medrese, daru-l kurra, sıbyan mektebi, arasta, hamam, imaret, darü’ş-şifa ve türbeden oluşan külliyenin merkez yapısı olup bir dış avluyla çevrelenmiştir. Camii duvarları ile sınırlanan ibadet alanı biçim olarak kareye yakın bir dikdörtgendir.53.50x49.47 metrekaredir Sultanahmet caminin içi dört yapraklı yonca planına sahiptir. Monotonluğu gidermek amacıyla güney tarafın dışında dört yana galeriler yapılmıştır. Kıble duvarı bu nedenle diğerlerine ters düşer. Tamamen dışta kalan payele mukabil olarak girintileri yoktur. Diğer yanlarda üçer adet olan eksedralar güney tarafta ortadakinin zorunlu olarak kaldırılması nedeniyle sadece iki tanedir. Dört fil ayağı çok etkilidir. Son derece büyük olmalarına rağmen mermer kaideleri çok sayıda dış bükeyli profile sahiptir. Üst kesimde ayağı bezemeli kısmından alt kısmı ayıran yazıtlı bir bant yer alır. Boyutları kubbenin oranlarını bozar, çünkü kubbe 43 metre yüksekliği ve 23,5 m çapı ile nispeten mütevazı ölçülere sahiptir. Bu ölçüler Mehmet ağanın bir mühendis olarak kabiliyetini gösterir. Caminin içi çok mahirane yerleştirilen 260 pencere sayesinde ferah bir havaya bürünmüştür. Pencerelerin yerleştiriliş şeklinden dolayı büyük kubbe sanki havada asılı gibi durmaktadır. Pencereler ilk yapılışta çiçek motifleri ile bezeli vitraylarla örtülüydü yani düz pencere camı yoktu ve bu renkli cam işlemeciliği en üst kalitede idi. Bu özelliği mabedi o tarihlerde gezmiş olan bütün yabancı gezginler fark etmişler ve penceredeki bu renk oyunu buluşuna ve onu uygulama kusursuzluğuna hayran kalmışlardır.
Bilindiği gibi, batılılar bu camiye mavi cami anlamında “Blue Mosque” demektedirler. Bu cami, emsallerinin hiçbirinde olmadığı kadar aydınlık ve ferahtır. Üç sıra halinde duvarlarda, yarım, merkezi ve köşe kubbelerin kasnaklarında açılmış sayısız pencereden ışık alan caminin, duvarlarını kaplayan çini ve kalem işi süslemelerindeki hakim renk olan mavi, camiye bu ismin verilmesinde neden olmuştur.
İznik ve Kütahya atölyelerinin 16.yy sonu ve 17.yy başı ürünleri olarak tarihlere çinilerde zengin bir göz çeşitlemesi göze çarpmaktadır. Kare parçalarda beyaz, dikdörtgen biçimli bordür çinilerde lacivert çini üzerine işlenen asma dalı enginar, erik, narçiçekleri, karanfil, nane, madalyonvari çiçek grupları, menekşe, mine, sümbül ve yaseminler, üzüm salkımları, ağaç ve yapraklarda firuze, gri, kahverengi, kırmızı, mercan ve mühür lacivert mavi mor siyah yeşil gibi renklerin tonları kullanılmıştır. Camii ile ilgili kayıtlara göre 21043 adet çini kullanılmıştır.
Çini kaplamadan itibaren devreye kalem işleri girer. Duvar satıhları, kemer yüzleri ve kubbe içleri yazının refakatiyle kalem işleriyle zengince süslenmiştir. Bunlarda da çiçek ve yaprak motifleri kompozisyonların ana elemanıdır. Dönemine ait yazıların Hattat Kasım Gubari’ye ait olduğu kabul edilir.
Sultanahmet Caminin mihrabı, minberi,hünkâr mahfeli de ayrı birer sanat yapıtıdır.İçi çiçek dolu motifli çinilerle kaplı olan mihrabı mermerden yapılmış üzerinde servi motifleri bulunan sütuncuklarla bezenmiştir. Geometrik geçmeli ve kabartmalı olan minber altın yaldızlıdır. Altın yaldızlı çinilerin sedef kakmalı kapısı ve ince duvar işlemesiyle hünkâr mahfeli bir başyapıttır. İlki bu camide yapılan hünkâr kasrı daha evvel cami dâhilinde, padişahın namaz kılması için yapılan hünkâr mahfiline ilk defa bu camide, namaz öncesi ve sonrasında padişahın istirahat etmesi maksadıyla bir köşk ilave edilmiştir. Sonraları benimsenerek birçok sultan camisinde uygulanan bu köşk, cami içindeki hünkâr mahfiline kolayca geçilebilecek köşelerde veya caminin ön cephesinde inşa edilmiştir.
Caminin mermer döşemeli iç avlusu 26 sütunun üzerine oturtulmuş 30 kubbeyle örtülü revakla çevrilidir.Avlunun ortasında altı sütunlu şadırvan vardır.Şadırvan sütunları karanfil ve lale motifleri ile bezenmiştir. Süleymaniye Camisi avlusundaki gibi, abdest almak için değil fıskiyeli bir havuz mahiyetinde olup şadırvan geleneğini sürdüren bir elemandır. Hünkâr mahfelinin pencereleri üzerindeki camgöbeği çinilerin güzelliğini üzerlerini altın yaldızla yazılan gayet nefis bir celi sülüs ayet son derece yükseltmektedir. Şimdiye kadar bu kitabeye başka bir yerde tesadüf edilmemiştir.
Altı minaresi olan yegâne camidir. Minarelerin dördü üçer ikisi’ de ikişer şerefelidir. Bu caminin inşasından evvel altı minareli camii yalnız Mekke Camii olduğu için şerefini muhafaza etmek üzere Mekke camiine yedinci olarak bir minare ilave edilmiştir. Minarelerin 16 şerefeli olması muhtemelen I.Ahmet'in kaçıncı padişah olduğunu gösterir.***I.Ahmet 14'üncü padişah olduğu halde şerefelerinin sayısı 16 ise de Yıldırım Beyazıt’ın oğulları Emir Süleyman ve Musa Çelebi de padişahlar arasına katılmıştır.***Sultan Ahmet'in altın minareli bir camii yaptırmak istediği konusundaki rivayetler gerçek dışıdır.4 Minarenin külahlarının altın kaplanmış olması halk arasında bu tür hikayelerin çıkarılmasını etkilemiş olabilir.
Sultan Ahmet Camii, büyüklükte yücelişin, zarafetle ihtişamın, imanla samimiyetin bütünleşip kaynaştığı ulu bir mabeddir. Onun alçak gönüllü ve dindar banisi caminin tamamlanmasından kısa bir süre sonra, külliye binaları tamamlanmadan vefat ederek caminin dış avlusunun kuzeydoğu köşesinde yaptırılan türbede yatmaktadır.
SULTANAHMET CAMİİ
Cami bitip de kapılarını dünyaya açtığı zaman mimarın bir yakını olarak temel taşından beri yapımı adım adım izlemiş olan, dönemin yazarı ve şairi Cafer Çelebinin ağzından dökülen ilk sorular ve sözler, bunlar olmuş.
'Nedir bu parlak ışık? Ve bu güzel tarz nedir?
Kendisinden sonra, yüzyıllar boyu, Beyazıt’tan gelirken de, şehre denizden varışlarda da bu binanın İstanbul siluetine ektiği, ince ve son derece rafine çizgiye hayran kalan herkesin, yani ibadet için koşan inanmışlarla ziyaret için gelmiş dünyanın dört köşesinden ve her dininden bütün insanların geniş avluyu geçip kapıların birinden ana mekâna adım atar atmaz içine düştükleri ve kendilerini kaptırdıkları duygular, bu defa hayranlığı aşarda hayretlere dönüşür. İnsanlar çevrelerine ilk bakışlarını gezdirirken gözleri dev sütunlardan her biri birer bahar bahçesi gibi süslü o cesim duvarlara oradan birbiri üstüne istif edilmiş kemerler ve yarım kubbelere ve hepsinin de üzerinde pek fazla heybetli olmayan bir kubbeye doğru derece derece yükselirken akıllarından aynı düşünceler geçer ve içleri de aynı aydınlık duygularla ve ferah mı ferah renkli mi renkli bambaşka bir bütün dünya ile dolar. Bu eski İstanbul’un ortasındaki daha doğrusu tarihi yarım adanın denize bakan bir kenarında yükselen Sultanahmet’in bir camisidir. Yabancıların verdiği yerinde bir isimle mavi cami.
İnce zevki ve İstanbul sanatına elleriyle aktardığı yepyeni bir cami anlayışı. Türk-İslam mimarisinde kanatlarını ardına kadar açtığı bir dönem ve bir üslup. kendisinden tam bir yüzyıl sonra esecek olan lale devrinin de önceden habercisi, hem heybetli hem sevimli, tam bir mabet, kişinin içini ürperten ama engin bir de bahçe, göz okşayan iç ısıtan, bir şark sarayı kadar süslü, yerde halı gökte çini. hele zengin bir tarihinde altın zincirleriyle som zümrüt kandiller asılı, iki dünya el ele vermiş bu camide buluşmuşlar bir arada, karar veremeyeceğimiz bir rafine boyanın bütün tonlarının serpildiği bir desenler dünyası ile bezelidir. Düz duvarlar fayans ile örtülmüş onlarında üstü dönen ve kıvrılan satıhlar ise kalem ile nakışlanmıştır. Sonunda ışıl ışıl bir mekân çıkmıştır ortaya. Garip bir duygu sarar ziyaretçiyi, bir yandan başta tepedeki kubbe olmak üzere heybetli sütunlar, her şey bir mabedin bütün soyluluğunu sonsuz bir tanrı fikri ve gerçeğini acunu yaratan güç ile yapa yalnız baş başa kalışın olanca ölümsüzlüğünü anlatır adama. Günlük yaşam dışarıda kalır, hele modern hayatta ve günümüz şehrinde insanoğlunun yaradılışına ters düşen bütün kemirici olaylar, trafiği gürültüleri ile avlunun ötesinde kendileriyle yoğrulurken burada sükûnetin çınladığı bambaşka bir ortam. Kişiyi neredeyse çırılçıplak soyulmuşta bir ahretin kapısına varmış gibi ürpertici bir yalnızlıkla karşı karşıya bırakır. Çünkü her şey öylesine heybetlidir, öylesine insandan büyüktür, öylesine hem sessizdir, ama hem de düşündürücüdür ve öylesine aklı ve idraki fiziğin ötesine davet edicidir. Aileniz işiniz eviniz sorunlarınız hevesleriniz sevdikleriniz sevmedikleriniz paranız ve malınız artık sizden öyle uzak öyle uzaktır ki camiyi gezen kalabalıklar bile silinir birer birer kaybolur bu mekânda, ama biraz vakit geçinde ürpertiler içinde dolan ilk dakikalar işledikçe, içinizde bu masmavi boşluklara, uzaklıklara yavaş yavaş ve ucun ucun ısınmaya başlar. Hele namaz kılmak için yere oturup ta bitiş duasıyla beraber çevreyi daha da bir dolgun ve dolmuş duygularla seyre başlarsanız bu mabede bilerek verilmiş olan o bütün tatlılığın keyfine de kemaline erersini, içiniz bu defa bir insan yaşamının bütün neşesi ile tekrar fani hayatın güzellik ölçüleri ve değer yargıları ile dolup taşmaya başlar. Sahi iç ufku çevreleyen bu pencerelerin vitrayları ne kadarda yakıcı renklerle birer birer örülmüş, duvarları örten çiniler nasılda bu dünyanın bir ilkbahar bahçesi gibi bezenmiş, bu kubbelere kadar tırmanan nakışlar uçan ipek halılar yada atlas kumaşlar misali adeta semaları örtme yarışı içinde nedenli bir coşku ile böylesine boyanmış ve serpilmişlerdir. Bunun kadar duvarlarına bulut bulut rozet rozet Osmanlının pek sevdiği laleler sümbüller narçiçekleri ve küpeler resmedilmiş bir tapınak bulunamaz. Hem yaşam dolu bu mekânda, hem ahret,hem yücelik hem yakınlık, yan yana iç içe buda işte mavi caminin usta mimarının derin aklı.
HÜNKÂR – SULTAN I. AHMET HAN
Bu mabede önce karar veren sonra yerini bulan parasını veren ve başında durup yaptıran kişi kimdi. Gencecik bir delikanlı temelleri attırdığında bile henüz on dokuz yaşında, Cami fikri aklına düştüğünde bundan da genç, 14 - 15 inde. 14 yaşında tahta çıkmış eskilere (ve nedense, önemli kişilere) kaderin çizmeyi adet edindiği bir grafiğe uygun olarak yaşamında bir rakkamın da garip bir rolü ve tekrarı olmuş. 14 yaşında tahta çıkıyor padişahların 14 üncüsü oluyor. 14 yıl saltanat sürüyor topu topu 28 yıl yaşamış ama oda iki kere 14 eder ya. Genç ama epeyce de azimli. Babası III. Mehmet ansızın ölünce, Sarayda derhal düzeni koruyup tahta o gece kendisi oturuyor ve Sadaret Kaymakamı ( Yani Başbakan Vekili) Kasım Paşaya bir Hatt-ı Hümayun gönderiyor; "Sen ki Kasım Paşasın, Babam Allah emriyle vefat eyledi ve ben taht-ı saltanata cülus eyledim. Şehri muhkem zapteyleyesün. Bir fesad olursa senin başunu keserim!" Ama bunun yanında, iyice de Osmanlı: Yani şair. Şiirlerinde kullandığı mahlası (yani takma adı), Bahti. Bu da ebced hesabıyla tahta çıktığı yıl olan 1012 yi gösteriyor. Bir kısım şiirleri, hamasi, dönemine ve de mevkiine uygun olarak duygularını o kalıplara döküyor. Doğuya ve Batıya gönderdiği ordularının peşinden şöyle dualar ediyor: İlahi! canibeyne salmuşum ben iki serdarı Kerem kıl, düşmanı kahreyle, mansur eyle anları
Biri, şol Çar-yarı sevmeyen zalimleri kırsın, Biri varıp helak itsen, senin emrinle, küffara!
Bir kısım şiirleri lirik:
“Neruz erişse yad edüp ol eski demleri, Her kimse asla,dadını,bu rüzgardan”
Lirizminin yanında da koyu bir dindar. Peygamberin ayağını temsil eden bir figürü mücevher olarak yaptırıp,sarığının sorgucu olarak taşıyor. Mutlu bir askeri olay Zitvatorok barış anlaşması bölgeye ve Osmanlıya bir rahatlama dönemi açıp devletinin prestijini tekrar perçinleyince Allah’a bir teşekkür belgesi olmak üzere taht şehrinde o zamana kadar görülmemiş güzellikte bir mabet yükseltmeyi aklına koyuyor. Baş motifi ve tutkusu,kulluğunu kanıtlayabilmek üzere o zamana kadar yapılmış olan camilerin en büyüğünü ve en güzelini yapmak ve özellikle de Ayasofya’yı geçmek Buna bir de nam-ü şanını kıyamete kadar yaşatacak bir eser bırakma ihtirası hiç çekinmeden eklenebilir. Çünkü hemen bütün taç sahiplerinde hatta elinde imkan ve kudret olan pek çok insan oğlunun içinde böyle bir tutku vardır ve yaşamıştır. İyi ki de vardır. Çünkü olağan dışı pek çok eserde ancak o sayede meydana çıkabilmiştir. 17.yy İngiliz’in gözü ile Caminin”banisi” genç Hünkârı seyredelim: Sultan içinde bulunduğumuz şu 1610 yılında 23 yaşlarındadır. Güçlü kuvvetli, boyu posu yerinde, fakat şişmanlığa büyük eğilimi olan bir kişi... Sultanın yüzü ve hatları da ona göre dolgundur. Sadece gözleri olağan üstü büyüklükte olup bu Türklerde en makbul, en güzel göz olarak nitelendirilir. Solgun, durgun ifadesi yüzünün en belirgin özelliği olarak göze çarpar. Üst dudağında bıyık namına bir tutam seyrek kıl, çenesinde de daha seyrek koyu renkte kıllar vardır. Sultanın görünüşü de, imparatorluğun genişliği oranında heybetli ve azametli... Bununla beraber, sarayında üstünde kitabeler yazılı direklerin arasından büyük bir demir küreyi atması, onun gücünü ve idmana yatkınlığını gösterir.
I. AHMET DÖNEMİNİN ÖNEMLİ OLAYLARI
1590- Şehzade Ahmet’in doğumu (18 Nisan) 1603- I. Ahmedin tahta geçmesi (21 Aralık) 1604- Peşenin alınması, Estergonun kuşatılması 1605- Ciğerdelen, Vişegrat, Tepedelen ve Estergon kalelerinin fethi, Cağaloğlu Sinan paşaların safevilere yenilmesi 1606- Canbulatoğlu isyanı, Avusturya ile Zitvatorok barış anlaşması. Kuyucu Murat Paşanın veziri azam olması. 1607- Kuyucu Murat paşanın Celali isyanlarına karşı başarılı harekâtı. 1608- Asi Kalenderoğlunun Alaca çayırda bozguna uğraması 1609- Sultanahmet Camiinin temel atma merasimi 1610- Osmanlı ve sefevi ordularının Acı çay kıyılarında beş gün karşılıklı Beklemeleri ve barış için gizli görüşmeler. 1612- Osmanlı safevi barış anlaşması (20 kasım) 1613- Bütün Osmanlı ülkesinde içki yasağı ilan edilmesi 1614- Donanmanın Trablusgarbe gitmesi ve Asi Sefer dayının ortadan kaldırılması, Don kazaklarının Sinop’a baskın yapmaları 1616- Erivanın kuşatılması. 1617- Sultanahmet Caminin açılış merasimi, Osmanlı Lehistan barışı, Sultan I. Ahmet’in ölümü (22 Kasım)
MİMAR SEDEFKÂR MEHMET AĞA
Devşirme acemi oğlanı Kanuninin son zamanlarında 1562-1563’te İstanbul’a getirilmiş 5 yıl ulufesiz ( ücret ) çalışmış altıncı yılda ulufeye yazılıp büyük hünkârın vefatından sonra onun türbesine bir yıl süre ile “bahçe bekçisi” olmuş. Bir sonra da Topkapı Sarayına dahil edilip Hasbahçeye bahçıvan tayin edilmiş. Camii ve mimarisi üzerine doktora yapmış olan Mimar Zeynep Nayır, Evliya Çelebinin Arnavutluk bölümünde kayıtlı bir bilgiye dayanarak Mimarımızın Orta Arnavutlukta Elbasan (İlbasan) kentinde çeşmeler yapmış olduğu nakletmekte ve bu özel ilginin, onun doğum yeri hakkında bir işaret olabileceğini kaydetmektedir. Devşirme Mehmet, bahçıvanlık döneminde önce sarayın saz takımına aşık olur. Hüner sahibi bir sazende-den, herkesin hayranlığını ve sevgisini çeken bu musiki sanatını öğrenmeyi aklına takar. Bir gün biriktirdiği tüm parası olan seksen doksan flori’yi verip kendisine çeşitli sazlar satın alır. Gece gündüz o kadar çalışır ve musikide öyle ilerler ki saz çalarken süratinden “elinin hayali görülmez olur.” Cafer Çelebi onun daha sonraki meslekleri olan önce sedefkârlık, sonra mimarlık sanatları için bu saz ustalığının yararını “keser sallamak için elinin idmanı lazım olsa gerekti” diye açıklıyor. Mimarımız gördüğü bir rüya üzerine devrin ermişlerinden Halveti şeyhi “Vişne Mehmet Efendi”ye gider Rüyasında çingene tayfası suretinde bir alay sazende görmüştür ki “ellerinde olan sazlara bir uğurdan başlayınca saz ve söz sesinden alem velveleye ve yer gök zelzeleye”' varmaktadır. Vişne Mehmet Efendi Sedefkâr Mehmet Ağanın bu rüyasını şöyle tabir eder. ''Oğul o sanattan vazgeçmek gereksin. Eğer o sanat iyi sanat olsa doğru ve hayırlı kimselerin arasında kullanılır. Onun gibi insanların en alçağı olan şeytan olan kavmin ellerine düşmezdi. Mademki muradın sanattır, layık olan budur ki birkaç gün durup tabiatın da bir sanata meylederse yine bizimle danışık eğle. Eğer dünya ve ahirette bir yararı olduğu görülürse bizde sana izin verip dua edelim ondan sonra izninizle ve hayır duamızla o sanata varasın. Adam düşünce çingene görmek tıpkı cinn ve cann kavmi görmektir ve çingane demek (cinler) demektir... Kısacası bu sanattan dönüp istifar ve son derece tövbe edip günahlarının bağışlanmasını istemen gerek." az sonra sazdan soğumuş genç bahçıvan garip bir ruh haleti ile tutar bütün sazlarını kırar Cafer Çelebinin deyimi ile hepsini balta ile haşhaş hurdasına döndürür. Mimar Mehmet ağa böylece musikişinas olmaktan vazgeçerek hayırlı bir sanat olan mimarlıkta karar kılar. Bir sanatçının enstrümanlarını parçalaması bu günün aklı ile biraz zor izah edilir. Ama dehaların kabına sığmayan yetenek ve ihtirasları da zaten normal kap kacağa pek girmez. Sanatının zirvesi olan Caminin kubbesini çatıncaya kadar o daha çok sazlar ve canlar kıracaktır. Saraya dönen bahçıvan az sonra Sedefkariler Karhanesinde bir gencin okuduğu bir kitaba dalmış görür. Bu defa onun eline ayağına düşer. O da kendisini bir sınava tabi tutar. Keserle bir kirişe nişan vurulacak. Bahçıvanımızın keseri o nişana rast gelirse onda yetenek vardır. Genç Mehmet keseri bir kere vuramaz bin kere vurur. her defasında da nisanın üstüne gelir. Hepsi onun yeteneğine teslim olurlar. Kitap okuyan sedefkâr. Elindeki hendese kitabının bir kopyasını çeker onu armağan eder ve ocaklarına girişlerini sağlar. Ser mimaran-ı hassa’ın yönetiminde bu ocakta yeni girenlere başta geometri olmak üzere ilk ve gerekli bilimlerin öğretildiğini ve burada ciddi şekilde adam yetiştirildiğini kabul etmektedir. Yani saraydaki bu ocak hem fakülte hem de bir resmi daire niteliğindedir. 1569-1570- de böylece sarayın sedefkarlık ve mimarlık karhanesine dahil olduktan sonra önünde yepyeni bir yol açılır ve tam 21 yıl dahi Koca Mimar Sinan ağaya çıraklık ve kalfalık eder. Ondan sonra “Kapu Ağası” dört kadıya “Muhzırbaşı” olur. Sonra Su Nazırı tayin edilir. O süre içinde Koca Sınanın vefatından sonra yerine geçen baş mimarlar Davut ağa, Dalgıç Ahmet ağa ile beraber çalışmıştır. Sonra ona imparatorluk yolları açılıyor. Koca devletin hangi köşesinden gelirse gelsin tüm milletler ve cemaatlerinin bütün yetenekli çocuklarını bünyesinde eriten imparatorluğun geniş topraklarına olanca hazinelerini ve nimetlerini sergileyen düzeni içinde Sedefkârlığı ve mimarlığı yanında o da Sarayda sorası ile Kapu Ağası Dergâh-ı Ali Bevvaplığı,iki yıl Kulle Sofiliği görevlerine getiriliyor. Önce mısırın yolu gözüküyor kendisine. Bu görevde iken bütün Arabistanı dolaşıyor. İstanbul’a döner dönmez “Rumeli teftişine” memur ediliyor. Bu seyahati ise bir cihan devletinin yetenek gördüğü bir adamının yetişmesi için kurduğu bütün bir mekanizmanın azametini sergilemesi bakımından insanın tüylerini ürperten ve gözlerini yaşartan bir sistemi anlayışı ve ciddiyeti sergiler. Bu cevelan bu birikim bu görgü bu deneyim yıllar sonra yükselecek olan şaheseri Mavi Caminin kökenlerini açıklayabilecek olan başlıca iki olgudan biridir. Birisi Mehmet ağanın kendi dehası, öbürü imparatorluğun onu içine alıp yoğurduğu bu coğrafya, bu hamur. Rumeli dönüşü ağa dört kadıya muhzırbaşı olur. Sonra Diyarbekir’e müsellim gider,6 ay o havaliyi yönetir. Oradan döner Şam-ı Şerife müsellim tayin edilir. O tarihlerde asi bazı kabileler hacca gelen kervanları soymakta yok etmektedir. Ağanın büyük başarısı bunların üzerine varıp haydutları ve yolu temizlemesinde görülür. Bu askerlik operasyonu bile ağanın hayatında mistik bir maceradır. Elinde az bir kuvvetle ne yapacağını çaresizlikle düşünmekte iken gördüğü bir rüyada”gayb ricali” onun imdadına yetişir ve eşkıya’nın gafil uyuduğu yeri haber verirler. Ani bir baskınla yetiştiğinde maiyetinin itiraz ve korkularını bastırır ve kendilerinden kat kat üstün çeteyi yok eder. 1587-1598 de su nazırı tayin edilir. Sekiz yılı öyle geçer. 1606 da Mimarbaşı olur. Şimdi yerini bulmuştur tarih ve kader ona bir imparatorluğun bütün maceralarını yaşattıktan sonra asıl makamına getirip oturtmuştur. İlk işi Kâbe’nin onarılması ve ünlü altın oluklarının konulmasıdır. ama az sonra kader onu elinden tutarak şaheserinin eşiğine getirecektir.
Camiyi padişah istemişti ve arzulamıştı ama o binayı ilk düşünen yani gözünde canlandıran sonra bugün bilemediğimiz teknikle çizen sonra onu taş taş üstüne koyup yükselten yanlışlıkları ve gecikmeleriyle kahrolan binası biçimlendikçe onurlanan kubbeyi çatıp içi de cennet misali donanca nurlanan asıl sanatçıya yani mimara gelince o büyük eseri uzunca yaşadı.Fakat onun nam-ü şanını adını pek az yerde bulursunuz Koca Camii sadece padişahın adını taşır. Sanatçının imzası yüce eserinin epey dışında bir yerdedir ve o bile kendisi gibi çok alçak gönüllü bir ölçüdedir. Dış avlunun birinci kapısı altındaki sebilin kitabesinde kitabeninde bir mısrasında
Cami-i Han Ahmet’in bani-i ala -meşrebi. Hazreti Mimarbaşı, ahreti mamur ola Kim Muhammeddir anın namı vü ali himmeti Etti bu rana binayı haşre dek meşhur ola.
ahretin bari mamur olması. onun için bir dahi Mimara bile ne bir tasvir ne bir anıt yer almazdı gerekmezdi. yaşamın öbür yanına bembeyaz bir güvercin gibi uçurur gibi bir tek mesaj yeterliydi ya bir hizmet ve bir eser.
CAMİNİN YERİ VE YAPILIŞI
Genç Ahmet'in camine tabi olarak önce en uygun bir yer arandı. Devlet çok zengindi. Ve 17. yüzyıl başında hükümdarların bütün istedikleri finanse edilebiliyordu. Yani para ve altın derdi yoktu. Padişah çevresindekilerin kimilerinin aklına, tasarlanan cami için Rüstem Paşa Sarayının yeri geldi. Burası gerçekten, öteki ulu camilerin yerlerinde aranan bir şart olan yüksek ve havadardı. Aynı yükseklikte olan öbür selâtin camilerine eş değerdeydi. Padişahın, sarayında, yaslanarak oturur pozisyondayken bile görebileceği bir yerdeydi. Rüstem Paşa sarayı kalabalık bir yerleşimin içindedir. Saray yıkılsa bile yer yetmeyecek ve ilave istimlâkler gerekecektir. Hatta yıkım dışı kalan sokaklar bile yoğun inşaat çalışmaları yüzünden geçilmez hale gelecektir. Padişahın deyimi ile “bir mescit yapılacak ama bir nice gönülde yıkılmış olacaktır. Nice hatır incinecektir.” bu düşüncelerle oradan vazgeçilir. Ama işte bu gibi düşüncelerdir ki, Osmanlı devlet düzeni kurulup tarihte o kadar uzun süre yaşayabilmiş ve 6 yüzyıllık devletin hiç değilse yarıdan fazlası devirlerine göre hatta bugüne göre çok üstün bir adaletle sosyal dengelerle insanlık ve doygunlukla geçebilmiş ve halklara o kadar mutluluk verebilmiştir. Cami inşaatı yüzünden çevre sokaklarının rahatsız olmamasına dikkat eden Padişah inceliğini, günümüz İstanbul’unda,20.yy sona ererken gerekli gereksiz her yeri kazıp aylarca hatta yıllarca o halde bırakarak halkı toz ve çamura batıran ve aralarında en basit bir koordinasyonu ve ortak bir kazı programını bile gerçekleştiremeyen çeşitli türden ilgili teknik kuruluşlar yetkililerinin dikkatine sunmanın burada sanırım sırası gelmiştir. Rüstem Paşa Sarayının yeri sakıncalı bulununca at meydanın kıble yönünde bulunan Ayşe sultan sarayı akla gelir. Burası denize bakıyordu. Alanı çok genişti. Topkapı sarayına yakındı. Çevresi de fazla meskûn değildi. Padişahın aklı yattı. Adı geçen hanım sultana otuz bin halis ayarlı altın gönderdi. O da gönül hoşluğu ile mülkünü tapuda hemen Hünkâra devretti. Saray yıktırıldı, Camii için alan açıldı.
HAZIRLIK DÖNEMİ
Yıkım ve kazı; külliye yapımına istimlâk olunan arazide bulunan yapıların yıkılmasıyla başlanmıştır. yıkımı temel ve lağımın kazılması toprak doldurulması ve temizlenmesi izlemiştir. Moloz taş çıkarılması kariz boşaltılması işlerinde Lağımcılar çalışmıştır. Malzeme ve temini; Yapım için gerekli malzemenin iş yerine getirilmesi karmaşık bir işlem olarak belirmektedir. Önce taş ağaç kurşun gibi İstanbul dışında ve çeşitli yerlerden getirilecek malzemeyi bulmak ve satın almak için bazı kişiler görevlendirilmekteydi. buna göre ağaçlık bölgelerden malzeme sağlanması için bina emini tarafından mutemet yada mübaşirler görevlendirilmekteydi. gerekli kereste tür bolut ve sayısını belirten defterlerle orman bölgelerine hareket eden görevliler taşıdıkları padişah fermanını yörenin kadısına göstererek yardım almaktaydılar. malzemenin hazır olarak bulunamadığı durumlarda gereken nicelikte ağaç kesilerek kereste hazırlandıktan sonra kıyıya indirilerek deniz yoluyla İstanbul’a getiriliyordu. Taşıma; türlü kaynaklardan İstanbul’a doğru hareket eden ağaç taş kurşun gibi malzeme kara yoluyla öküz arabalarıyla yakın iskelelere indirildikten sonra gemilerle taşınmıştır. Örneğin Kurşun Üsküp’ ten Selaniğe getirildikten sonra gemilere yüklenmiştir. Marmara adasında kesilen taşlar çeşitli yörelerden alınan ağaçlarda gemilerle İstanbul’a getirilmiştir. Masraflar arasında taş kesen esirlerle onları çalıştıran gardiyanların taş, kereste ve kurşun getiren gemilerin ve gemi reislerinin ücretleri şantiyeye malzeme taşıyan eşşek, at, at sürücüleri ile sırt ve sırık hamallarına ödenen tutarlarda yazılıdır. Kaba yapım için gerekli tuğla, kireç, Horasan gibi diğer malzeme hazır olarak satın alınmıştır.
Camiinin Yapılışı;
Camiinin temelinin kazılmasına geldiğinde, bunun için Osmanlı usulü büyük bir tören düzenlendi. Sıra caminin temelinin kazılmasına geldiğinde bunun için Osmanlı usulü büyük bir tören düzenlendi. 1018 yılı recep ayının 9. perşembe günü (Bu günkü takvimle 1609 yılı olduğu kesinde, ayı yaklaşık Ekim başı oluyor). Yıldıza bakanların seçtiği uğurlu bir tarih. Bütün devlet erkânı yıkımlarla açılan boşluk arazide toplandılar. Padişah için de, çalışmaları gelip her zaman seyretmesi için bir köşk kurulmuştu. Çevre kalabalıkla doluydu. Dönemin bütün ünlü mimarları, “bel külünk, zembil ve ölçekleri ile” hazırdılar. Önce mimarbaşı Mehmet Ağanın planına göre,dört duvarın, mihrab’ın, sütunların,mahfel ve minarelerin yerleri tespit edildi. Sonra temel kazımına geçildiğinde, önce Şeyhülislam Mevlana Mehmet Efendi, sonra halkın güvenine sahip Şeyh Mahmut Efendi (Aziz Mahmut Hüdayi) daha sonra Vezir-i Azam Davut Paşa, daha sonra öteki vezirler kadı askerler ve sıra ile Osmanlı protokolüne göre öteki rütbeliler ve ulema, ellerine kazma alıp birçok dualarla, önce, yol olacak yerleri kazdılar. En sonra Padişah, seyir köşkünden indi, yoruluncaya kadar kazı yaptı. Evliya Çelebi her zaman olduğu gibi romantik ve dramatik bir ek yaparak, genç Padişah’ın eteğine doldurduğu taşları dökerken, el açıp Allah’a yakararak, “Ahmet kulunun hizmetidir, kabul eyle!” diye dua ettiğini yazıyor. Tören yerinde, o perşembe günü sayısız kurbanlar kesildi. Yoksullara ziyafet çekildi. İhsanlar ve hediyeler verildi. Onu izleyerek de, bir gün yeniçeriler bir gün sipahiler yani atlılar olmak üzere, askerler, gelip ücretsiz çalıştı. Padişah onlara her gün ziyafetler çekti. Temel kazma işi bir aydan fazla sürdü. Açılan temeller için çevre duvarı altına, rutubetten etkilenmeyen ve toprakta çürümeyen ağaç kazıklar yaptırıldı ve bunlar ağır araçlarla çekilip birbirine bağlanarak, çukurlar içine çakıldı. 1609 yılı Aralık ayı sonlarına gelinmişti. Sonra yine uğurlu bir tarih araştırıldı.1610 yılı girmişti. Yine yıldız falına bakanlar Şevval ayının sekiz, Pazartesi gününün (4 Ocak 1610) sabahını tespit ettiler. Yine bütün protokol o alanda toplandı. Taş yontucular, her bir ulu kişi için bir temel taşı hazırlamışlardı. Temel çukurlarına inerek, sıra ile önce Şeyhülislam, sonra vezirler, bütün ileri gelenler dualarla o taşları mihrabın temellerine yerleştirdiler. Böylece, “dağlar gibi sarsılmaz duvarlar” ın temelleri atılmış ve inşaat başlamış oluyordu. Halk dağılıp ortalık boşalınca, Padişah geldi. Gümüş halkalardan ve ibrişim, yani ipek ipliklerden yapılma bir kemerin içinden birkaç mücevheri alarak mihrabın temeline yerleştirdi. Bina emiri olan Kalender Efendi’ye kızıl altunlar verdi. “Padişahın ihsan denizi dalgalanmıştı” Şeyhülislama halkın sevdiği Şeyh Mahmut Efendiye, vezirlere, kadı askerlere, beylerbeyine, ulemaya, ağalara, beylere ve inşaat mutemedlerine, yüzlerce hil'atler giydirdi. Sayılamayacak kadar kurban kesildi. Ustalar ve işçilerden başka gelen geçen tüm yoksullara hem ziyafetler çekildi, hem sadakalar verildi. Herkesin gönlü alındı. Ortalık bayram yeri halindeydi. Padişaha dualar ediliyor ve şairler yapıma ebcet hesabıyla tarihler düşürüyorlardı. Yapımı; 7,5 yıl sürdü. Camii ve mimarını yazmış olan Cafer Çelebi, eserini 1614 yılı ile kapatmış olduğu için binanın tamamlanması hakkında bilgi vermiyor. Sadece duvarların bitip üstüne kubbenin yerleştirilecek duruma geldiğini kaydediyor. Ayrıca onun verdiği bilgilerden mimarın inşaatın her aşamasında işinin başında olduğunu avluya serdiği bir seccadeye bile değil, onun dışına kuru taşa oturup sağ elinde tespihi, sol elinde mimar arşını, durmadan tespihini çevirip her tanesinde duasını okuyarak, çevresini de gözetleyip kolladığını ve ağır çalışan ustalara, elindeki arşını ile işaretten geri kalmadığını okuyoruz. Kubbenin bitip binanın kilitlenecek zamanının gelişi,1026 hicri yılı Cuma del-ahiresi ayının 4.cü günü nü bulmuştu. Böylece inşaat 7 yıl 5 ay 6 gün sürmüş oluyordu. Bitiş günü bugünkü takvimle 9 Haziran 1617 etmektedir.
Osmanlıya göre de bu olay görkemli bir ziyafet demekti. Camii avlusuna otağlar kurulmuş, Padişah çadırına saraydan tahtı da getirilmişti. Avludaki yemekten sonra ileri gelenler saraya çağrılmış, hil-atlerini giymişler, sonra Padişahın önüne düşerek onu otağ-ı hümayunun önüne getirmişlerdi. Orada önce Sadrazam Halil Paşa sonra vezirler, sonra sıradaki öbürleri, Padişahın eteğini öperek, tebriklerini sundular. O törende 1000 kadar hilat ve soft giydirildi. Camide kılınan ilk namaz da ise bütün cemaate mercan tesbihler armağan edildi. Görevliler bu değerli tespihleri namaza oturmuş olan herkesin dizi üzerine bırakmak suretiyle dağıtıyordu. Mercanlar bitince 'kelembek tespihlere’geçildi. Orhan Şaik Gökyay Kalembek’in Hint Okyanusundan çıkan keskin ve güzel kokulu sandal ağacından yapıldığı bilgisi veriyor. Cemaate bu armağanlardan sonra, mabedin kendisine gelen hediyeler, çevreyi donatmaya başladı. Sedefli rahlelere yüzlerce Kur’an yerleştirildi. O zamana kadar yapılmış olan camilerin hiç birine, bu kadar çok sayıda bu kadar güzel, yani iyi hattan çıkmış, altınlı, çiçekli, boyalı desenli kitap konulmamıştı. Evliya çelebimizin verdiği bilgilere göre 'Sultanahmet han ecdadından beri ne kadar zi kıymet ibret numa cevahir makulesi hedaya var ise cümlesini' camiye astırmış ve 'cemii düvelden nice hediyeler gelip ve cemi diyarın marifet erbabının ihsan etmesiyle birer ibret nüma eşya getirdiklerinde camii yi tezyin etmişlerdi. Habeş veziri Cafer Paşa, Hünkâr mahfeline 6 tane zümrüt kandil asmıştı. Altın zincirlerle inen zümrüt parçalarının her biri yuvarlak birer kâse şeklindeydi ve 6 şar okka çekiyordu. Evliya Çelebi bunlar içinde her biri bir Rum haracı eder diyor. Masmavi, yemyeşil camiinin de, bu akıbetten kendisini kurtaramadığı belli oluyor. Çünkü günümüzde bu göz kamaştırıcı hazine parçalarından hiç biri yok. Günümüzü bırakın mabedin bitirilişinden yaklaşık 100 yıl sonra, onu görmüş olan tanınmış ve güvenilir yabancı tanıklar, tavandan inen kandillerin arasında böyle akıl bozan mücevherlerden değil, kristal toplar, billur avizeler, deve kuşu, yumurtaları gibi eşyadan bahsederler. Bir kaç tanede ilgi çekecek sanat eseri, Bunlardan birisi kandil şeklinde cam bir kâsenin içine oturtulmuş veya galiba daha doğrusu, top şeklinde kapalı bir cam kürenin içine yerleştirilmiş bir gemi modeli, bir kalyon. Öbürü caminin çok maharetli bir işçilikle yapılmış ahşap bir maketi imiş. Bittiğinde böylece camii bir koleksiyon pırıltısını almıştı. Ama tarihin garip bir tecellisi ise, İstanbul’un ufkuna böylesi bir çizgiyi resmetmeyi o kadar istemiş ve bunun için her cuma günü gelip bizzat çalışmış olan genç Padişahın eserini ancak tamamlamış olarak görebilmesi ve tadına yeterince varamayışı oldu.
CAMİNİN YAPIMI –BİNA-
Camii öbür mabetlere oranla, iç mekânlarda çok geniştir. Sinan’ın Süleymaniye’ sinin kubbesini taşıyan pil payeleri yerine, Mehmet ağa, yuvarlak ve çok iri sütunlar kullanmış ve yine Sinan’ın Şehzade Camii payelerinde yalnız üst kısımlarda yer verdiği yivlerini, Mavi Camiinde, çok aşağılardan itibaren başlatmak suretiyle, sütunların heybetini ve ağırlığını hafifletmiştir. Bu hem cesur ama hem de isabetli ve artistik tercihi ağır basan bir dizayndır. Camiye önce dışarıdan bakarsak 6 minareye sahip. O yüzden bu niteliği ile tek kalıyor.4 köşesindeki minarelerin 3’er ve avlusunun köşesindeki 2 minarenin ise 2 ‘şer şerefesi var. 16 Şerefe. Yapı, üç yanından, taş duvarlı ve 5 kapılı bir avlu ve bahçe ile çevrili. Camii önünde de revaklı ve taş döşemeli bir iç avlusu vardır. Burada 26 granit ve mermerden stalaktit üslubunda başlıklı sütun,30 kubbeyi taşır.3 kapı ile girilen iç avlu, mermer döşemelidir. Batı yönündeki kapı,anıtsal ölçülerdedir.Avlunun ortasına 6 sütunlu, bir şadırvan yerleştirilmiştir.
Camiye de 3 kapı ile girilir. Avluya açılan kapı en büyüğüdür. Caminin ana yapısı ile beraber, şu tamamlayıcı bölümler de eklenmiş, bunların kimisi ancak birkaç yıl sonra bitirilmiş, sonunda tam bir külliye meydana gelmişti:
-Hünkâr Kasrı -Medrese -Dar-ül Kurra -Sıbyan Mektebi -Arasta -Hamam -İmaret (Halen batı yönünde, meydan kenarında, Marmara Üniversitesi binası arkasında, sadece mutfak bölümü kalmıştır.) -Darüş-şifa (Bugün yoktur) -Türbe -Sebiller
Caminin oturduğu alan güneydoğu yönünde eğimlidir. bu nedenle arazi çeşitli setlerle kademelendirilmiştir. İlk kademe caminin kıble duvarı ile oluşturulmuştur. aynı zamanda bir istinat duvarı olan cami kıble duvarı altına kısmi bir bodrum yapılmıştır. güneybatı minaresi yanında yer alan yalın bir kapıdan girilen ve mazgal pencereleri ile hava ve ışık alan bu loş mekân insanların barınmasına uygun bir yer değildir. İnşaat defterindeki mihrap duvarı önünde mahzen ifadesine dayanarak bu bodrumun başlangıçta depo olarak kullanıldığı ileri sürülebilir. Kıble duvarı önünde üç yöne kapılarla açılan pencereli bir duvarla çevrili geniş bir avlu bulunmaktadır. işlevi tam olarak belirlenemeyen bu alandan evliya çelebi övgüyle söz etmekte; içinde bülbüllerin öttüğünü söylediği bu bahçeyi cennetteki İrem bağlarına benzetmektedir. Cami bodrum katının ve kubbeli odaların bulunduğu birinci terastan sonra üzerinde yalnız 7 dükkân ve bir çeşmenin bulunduğu bir ara seviyeye inilmektedir. Dış avlu duvarının caminin kuzeyindeki kesimi altındaki istinat duvarı altındaki tonozlar dükkân şeklinde değerlendirilmiştir. Genel yerleşme düzeni ve külliyenin programı Sultanahmet külliyesi, külliye için sağlanabilen arsanın durumu ve programı nedeniyle Fatih ve Süleymaniye gibi büyük sultan külliyelerinde görülen medreselerin tekrarından oluşan simetrik gruplaşmalara düzenli bir geometrik şemaya sahip değildir. Külliye yapılarının büyük bir bölümü kıble ve ona dik doğrultu esas alınarak yönlendirildiklerinden temelde bir yön ve düzen fikri gözlenmektedir. Ayrıca işlevsel kümelenmeler yapılarak Cami ve Hünkâr Kasrı imam odaları eğitim yapıları ve Medrese,Darul-Kurra, Sıbyan mektebi, sağlık ve sosyal dayanışma yapıları - Daruş-şifa ve İmaret (mutfak, fırın, kiler) vakfa gelir sağlayan arasta hamam ve kira odaları yakın ilişkiler içinde düşünülmüştür. Bugün bir bölümü yok olan vakıf yapıları sayı ve isimleriyle Akarat-ı vakf-ı şerif"defterinde belirtilmiştir. Böylece yerleri tam belirlenemese de camiyi çevreleyen alandaki vakıf yapılarının kapsamı bir ölçüde anlaşılabilmektedir. Defterdeki dizilişe göre külliye bünyesinde bulunan vakıf yapıları şöyle sıralanmaktadır.
1-Cami-i şerif hakkındaki tek hamam 2-Cami mihrabı önündeki kubbeli odalar (36 adet ) 3-Mehmet Paşa sarayının yerinde tahtani ve fevkani odalar (18 adet) 4-Mehmet Paşa sarayının yerinde ali paşa vakfı için yapılan odalar(17 adet) 5-Mesih Paşa sarayının kapısındaki odalar (3 adet) 6-Cami yakınındaki kubbeli odalar altında yer alan dükkânlar (39 adet) 7-Mehmet Paşa sarayı yeri karşındaki kubbeli odalar altındaki dükkânlar (33 adet) 8-Cami şerif mektep hanesi yakınındaki fevkani ve tahtani dükkânlar (8 adet) 9-Darül-hadis medresesi yakınındaki odalar (11 adet) 10- At meydanı tarafında türbeye bitişik dükkanlar (6 adet ) 11- Yıkılan Arslanhane de Abdulgani Efendinin evi yerinde dükkânlar (5 adet?) 12- Ali Çavuşun evi yanında at meydanı karşısında ve imaret yanında odalar, evler (4 adet) 13- Kasr-ı Hümayun altında köşe çeşmesi yanındaki dükkânlar (7 adet) 14- Top arabacıları meydanı yakınında tahtani ve fevkani odalar (20 adet) 15- İmaret-i amire duvarındaki dükkânlar (8 adet) 16- Mahzen (2 adet) 17- Darrüş-şifa hamamı 18- Oda (2 adet)
Bu yapılardan bugün varolan kolayca teşhis edilebilenler Arasta ve Darüş-şifa hamamları türbeye bitişik dükkânlar Kasr-ı Hümayun’un altında köşe çeşmesi yanındaki dükkânlar ve mahzenlerdir. Cami mihrabı önündeki 36 adet kubbeli oda ve mektep yakınında olduğu belirtilen 8 adet fevkani ve tahtani dükkânlar Darül-hadis medresesi yakınındaki 11 oda at meydanı karşısında ve imaret yanındaki 4 adet ev imare-i amire duvarındaki 8 dükkân yok olmuştur. Mehmet Paşa sarayının yerinde Ali Paşa vakfı için yapılan 17 adet odanın ve Mesih Paşa sarayının kapısı tarafındaki 3 odanın ve yıkılan Arslanhane ve Abdulgani efendinin evinin yerine yapılan 5 dükkânın (?) yeri saptanamamaktadır. Bugün Arasta sokağının batı yanını oluşturan kuzeyde batıya güneyde doğuya doğru dönerek toplam 39 dükkândan oluşan dizi kubbeli odalar altındaki dükkânlardır. Bu dizinin karşısında yer alan kuzey ucunda sebil bulunan dizi ise belgelerde "Mehmet Paşa sarayı yeri karşısındaki kubbeli odalar" altında oldukları belirtilen 33 dükkândır.
ÜST KAT
Sultanahmet Camiinde yarım kubbe ayakları ile duvar arasında kalan payanda arası bölgeleri, üst katın iç mekânın bütünlüğü zedelenmeden yerleştirilmesini olanaklı kılmıştır. Caminin 3 duvarında yer alan payandalara bağlı olarak biçimlenen üst katın, kıble duvarı ile ona yakın payanda arasında kalan ve ayrı girişleri olan özel bölümleri dışındaki kısmı, payanda içindeki geçitlerle birbirine bağlanmaktadır. Cami üç kenarı boyunca çevreleyen bu döşemenin yalnız ana giriş üzerindeki bölümü cami içine doğru bölümü bir çıkıntı ile genişletilmiştir. Diğer kısımlardan iki basamak daha yüksek olan bu bölümü kuzey batı yönünde sınırlayan duvar cami ana girişi üzerine rastladığından sağır bırakılmış ve cami için hazırlanan en güzel panolar buraya yerleştirilmiştir. Galerinin kıble duvarı ile ona yakın payanda arasındaki bölümleri doğudan hünkâr mahfili, batıda kitaplık olarak düzenlenmiştir. üst katta son cemaat yerine açılan mükebbire yer almaktadır. Parmaklığı takılmayan iki pencere, kapı gibi kullanılarak bu balkonlara geçiş sağlanmıştır.
CAMİ TANIMI, PLANLAMA Cami duvarlarıyla sınırlanan ibadet alanı biçim olarak kareye yakın bir dikdörtgendir. 53.50 X 49.47 m dir.
AKUSTİKİç yapıda ve dekorasyondaki özelliği, Akustik ile duvar ve sütunlar ilişkisini Topkapı Sarayının eski müdürlerinden Kemal ÇIĞ Fark etmiş Risalei Mimariyi okurken bunun 6 faslına özel bir dikkat ayırmış sonra burada verilen bilgilerle Cami içinde gözlemlerde bulunarak bundan çok ilginç bir sonuç çıkarmıştır.1996 da Cambridge’de yapılan III. Türk sanatları kongresine sunduğu bu tebliği o zaman yayınlanmayan Çığ Daha sonra bu etüdünü kendisi için yapılan armağan kitabına almıştır. Konu Mavi Caminin akustiği ve bu amaçla Camii içindeki mermer kaplamalarına özel bir kesme yontma ve yerleştirme verilmiş olması hiçbir Camimizde kullanılmadığı kadar çok mermer kaplamasına Sultanahmet Şaheserinde yer verildiğine ve bu kaplamaların basit bir duvar ve sütun örtülmesi şeklinde değil çok ayrı ve özel yontumlar ve parça yerleştirmeleri ile yapıldığına dikkati çekmekte ve risalede bütün bunların tamamen akustik amacı ile yapıldığına dair verilen bilgi ile de gözlemini desteklemektedir.
Risale-i mimariye de Cafer Çelebi, Mimar Mehmet ağanın hayatını yetişme tarzını yaptığı eserleri ilmi hendeseye ait bazı bilgileri mimarlığa ait ve yapı sanatında kullanılan adetleri fasıl fasıl şiir ve nesir olarak anlatmış ve birde sözlük ilave etmiştir. Sultanahmet Caminin kubbelerinin tam kapanmak üzere olduğu zamana tesadüf eder. Caminin inşaat durumu bu aşamada iken daima temasta bulunduğu Mimar Mehmet ağayı inşaat yerinde ziyarete giden Cafer Çelebi onu caminin döşenmiş bir seccade yanında bir elinde tespih bir elinde arşın olduğu halde sürekli tespih çekip ve çektiği her dane de kelimei-şehadet getirdiği ve etrafındaki çalışan ustalara nezaret ettiği sırada bulur. Bir kenara oturup dua ettiğini zannettiği Mehmet ağanın duasını bitinceye kadar ve ondan sonra yanına gidip konuşmaya karar verir. O arada devrin musiki üstatlarından biriside camiyi seyretmek için çıka gelir ve etrafa nezaret ettikten sonra Cafer Çelebinin yanına gelip oturur ve başlarlar ikisi şu yolda konuşmaya; Cafer Çelebi yeni gelen musiki üstadının hayretler içinde Mehmet ağayı seyrettiğini görünce Mehmet ağanın evvela ilmi musiki tahsil ettiğini ondan sonra Sedefkârlık ve Mimarlık öğrendiğini söyleyerek onun yetişme tarzını tanıtmaya çalışır. Bu açıklamayı dinleyen musiki üstadı hala Mehmet ağanın burada musiki yapmakta olduğunu hatta yontulan mermerlerin bile vecde gelmiş sofilerin semaya başladığı zaman çıkardıkları sedalar gibi sada verdiklerini anlatarak padişah hazretlerinin bu bir büyük şanstır ki böyle bir Mimar ağaya sahiptirler, der ve devamlı siz Mimar ağanın ilmi musikiye ilgi göstermiş olduğunu söylediniz, hala cami şerif binasında biz ilmi musikiyi bi tamam müşahade eyledik. Şimdi binayı seyrederken on iki cins mermer müşahede eyledik. Her bir mermerden bir çeşit sada ve bir güna makam hasıl olur on iki cins mermerin sedalarında ayni ile on iki makam müşahede eyledik Mermerler yontulurken mermerin cinsi yontuluş tarzı o mermere değişik bir makamda ses vermesini temin etmekte yine müşahede ediyorum ki yedi mutemet usta her bir çeşit seda çıkararak durmadan binayı dolaşmakta on iki cins mermer evvela tasmim olunmakta ve sonra yine istenilen makamda ses verebilmesi için gerekli yontulma yapılmaktadır. Her birinde bir türlü savt ve seda vardır ki 24 terkibi dahi anda müşahede eyledim. Azizi mezbur hadiseyi böylece bildirip Cafer Çelebi ile selam verip çıkıp gider. Türk mimarları yaptıkları eserlerinde sadece hacim ve dekorasyonu değil mimari bir müzik unsuru olan akustik problemini de ön planda tutmuşlar ve işi cidden bilerek ortaya çıkarmışlardır. Sultanahmet Camiinin duvar yüzleri ile irili ufaklı bütün sütunlarında o kadar çok mermer kullanılmıştır ki bu kadar bol mermer kullanılmış başka bir camimiz yoktur. Burada kullanılan mermerler aynı zamanda çeşitlilik bakımından da çok değişiktir. Diğer bir özelliğide bu malzeme çeşitli biçime sokulmuş satıhlar halinde yontulmuş duvar ve sütunlara minber ve maffellerin tavan ve civarlarına o suretle aplike edilmiştir. Bunların hepsi Mimar Mehmet Ağanın sağlam bir müzik bilgisini binaya tatbik etmesinden ileri gelen bir hususiyettir.
GENEL YERLEŞME DÜZENİ
TÜRBE Hünkârın büyük mermer türbesi vardır. Türbe kendi küçük bahçesi içine yerleştirilmiş bir yapıdır. Üç kubbeli ber portikosu ve bir anneksi vardır. ancak onarıma ihtiyacı bulunur. yanındaki medresenin dersanesinden üç katlı beş dizi halinde yan pencereleriylen dikkat çekecek ölçüde daha büyüktür. Türbede bulunanlar Sultanahmet Hanın oğulları II. Osman (Genç Osman) 4'üncü Murad ile İbrahim Han'ın annesi Kösem valide denmekle bilinen ve şehiden (boğdurulmuştur) vefat eden Mahpeyker sultan gömülüdür. 4'üncü Murad Hanın kızı Safiye sultan ve şehzadelerden Sultan Orhan Sultan Beyazıd Sultan Mehmet ve Sultan Osman’ın on beş şehzadesi on iki sultan ile Sultan Ahmed in dört Hasekisi(eşi)gömülüdür.
DARULKURRA Bu dershane medrese avlusunun kuzeydoğu köşesine yapılmıştır ve buraya giriş kuzeydoğudan kendisi ile kabirlerin bulunduğu bahçe arasındadır. Medresenin doğuya bakan pencereleri yoktur. Caminin dış duvarının doğu kesiminde ortada bir kapı ile yükseltilerek inşa edilmiş bir sübyan mektebi yer alır. *türbenin güney batısında bulunan ve bir süre türbedar evi olarak kullanılan kare planlı tek kubbeli yapının Darul-kurra olduğu t. öz tarafından ileri sürülmüştür. 1. Ahmet türbesine yakın bir konumda bulunması ve türbeye geniş bir pencere ile açılması yapının darul-kurra olduğunu destekleyen özelliklerdir. medrese sokağı üzerinde yer alan basık kemerli bir kapıdan girilen darul-kurranın içinde yer aldığı avlu aslında türbenin arka bahçesidir. önünde girişi koruyan ahşap bir saçağı bulunan bina kare planlıdır ve pandantifli bir kubbeyle örtülüdür.
MUVAKKİTHANE Muvakkithane mevcut binanın yeniden tamiri ile 1828 yılının Ramazan ayında yeniden açılmıştır. Muvakkithaneye Sultan I.Ahmet türbesinin önündeki kapıdan girilir. Kare planlı yapının demir şebekeli dikdörtgen pencereleri vardır. Erken ampir üslupta olan muvakkithanenin saçak kısmında kademeli taştan bir silme dolaşır.1613 tarihli vakfiyesinde ''Evkat-i ezana alim ve saat-i mikadda cazim bir muvakkit'' kaydı vardır’ ki bilgisinden emin olunmayan kimseye burada muvakkitlik verilmemektedir.
SIBYAN MEKTEBİ Dış avlu duvarına birleşen mektep beşik tonozlu bir zemin kat üzerinde yükselmektedir. Zemin katta bir çeşme ve dükkânlar üst katta kare planlı bir dershane ile merdiven sahanlığına bitişik bir helâ yer almaktadır. Dershanenin sağır olan kuzey duvarında ortada ocak yanlarda birer niş bulunmaktadır.
ARASTA Sultanahmet külliyesinin kıble yönündeki en uç yapısı olan Arasta İstanbul da 17. yy dan kalan tek üstü açık çarşıdır. Sipahilerle ilgili eşyaların satıldığı dükkânlar bu gün turistik amaçta kullanılmaktadır. 1912 yangınında harap olan ve daha sonra arasına giren yabancı binalar nedeni ile büyük ölçüde değişikliğe uğrayan arasta Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından eklerinden ayrıldıktan sonra 1980 li yıllarda restore edilmiştir. Restorasyon işlemi yalnız arasta sokağı çevresindeki dükkânları kapsamış, ilk tasarımda dükkân sıralarının üstlerinde yer alan ve kaynaklara kubbeli odalar olarak adlandırılan hücrelere ait kalıntılar rekonstrüksiyonları için yeterli veri bulunmadığından arkeolojik kalıntı olarak korunmuşlardır. Bugün arastanın parçası olarak kabul edilmekle birlikte sokağın kuzey yönündeki uçta yer alan 9 dükkânın aslında oda dizisi olduğu üst katında da odalar bulunduğu vakıf defterinden anlaşılmaktadır. Üst kata ait bir iz kalmamıştır. Asıl arasta odaların güneyinden başlamaktadır. Karşılıklı dükkân dizilerinden oluşan bu bölümün kuzeybatı kanadı güneydoğuya doğru alçalan arazi için bir istinat duvarı görevi görmektedir. üst kattaki odaların önündeki terasa alt yapı oluşturmak için dükkân ara duvarlarının kuzeybatıya doğru uzatıldığı yapılan kazıda anlaşılmıştır. Kuzeybatıdaki dükkânların başlangıcında arastayı camiye bağlayan yola açılan kapının kuzeyinde ara duvarı ve örtüsü yıkılmış olan iki dükkân bulunmaktadır. Arasta sokağı üzerinde ilk yapıldığında 32 olan dükkân sayısı araya giren sarnıç ve mozaik müzesi dolayısıyla azalmıştır. Tavukhane sokağı üzerindeki 5 dükkânla batı dükkânlarının toplam sayısı 39 a yükselmektedir. Güneydoğu dükkân dizisi ise tek doğrultulu üzerinde sıralanan 33 dükkândan oluşmaktadır. dizinin kuzeydoğu ucunda bulunan sebile bitişik bir kapı kemeri ve söve kalıntısı bulunmaktadır.
HAMAM 1912 İshak paşa yangınında soyunma kısmı yok olan hamamın mermerleri sökülerek satılmış ve yapı uzun yıllar terk edilmiştir. büyük saray kazısı sırasında yıkılması öngörülen hamamın günümüze ulaşmış olması şanslı bir olay olarak nitelendirilebilir. Bu gün örtü öğelerinin çoğu harap durumda olan hamamda 1970 lerde içine yerleşen bir aile barınmaktadır. Yapının ayakta duran kısımları ılıklık, halvet, külhan ve hazne olarak 3 bölümde incelenebilir. yok olan camekân mekânını iç kısımlara bağlayan iki kapıdan biri doğrudan ılıklığa diğeri duvarlarında tıraşlık yada helâ bölmelerine ait izler olan küçük bir hacime açılmaktadır. Helâ tıraşlık mekânını doğrudan ılıklığa açılan bir kapısı daha vardır. Ilıklık "L" planlı bir mekândır. birbirine dik iki kol şeklinde gelişen bu hacim halveti doğu ve kuzey yönlerinde sarmaktadır. ılıklığın her iki kolundan da halvete girebilmektedir. sıcaklık bölümü hişlerle derinleştirilmiş altıgen planlı ana mekâna iki halvet hücresinden oluşmaktadır. ikisi küçük biride merkezi hacimden kemerle ayrılan derin bir eyvanla genişletilen halvetin kubbesi yıkılmış göbek taşı kurna gibi ayrıntıları günümüze ulaşmamıştır. halvet hücrelerinin tromp lı kubbeleri korunmuştur. Altıgen planıyla dönemi için ilginç bir plana sahiptir.
DARÜŞŞİFA 17. yy da tek yapılan Darüş-şifa olan olan Sultanahmet darüşşifası sanayi mektebinin yapımı sırasında büyük mücadele görmüştür. Hücreleri ve revakları yıkılan yapının dış duvarlarına ve kuzeydoğudaki basık kemerli kapısına dokunulmamıştır. Revaklara ait bazı sütun ve başlıkları yerlerinde korunmuş, bir bölümü okulun girişinde kullanılmıştır. Revaklı bir avluyu çevreleyen kare planlı kubbeyle örtülen 26 odadan oluşan darüşşifanın plan düzeninde hekimlikle veya hasta bakımıyla ilgili özel bir biçimlenme görülmemektedir. helaların yeri belirtilmemiştir. girişin karşısında hücrelerden daha dar bir mekan içinde yer aldığı gösterilen koyu Bizans döneminde sarnıca dönüştürülen hipodrom sarnıcından darüşşifanında yararlandığına işaret edilmektedir. Darüş-şifaya bağlı bir hamam olması sağlığın temizlikle olan ilişkisine verilen önemi belirtmektedir. yapının hamamla bağlantısı alışılmışın dışında bir düzende revak içinden geçilen bir hücre aracılığıyla sağlanmıştır. küçük bir soyunma ve ılıklık kısmına bağlı yan yana iki halvet ve hücresinden oluşan hamamın hazne ve külhan kısmı doğudadır. yapının bahçeye açılan diğer bir kapısı bulunmaktadır. 1894 depreminden sonra meydana bakan cepheye bugün Marmara üniversitesi rektörlüğü olarak kullanılan ziraat orman ve maadin nezareti binası yapılmış ve imaretin meydanla ilişkisi kesilmiştir. Sultanahmet’in 1612 yılında darüşşifa yapımına henüz başlanmadan önce hatırlattığı vakıfnamede de yapıdan çok görev alacak ekibin özellikleriyle ilgili bir bölüm bulunmaktadır."açık fikirliliği ve zekâsı ile ünlü sağduyulu ve olayları çabuk kavrayabilen insan tabiatı özelliklerini ve ilaç hazırlama ilkelerini bilen içecek ve macun hazırlama konusunda hünerli muhtaç olanların işlerinin gözetilmesinde iyi davranışı belli olan yufka yürekli kibirsiz tanıdık ve yabancıya karşı tatlı sözlü seçkin bir kimse hekim olup hastaları onlara iyi davranarak tedavi etmelidir”.
Bugün darüşşifa ile birlikte Sultanahmet Teknik Lisesi tarafından kullanılan imaret yapılarına Sokullu Mehmet paşa yokuşu tarafından girilmektedir. İmarete ait olup mimari kimliğini büyük ölçüde koruyabilen 3 yapı bulunmaktadır.
SEBİLLER İnşaat defterindeki programa göre külliye yapılması öngörülen 4 sebilden 3 ü günümüze ulaşmıştır. Bunların ikisi at meydanına açılan dış avlu kapıları yanında 3. ise arastanın güneydoğu ucunda bulunmaktadır. 4. sebil tavukhane sokağı üzerinde bu yöndeki girişin batısında yer almaktadır.
HÜNKÂR KASRI Padişahın namazdan önce yada sonra oturup dinlenebileceği sohbet edebileceği bir yapı olarak tasarlanan hünkâr kasırlarının bilinen ilk örneği 1. Ahmet tarafından yaptırılmıştır. çeşitli onarımlarla günümüze ulaşan kasır birçok özgün ayrıntısını yitirmiş son onarımını 1949 yangınından sonra geçirmiştir. dış avlu zemininden kısa bir rampayla çıkılan yapı yüksek bir bodrum üzerinde yükselmektedir. giriş katında bir koridorla ulaşılan iki oda yer almaktadır. holün doğu duvarında yer alan kapı bu yönde bir bağlantının varlığına işaret etmektedir. ancak bu yönde bulunan yapı yapılar hakkında ne yazılı nede görsel malzeme bulunmaması niteliklerinin anlaşılmasını zorlaştırmaktadır. giriş holünden padişahın kullanımına ayrılan üst kata bir rampayla ulaşılmaktadır. Osmanlı mimarlığında ilk kez burada padişahın tahtırevan ve ya atla üst kata ulaşmasını sağlayan rampalı düzen kurulmuştur. bir iç sokak gibi ele alınan rampa demir parmaklıklı pencerelerle avlu yönüne açılmaktadır. üst katta Türk evine özgü bir galeri düzenlemesi gözlenmektedir. dış avlu yönü pencereli bir duvarla sınırlanan hayatın boğaz cephesinde kasrı camiye bağlayan galeriyi taşıyan bir sütun dizisi yer almaktadır. kasrın padişah için ayrılan bölümü birbirine bitişik ve birinciden geçilerek ulaşılan iki odadır. her iki odada da benzer mimari öğeler ocak, niş, pencereler bulunmaktadır. kasır önceki başodaya daha iyi görüş açısı sağlamak amacıyla boğaz ve Marmara ya dik olarak yerleştirilmiştir. Özgün çatı ve bezemeleri yok olan kasrın değerli kumaş kilim halılarla döşendiği inşaat defterinde satın alınan eşyalar listesinden öğrenilmektedir. hünkâr mahfilide yedi kandilli gümüş fener, fıstıki gümüş top, nakışlı deve kuşu yumurtası, kırmızı billur bardak, fağfuri sürahi, fildişi ayna, altın yaldızlı kozalak, sedefkari ibrik gibi doksanı aşkın değerli eşya ile donatılmıştır.
MEDRESE Külliyenin kuzeydoğusunda, türbeye yakin bir konumda yer alan medrese, uzun ekseni kıbleye paralel doğrultuda olan dikdörtgen planlı bir avlu çevresinde şekillenen revaklar, hücreler ve mescit - dershaneden oluşmaktadır. Kuzeybatı cephesinin ortasında yer alan giriş, hücre dizisi arasında bırakılan bir geçitle revaklara bağlanmaktadır. dikdörtgen planlı avlunun ortasında dairesel planlı bir mermer havuzbulunmaktadir. Medresenin güneydoğu kenarının ucundaki iki hücrelik alan helâlara ayrılmıştır. yani tümüyle kesme taştan yapılmıştır. boyut ve cephe düzeniyle hücrelerden ayrılan dershane kütlesi, kuzeybatıda hücre dizisinin ucuna birleşmektedir. cephelerde iki katli pencere düzeni - altta dikdörtgen çerçeveli pencereler üstünde, ortadaki daha yüksek olan, üzeri kemerli üç pencere - yer almaktadır. Yapının genel uygulamalarından ayrılan diğer bir özelliği hücrelerinin avluya açılan iki katli pencere düzenine sahip olmasıdır.
CAMİİ YAPIMINDA KULLANILAN MALZEMELER
KÜFEKİ TAŞI Diğer adları Bakırköy kalkeri. Maktıralı kalker. Lümaşel kalkeri olan Küfeki taşının İstanbul yapılarında kullanılışının oldukça uzun bir geçmişi vardır. Küfeki taşı yatakları İstanbul’un batısında Davut Paşa, Bakırköy, Sefa köy arasındaki sahada İstanbul’dan Küçük Çekmeceye doğru uzanan neojen oluşuklar arasında yer almaktadır. Bu bölgede yüzyıllardır işletilen ocaklardan İstanbul ve Trakya’nın yapı taşı gereksinimi karşılanmıştır. Evliya Çelebinin bu konudaki açıklaması şöyledir; (Edirne kapı dışında Davut paşa bahçesi yakınında 7 yerde taş madeni vardır ki; böyle bir Allah yapısı hiçbir diyarda görülmemiştir. 1000 yıldan beri günümüze kadar her gün bin deve Eşşek,katır taş taşıdığı halde sanki deryada katre güneşte zerre miktarı azalmamıştır. Çünkü Allah’ın emriyle her gün havadan bitmektedir. Ayasofya’ nın yapılması için hızır getirdiğinden hızır madeni derler. Güzel koparılması kolay bir makbul taştır.) Külliye inşaat defterindeki küfeki taşı sengi küfeki-i ayastefanos olarak belirtilmiştir. Külliyede en çok kullanılan yapı taşı olan küfeki deniz yoluylan Ahır kapıya getirilerek oradan at ve arabalarla Sultanahmet’e çıkarılmaktaydı.
MARMARA MERMERİ İstanbul’dan yaklaşık olarak 120 km uzaklıkta bulunan Marmara adasında çıkarılan beyaz yada açık mavi üzerine gri damarlı taşlar Romalılardan bu güne işletile gelmiştir. Külliye yapımında kullanılan mermer adada esirler çalıştırılarak çıkarılmış ve gemilerle İstanbul’a getirilmiştir. İnşaat defterindeki kayıtlara göre Marmara mermerinin yapımında kullanıldığı yerler şuralardır; (ayak kaşı, harem kapısı için taç, kafa tahta taşı, kademe taşı, kemer taşı, korkuluk tabaka taşı, köprü taşı, kürsü taşı, musluk taşı, pahlu taşı, pahlu döşeme taşı, söve taşı, sütun taşı, sütun başlığı taşı, taban taşı, şadırvan kemeri taşı.) Sultanahmet caminin duvar yüzleri ile irili ufaklı bütün sütunlarında o kadar çok mermer kullanılmıştır ki bu kadar bol mermer kullanılmış başka bir camimiz yoktur. Burada kullanılan mermerler aynı zamanda çeşitlilik bakımından da çok değişiktir. Diğer bir özelliği de bu malzeme çeşitli biçime sokulmuş satıhlar halinde yontulmuş duvar ve sütunlara minber ve mahfillerin tavan ve cıdarlarına o suretle aplike edilmiştir. Bunların hepsi mimar Mehmet ağanın sağlam bir müzik tahsili yaptıktan sonra mimar oluşu ve müzik bilgisini binaya tatbik etmesinden ileri gelen bir hususiyet olarak kabul etmemizi gerektirmektedir.
RENKLİ TAŞLAR Çeşitli renk ve desenleri hoşa giden iyi cilalanan mağmatik taşlara bireş ve aglomeralara somaki adı verilmektedir ancak Risale-i mimarideki somaki tanımı has kırmızı mermer olduğundan inşaat defterinde bu anlama kullanıldığını kabul ediyoruz. Mısır da Duhan dağından çıkarılan porfiru rosso, andico, kırmızı porfirin, kırmızı somaki olduğu belirtilmiştir. Fakat Sultanahmet Camisi yapımı için Mısırdan taş geldiğini belirten hiçbir kayıta rastlanmamıştır. Külliye toplam masraflarının bulunduğu 42 nolu defterde kırmızı renkli taş 5112 nolu belgede ise Mihaliçten gelen kırmızı kemer taşı ifadeleri bulunmaktadır. Böylece Anadolu kaynaklı olduğu anlaşılan taşlar aglomera ve breşler olmalıdır. İnşaat defterindeki kayıtlara göre kırmızı renkli taş (kalıp, kemer, kürsü,pahlu, sütun, sütun başlığı yapımında kullanılmıştır) cami avlu revaklarında kullanılan kolonlardan üçü ve dış yan sofa revak kolonlarının bazıları almaşık kemerler tektonik reşten yapılmıştır. Bugün Bilecik çevresinden çıkarılmakta olan bu taşın geldiği yer defterde belirtilmemiştir. Bağlayıcı çimentosunun kolayca aşınması dolayısıyla dış etkenlerle kolayca bozulan tektonik breşin granit gibi dayanıklı taşların bulunamaması dolayısıyla kullanıldığı ileri sürülebilir.
ATEŞ TAŞI Külliye yapımında kullanılan od-ateş taşlarının kavak iskelesinden getirildiği belirtilmiştir. Bu ifadeyle kavak adıyla anılan sarayın iskelesi çevresinde yani Üsküdar Kadıköy yöresinden çıkarılan taşlar yada kavak adlı başka bir yerden örneğin Rumeli kavağından getirilen taşlar kastedilmiş olabilir
TUĞLA VE KİREMİT Sultanahmet külliyesi yapımında kullanılan tuğlalar satın alınan yer, kullanılış amacı, boyut ve biçim gibi değişik özelliklerine göre belirlenmişlerdir. İnşaat defterine göre “çarşı” tuğlalarının büyük bir kısmı “miri” ve “harici” olmak üzere iki türlü piyasadan satın alınmıştır.17 yüzyıl yazarlarından, Eremya ve Evliya Çelebilerin gözlemlerine göre, İstanbul’daki tuğla ve kiremit harmanları, Sütlüce ile Hasköy arasında bulunan Piri Paşa Semtinde bulunmaktaydı. Evliya Çelebi Piri Paşa ile ilgili olarak, 200 kadar kiremit hanesi vardır. Çünkü buradan denizden temmuz ayında Arnavut dalgıçlar bir türlü siyah çamur çıkarırlar ki başka yerde bulunmaz. O çamuru gemilerden çıkarıp kaplara doldururlar 40 gün havalandıktan sonra, işçiler içine girip ayaklarıyla yoğrurlar. Bundan yapılan kiremit ve tuğla piştiği zaman siyah rengi kırmızı olur. Bütün İstanbul büyükleri damlarını bu kiremitle örttükleri için İstanbul uzaktan bakana kırmızı görünür. Miri ve harici terimleriyle ifade edilen çoğunluğunun dışında kalan ve inşaat defterinde tuğlayı darıca çarşı ifadesiyle belirlenen darıca tuğlasının aynı isimli kasabada yapılan tuğlalara verilmiş olabileceği akla gelmekle birlikte Darıca da tuğla harmanları olduğu konusunda destekleyici bir bilgi bulunamamıştır. Kemer tonoz, duvar yapımında kullanılan ve tam yarım battal olarak kullanılan ve üç boyda bulunabilen çarşı tuğlasından başka değişik strüktür elemanları ve ayrıntıları için özel tuğlalar satın alınmıştır. Örneğin kubbe yapımında büyük ve orta boyda kubbe tuğlaları nişlerde ve ocaklarda şişhane ve yaşmak terimleriyle belirlenen tuğlalar kullanılmıştır. Satın alma listesinde eğri tuğlalar ve çok kalın olmaları dolayısıyla topaç olarak nitelendirilen tuğlalarda yer almaktadır. Ayrıca muhtemelen dolgu yapmakta ve harca karıştırmak üzere bir miktar pare tuğla alınmıştır.
AĞAÇ İklimsel ve coğrafi koşullar nedeni ile Batı Karadeniz Doğu Karadenizin iç kısımları Marmara ve Batı Ege Toroslar gibi belirli bölgelerde toplanan Anadolu ormanlarının benzer özellikler göstererek ve daha az bozulmuş olarak önceki yüzyıllarda mevcut olduğu inşaat defterlerinin kereste hesabı bölümünde geçen yer adları Evliya Çelebi ve diğer gezginlerin gözlemlerinden anlaşılmaktadır. Ancak İstanbul’da gerçekleştirilen büyük yapımlar için gerekli ağaç yalnız Anadolu’dan değil Trakya’nın bu gün Türkiye sınırları dışında kalan bölgelerinden de getirilmekteydi. Topkapı sarayı müzesi arşivi 42 nolu defterde kayıtlı ağaçların bir kısmı getirildikleri yere göre adlandırıldıklarından kerestelerin Batı Karadeniz, Marmara bölgesi ve Rumeli ormanlarından alındığını belgelemektedir. Külliye yapımında kullanılan ağaçlar başlıca iki grupta toplanabilir; İğne yapraklı ağaçlar, sanober ve virdinar - geniş yapraklı ağaçlar; pelüt, pırnal, gürgen, kara ağaç, ceviz, kestane, abanoz, fındık. Genellikle ağaçların nerede hangi öğelerde kullanıldıkları belirtilmemiştir. Ceviz, kestane, abanoz gibi değerli ağaçların, Kürsü, Rahle, Pencere kapakları yapımında diğerlerinin de temel duvar hatıllarında pencere doğramalarında inşaat iskeletlerinde kullanıldığı tahmin edilebilir.
KİREÇ VE HORASAN Külliye yapımında kullanılan kirecin büyük bir kısmı çeşitli fiyatlardan alınan Rumeli kireci (27.700 ton) ile (7.820 ton) Anadolu kirecidir. Ortalama birim fiyatı daha ucuz olan Rumeli kirecinin hangi yöreden çıkarıldığı belirtilmemiştir. Anadolu kireci ise Hareke, Darıca arasında bulunan kireç ocaklarından getirilmiş olabilir.
DEMİR Gerçi döşeme kirişleri kenet zıvana yapımında kullanılan demir ham ve işlenmiş olarak satın alınmıştır. getirildiği yer kesinle belirtilmemekle birlikte Bulgaristan kaynaklı olması kuvvetle muhtemeldir.
KURŞUN Cami ve külliye yapılarının çoğunun örtülmesinde kullanılan kurşun ve çeşitli kaynaklarda cevher veya levha olarak satın alınmıştır. Üsküp Sidre Kapsa gibi İstanbul’dan uzak bölgelerden elde edilen kurşun madeni kara ve deniz yoluyla şantiyeye getirilerek işlenmiştir. satın alınan kurşunların ak ve kara nitelikleriyle tanımlanması muhtemelen kurşunun rengine dayanmaktadır. Bilindiği gibi kurşun doğada çoğu kez altın gümüş alüminyum demir veya bakırla karışık olarak bulunmaktadır. Teknolojik olanakların sınırlı olduğu cağlarda ayrıştırmanın iyi olmaması dolayısıyla kurşun içinde bir miktar demir veya gümüşün kalması madenin rengini değiştirmiş ak yada kara olarak nitelendirilmesini etkilemiş olmalıdır. Külliye için satın alınan toplam 1900 ton kurşunun malzemesi ve taşınması için yapılan harcamalar 112 yük 35969 akçedir.
ÇİVİ Yapımda kullanılan çiviler boyut ve kullanılacak yer gibi özelliklerine göre isimlendirilmişlerdir. Örneğin mimarı serb, mimarı mertek gibi. Nisan 1609 da Selanik kadısına gönderilen bir hükümden bazı çivilerin Serez den temin edildiği anlaşılmaktadır.
BOYALAR Kubbe kemerlerin kalem işi nakışları hünkâr mahfili altındaki tavanın bezemesi için kullanılan boyaların defterlerdeki kayıtları ayrıntılı değildir. aşu-yı frengive kal-i ve sülyen ile laciverd-i bedahşi ifadeleriyle yetinilmiştir.
BADANA Duvarlarda ve kalem işi dekorasyona zemin hazırlamak üzere örtü elemanlarında kullanılan badana miktarı tam olarak belirtilmemiştir.
ALÇI Alçı pencerelerde kullanılan alçı boyutu ve ağırlığı belirtilmeyen kelleler halinde satın alınmıştır.
LÖKÜN Hamam için gerekli diğer malzeme ile birlikte satın alınan lökün taş kireç bezir yağı ve pamuğun döğülerek karıştırılmasıyla elde edilen bir harçtır. su künklerinin birleşme noktalarında doğrudan doğruya harç olarak veya keten lifi üzerine sürülerek kullanılırdı.
PAMUK Yukarıda da belirtildiği gibi lökün yapımında kullanılan pamuk pembe adı altında satın alınmıştır.
KETEN İnşaat defterindeki keteni sıva ve keteni rah-ı ab ve keten-i kenevir ifadesinden anlaşıldığına göre keten liflerinden sıva yapımında ve su yolları izolasyonunda yararlanılmıştır.
KEÇE Keçeha-i hamam deyimiyle kullanıldığı yapı kesinlikle belirlenen keçe sıcak su borularının yalıtımında kullanılmıştır.
SAMAN Bilindiği gibi samanın bağlayıcı madde olarak sıva içine katılması geleneksel bir usuldür.
TUTKAL Muhtemelen kapı pencere kanatları kürsü rahme gibi çeşitli ahşap elemanların birleşimlerinde kullanılmak üzere yaklaşık olarak 71 kg tutkal-ı mahi satın alınmıştır.
MASTAKİ VE SANDALOS Sakız adasında yetişen mastik ağacından çıkarılan mastaki ile sandaloz olarak adlandırılan adıç reçinesi gibi cila yapımında kullanılan maddeler muhtemelen çeşitli ağaç kısımları için gerekli cilanın yapımında ham madde olarak kullanılmıştır.
ZİFT Satın almalar arasında yer alan 45 okka ziftin kullanılış amacı ve yeri belirlenmemiştir.
İSVİDAÇ bir kurşun birleşiği olan üstü beç örte kuvveti en fazla olan beyaz toz boya olarak bilinmektedir. yapım için alınan 5 okka üstübeçin kullanılışı konusunda açıklama yapılmamıştır.
BEZEME ÖZELLİKLERİ
Sultanahmet camisi yapıldığı dönemin en başarılı ustalarının çalışmalarını ve belli başlı sanat dallarının uygulamalarını bir araya toplayan bir anıt olarak dikkati çekmiş olmalıdır. Cami yüzeyinin büyük bir kısmının kaplayan kalem işleri ve yazılar yenilenmiş, desenleri dışında bir özellikleri kalmamıştır.
ÇİNİ
Sultanahmet Camisi duvar kaplamasında kullanılan çiniler aynı desenli karoların getirilişiyle oluşan panolar yada değişik parçaların birleşimiyle ortaya çıkan büyük desen komposizyonları olarak düzenlenmiştir. Kullanılan renk ve düzenler çinilerin yapılış tarihi ve yapıldıkları atölyelere göre farklılık göstermektedir. İznik ve Kütahya atölyelerinin 16. yy sonu ve 17.yy başı ürünleri olarak tarihlenen çinilerde zengin bir renk çeşitlenmesi göze çarpmaktadır. kare parçalarda beyaz, dikdörtgen biçimli bordür çinilerde lacivert çini üzerine işlenen asma dalı enginar, erik, narçiçekleri, karanfil, nane madalyon vari çiçek grupları, menekşe, mine, sümbül ve yaseminler, üzüm salkımları, ağaç ve yapraklarda firuze, gri, kahverengi, kırmızı, mercan ve mühür, lacivert, mavi, mor, siyah, yeşil gibi renklerin tonları kullanılmıştır. Cami giriş kapısı üzerindeki galeride yer alan panolar teknik ve desen bakımından en başarılı parçalardır. Burada zemin temiz bir beyazlık gösterir. renkler canlı ve desen kontorları düzgündür. bu itinalı işçiliğin tüm karolarda bulunmaması zeminin sarımtırak bir beyaz oluşu konturların karışması sırların taşması gibi bozukluklar kısa zamanda çok sayıda çini hazırlanması gereğini cevap verecek ustaların ve malzemenin sağlanamamış olduğunu göstermektedir. Cami ile ilgili kayıtlara göre 21043 levhadan oluşan bu çiniler saray nakkaşhanesinde Hasan adında bir usta yönetiminde hazırlanmıştır.
GÜMÜŞ
Büyük kubbe ve köşe kubbe alemlerini kurşun örtüye kaynak yapmakta kullanılmıştır.
ALTIN
Sultanahmet’in altın minareli bir cami yaptırmak istediği konusundaki rivayetleri gerçek dışıdır. 4 minarenin külahlarının altın kaplanmış olması halk arasında bu tür hikâyelerin çıkarılmasını etkilemiş olabilir. İnşaat defterindeki kayıtlara göre minare külahlarına 800 pencere dolap ve kapıların altın yaldızlarına 522 altın harcanmıştır. Ayrıca, büyük kubbe ve köşe kubbelerinin bakır alemleri üstüne altın kaplama yapılmıştır.
TAŞ
Cami içinde ve dışında birçok öğede kullanılan taş türüne ve kullanılış biçimine göre farklı bezeme özellikleri göstermektedir. daha çok dış kaplamalarda kullanılan küfeki taşı ile kolon olarak işlenen ve breş bloklarında yüzeylerinin düzgün olmasıyla yetinilmiş oyma yapılmamıştır. Taş işçiliği özellikle mermer üzerinde yoğunlaşmıştır. Sütun başlıkları, öğeler, cami anıtsal giriş mukarnasları ve silmeleri mihrap gibi çeşitli öğelerde özenli bir işçilik dikkati çekmektedir. Büyük kubbe yarım kubbeler ve köşe kubbeleri ayaklarındaki mermer kaplama eğrisel ve düz çıkıntıları olan plaklardır. Minber yan korkulukları üst kat parmaklıkları titiz bir taş işçiliğinin örnekleridir. Minber korkuluklarında geometrik üst kat korkuluklarında ise bitkisel motifler kullanılmıştır. Minber yan kısmında ve hünkâr mahfili korkuluklarında yer alan alçak kabartma tekniğinde işlenmiş bezeme desen ve işçiliğiyle çağın en başarılı uygulamaları sayılabilirler.
SEDEF İŞLERİ
Bilindiği gibi külliyenin mimarı Sedefkâr Mehmet ağa sedefkârlıktan yetişmiş ve bu konuda çok başarılı kişiydi. Caminin kapı pencere kürsü rahle gibi çeşitli elemanlarının işlenmesinde onun doğrudan katkısı olup olmadığı kesinlikle bilinmemektedir. Bu güne sağlam olarak ulaşan parçalarda genel olarak geometrik desenler görülmektedir.
TAŞ OYMACILIK
Bu sanatın en güzel parçaları Sultanahmet Caminde bulunur. Cami dış avlusunu duvarlarının bir kurdela gibi süsleyen narin kabartma tezyinattan başlarsak gaye erişmek pek zorlaşır. Hünkâr mahfilindeki mihrap cidden nefisdir. Mihrabın tacı tam bir sadelik ve ince bir zevkle işlenmiştir. Etraf süveleri siyah sarı ve kırmızı damarlı sekiz köşe nadir taşlarla mozaik işlenmiş ve bunların arasında yıldızlar meydana gelmiştir. Mihrabın iki köşesindeki koyu yeşil fon üzerine altın yaldız kabartma çiçekleri nefasetini istalaktitin altına yerleştirilen yeşim tezyinat son hadde erişmektedir.
YAZILAR
Caminin yazılarını devrinin hat üstadlarından Diyarbakırlı Seyyid Kasım Gübari yazmıştır. Bir pirinç tanesi üzerine mikroskobik yazı ile ihlâs-ı şerif yazma başarısından dolayı 'GÜBARİ' lakab-ı verilmişti. Bu pirinç tanesi bugün Topkapı müzesi'nde muhafaza edilmektedir.
MİNARE
Altı minaresi olan yegâne camidir. Minarelerin dördü üçer ikiside ikişer şerefelidir. Bu caminin inşaasından evvel altı minareli camii yalnız Mekke Camii olduğu için şerefini muhafaza etmek üzere Mekke camine yedinci olarak bir minare ilave edilmiştir. Minarelerin 16 şerefeli olması muhtemelen I.Ahmet'in kaçıncı padişah olduğunu gösterir.*** Ahmet I 14'üncü padişah olduğu halde şerefelerin sayısı 16 ise de Yıldırım Beyazıd in oğulları Emir Süleyman ve Musa Çelebi de padişahlar arasına katılmıştır.*** Sultanahmet camii minarelerinde kürsüler gayet sadedir Sinan in son eserlerinde görülen bu temayül burada had şeklini almıştır. Yalnız iki şerefeli minarelerde tezyini köşe sütunları görülür. Diğer minarelerin kürsüleri hiç tezyinatsız olup dış avluya yan kapı revakları kürsülerden başlamaktadır. Bu minarelerde Sinan devrinin hususiyetleri görülmektedir. Gövdeler tabiatı ile Süleymaniyeye nazaran daha ince fakat dış satıhları amudi çubuklar ile süslüdür. Şerefeler klasik üslupla şebekeli korkuluklara sahiptir.
MAHYA
Caminin minareleri ile ilgili bir rivayete göre Fatih Camii müezzinlerinden Kefe li hattat Hafız Ahmet Sultanahmet camiinin iki minaresi arasına asılmak üzere ortasında yazı olan tasviri bir çerçeveye çok güzel bir işçilikle işleyerek bunu padişah I.Ahmet e hediye etmiştir. Padişah bundan çok hoşlanmış dini hükümlere uygun olmak şartıyla Ramazan gecelerinde minareler arasına bu çevredeki gibi mahyalar kurulmasını istemiş, böylece bu yenilik ilk defa Sultanahmet Camiine tatbik edilmiştir.
IŞIKLANDIRMA
Bina, dışarıdaki gün ışığını, içerisine 260 pencereden aktarır. Pencereler, ilk yapılışta çiçek motifleri ile bezeli renkli vitraylarla örtülüydü. Yani düz pencere camı yoktu ve bu renkli cam işlemeciliği olabilecek en üst kalitede idi. Bu özelliği mabedi o tarihlerde gezmiş olan bütün yabancı gezginler fark etmişler ve pencerelerdeki bu renk oyunu buluşuna ve onun uygulama kusursuzluğuna hayran kalmışlardır. Bu güzellik 18 yy la kadar renkli vitrayların devam ettiğini ve 1700 lü yıllardan sonra bunların çoğunun kırılıp adi beyaz camla değiştirilmesini iç mimari açısından bir kayıp olduğu, çünkü vitrayların renklendirip halılar ve çiniler üzerine tül tül döküldüğü ışıkların içeride meydana getirdiği o büyülü ve esrarlı atmosferin düz camlarla kaybolduğu görülmektedir. Camii nakışları değiştirilmeden önceki gerileme ve yıkılma dönemlerinde yağmaya uğradığı açıkça anlaşılan bütün o ziynetlerini yani birbirinden değerli halılarını billur kandillerini, altın zincirlerini, mücevher topları ve askılarını bir bir yitirmeden önceki ikbal devirlerindeki hatta ilk açıldığı zaman ki görkemi ile düşünülünce bir imparatorluğun ne demek olduğu daha iyi anlaşılabilir. Bütün bu pahalı süslerini yitirdikten sonra da bu mekânda olanca haşmeti ile hala kalabilmiş olan bu aydınlık ferahlık ve sadelik içinde göz kamaştıran renk ve görünüm zenginliği var ya işte o asıl eserdir. Bir yandan Kur’anı iyi yorumlamış ve anlayabilmiş olan o yüzden altını ve gümüşü yığmaya değil kendini gece gündüz soylu ve yükselmiş duygulara kaptıran öbür yandan sapsarı arap çöllerinden yemyeşil Avusturya çimenliklerine ve ormanlıklarına kadar bütün Osmanlı diyarlarını adım-adım gezmiş ve gördüğü bütün çeşitli medeniyetler mimarlık eserlerini içine sindirmiş ve hazmetmiş olan dahi bir mimarın yaşadığı dönemdeki bütün becerileri seferber ederek işte ortaya koyduğu eseridir. Bu gün her ulustan insanın bu kubbe altında sükûtlara dalarak seyrettiği bu iç mekân.
SULTANAHMET CAMİİ İLE SÜLEYMANİYE CAMİİ KARŞILAŞTIRILMASI
Her iki yapıda da ortak olan mimari bileşenlerin başında yan cephenin strüktürel kuruluşa bağlı düşey bölünüşünü belirleyen ve alt yapıdan kubbeye yükselen strüktürel kuruluşun görsel açıdan da süreklilik kazanmasını etkileyen payanda yapıları gelmektedir. Bilindiği gibi payanda yapılarının camii nin tüm kütlesel etkisi içinde belirgin plastik değerler değerlendirilmesi ilk kez Süleymaniye camisinde gerçekleşmiştir. Sultanahmet Camii uygulanmasında genel çizgileri ile Süleymaniye Camisi payanda düzenine bağlı kalınmış fakat kademelerin yükseklikleri köşe kulelerine oranları gibi ayrıntılarda farklı öğeler kullanılmıştır. Ayrıca Sultanahmet camisinde payandaların duvar üstündeki ilk kademelerinde yer alan kubbeli odalarla köşe kuleleri arasında sürekli iç merdivenler düzenlenerek payanda yapılarının iç bağlantıları geliştirilmiştir. Süleymaniye Camisinde payandaların alt yapıda köşe kulelerine kadar ulaşan öğeler olarak işlenişi yalnız yan cephelerde görülen bir özelliktir. Sultanahmet Camisinde farklı biçimlerde olmakla birlikte bu kademeleniş giriş ve kıble cephelerinde de uygulanmıştır. Süleymaniye Camiisi yan cephelerinde, payandalar arasında kalan alanlara yerleştirilen iki katlı dış sofa,orjınal ritm düzeni ile beliren önemli bir kütlesel bileşendir. Strüktürel kuruluşa bağlı olarak alt kat sofalarında 2.3.2 dizgisini veren revak düzeni, ikinci katta 1/2 değerli açıklıklara bölünerek değiştirilmiştir. Saçak üstünde yer alan strüktürel kemerlerde 2.3.2 dizgesi belirtilmiştir. Sultanahmet Camisinde de iki katlı olarak düzenlenen dış sofalarda 2.3.2 oranına dayanan bir kemer ritm düzeni kurulmuştur. Ancak burada iki kattada aynı ritm düzeni uygulanarak daha kararlı bir ifade elde edilmiştir. Ayrıca, Süleymaniyede ki gibi geniş bir saçak yapılması yerine, eğrisel örtüye yer verilmesi, iki katlı sofaların payanda arası bölgesine mal edilmesini sağlamıştır. Sofalar üzerinde yer alan kemerle, Süleymaniye deki dizilişi tekrarlamaktadır, ancak burada ortada yer alan kemer strüktürel değil dekoratiftir.
BAYRAM VE MEVLİD TÖRENİ
Bunlardan birisi bayram namazlarının evleri çok yakın olan padişahlar tarafından çoğunlukla burada kılınmasıdır. Hanedanın batı etkisi rüzgârlarına kapılıp Topkapı sarayını terk ederek Dolmabahçe sarayına geçecekleri 1850 li yıllara kadar kimi padişahlar Ayasofya da kimisi mavi camide kıldıkları bayram namazından sonra saraya geldikleri gibi büyük bir alayla geniş bir tören geçidi ile dönerlerdi. Bayramlardan önce mavi caminin sahnelik ettiği başka bir tören rebiül-evvel ayının 12. gecesinde peygamberin doğum tarihinde mevlit okuma merasimleriydi. Bu törene bütün devlet erkânı resmi kıyafetlerini yani günümüz değişiyle grand üniformalarını giymiş olarak katılırlardı. bütün davetliler yani devlet ricali ve ulema sınıfı ileri gelenleri yerlerini aldıktan sonra sadrazam gelir o sırada ayağa kalkmış olan herkese selamlar vererek mihrabın önüne konmuş olan seccadesine otururdu. En sonra gelen padişahdı. Devletin ilk yüzyıllarında herkesle beraber namazlarını kılan padişahlar daha sonra Bizans imparatorlarının saraylarında hükümet toplantılarında uyguladıkları tören usullerini alarak ibadetlerinde de kendilerini yönetici sınıflarından ayırmışlardı. Zenginliğin ve ihtişamın arttığı yüzyıllarda padişahlar camiiye geldiklerinde namazlarını bu iş için yaptırılan bu hünkâr mahfelinde kılıyorlardı. Mavi camide de padişahların geldiği mahfel in bir kapısı açılarak belli edilirdi, bu anda bütün cemaat ayağa kalkar ve herkes adına sadrazam seccadesinin dışında bir yeri öper kafes kapanır ve herkes tekrar otururdu. Sultanahmet camiinde mevlide ait töreni bir tefrişat protokoller kaynağında buluruz. Bu tören sahnesi şöyledir.'daha önce anlatıldığı üzere ulema devlet adamları Sultanahmet camiinde toplandılar bu mevlide kaptan paşa da katıldı. Kaptan paşa camiye gelince teşrifatçı ve kişedar kapıda karşılayıp koltuğuna girip içeri aldılar. İçerde bulunanların hepsi ayağa kalktı sofa sırasında oturan ulemanın arasından her iki yanına selam vererek geçti mihrabın sol yanına koyulan seccadesine oturdu Arkasından Kaymakam paşa geldiğinde aynı karşılama yapılıp mihrabın önüne Anadolu ve Rumeli Kazaskerlerinin sonuna koyulan seccadeye oturdu. Kaymakam paşa dan dan sonra Şeyhülislam sözünü ettiğimiz tören üzerine gelip sadrazamların yerine koyulan seccadesi geçip yerine oturdu Padişah Şeyhülislamdan sonra teşrif ettiğinde kafes açılıp orada bulunan herkes ayağa kalkıp selama durdular. Camiye gelecek olanlar tamamlandıktan sonra daha önce anlatıldığı gibi şeyh efendiler kürsüye çıkınca zülüfler, şerbet, gülab ve buhur verdiler. Mevlithanlar çıkıp mevlid okudu, Mekke Şerifinin mektubu teslim alınıp Reisülküttap Padişah mahfelinden döndükten sonra Medine’den gelen hurmadan Kaymakam paşaya ikram edildi. Fakat padişah tarafından gönderilen hurma biraz geç geldiği için üçüncü mevlithan çıkıp dua tamamlanıp herkes dönmüş olduğundan yalnız Kaymakam Paşa Şeyhülislam ve Kaptan Paşa hurma yiyebildiler. Mevlid bitince Kaptan Paşa kalkıp Şeyhülislam ve Kaymakam Paşanın ikisine birden selam verip mihrabın çıkıntısından aşağıya indiğinde teşrifat kişedarı koltuğuna girip caminin kapısından çıkardı. Arkasından Kaymakam Paşa da kalkıp bu kez Teşrifatçı Efendi onun koltuğuna girip camii kapısından çıkardı. Teşrifatçı ve teşrifat kişedarı geri dönüp Şeyhülislamı koltuklayıp birlikte caminin kapısından çıkardılar. Dışarı çıkanlar merdiven dibinde muslukların önünde önce şeyhülislam sonra Kaymakam Paşa arkasından Kaptan Paşa ve diğerleri atlı olarak sıraya dizildiler. Oradan geçecek olan padişah için selama durdular. Padişah törene katılanlara selam verip geçerken herkes alkış tuttu. Enderun ağalarının gidişinden sonra Şeyhülislam, Kaymakam paşaya veda etti ve geride kalanlar tarafından yine törenle uğurlandı. Aynı tören Kaymakam Paşa Kaptan Paşa ve diğer devlet adamları için tekrar edildi. Herkes evine döndü.
KISSALAR
Sultan 1.Ahmed’in Ayasofya ziyaretleri
Sultan saray dışına her on beş günde bir cuma namazına gitmek yahut ta sair günlerde başka vesilelerle, bütün saltanatı ile çıktığı zaman alemde misli görülmemiş, insanoğlunun yaratabileceği en muazzam bir görünümde, hatta denilebilir ki erkekliğin en yüce noktaya yükseldiği harikulade bir şaşaa ile çıkar. Sık sık ziyaret ettiği Ayasofya mabedi, sarayın dış kapısına bir taş atılışı kadar yakın olmasına rağmen her çıkışında sultan, en az bir süvari alayı ile çıkar. (bundan başka, bu kadar kısacık bir mesafede geçen törende muhafız alayının okçuları ve piyadeleri) katılmakla yol boyu, her iki taraftan içten ve dıştan kırmızı cüppeleri, başlarındaki uzun süslü külahları ile kapıcılar yeni çeriler sıralanıp yolu koruma altına alırlar. Alayın en önünde atlarının üstünde, altın yaldızlı tören asaları ile çavuşlar, onların arkasından (oda başı, karakollukçu) gibi yeniçeri subayları ve yeniçeri ağası, arkadan da sipahi ümerası, onlarında arkasından sancaklar gelir. Ordu mensubunun serpuşlarının önü, Arabistan'dan getirilen cennet kuşu tüyleriyle süslüdür. Kimine göre bu tüyler zümrüd-ü ankaa kuşunun tüyleridir. Bu gurubu, vezirler ve beylerbeyi takip ederler. Bunların arkasından solakçı denilen Sultan'ın şahsını koruyan 300 adet yaya muhafız gurubu gelir. Bunların elbiseleri, beyaz pamuklu gömlek üstüne sadece Şam ipeklisinden, kızıl renkli, kısa kollu kaftan'dır ve kaftanın etek uçları kuşaklarının altına iliştirilmiştir. Mahruti serpuşlarının tepesi, kuş tüyü kalemleriyle süslüdür. Arkalarında ok kılıfı, ellerinde atışa hazır gerilmiş yaylar, sağ taraflarında okları ile hayranlık uyandıran bir sür’atle kayıyorlarmış gibi bir izlenim bırakarak geçerler. Arkalarında paha biçilmez koşum takımları ve haşalarla süslenmiş seçkin, güzel yedi veya dokuz at, seyisleri tarafından sevk edilirler. Onları izleyerek atının üstünde heybetli sultan, yiğit ve asil bir eda ile ilerler. İnsanı hayran eden ve büyük takdire şayan olan şey böylesine görkemli bir alayı halk topluluğunun çıt çıkarmadan, sessizlik içinde, seyir etmesidir. İnsan sadece kulaktan ibaret olsaydı arada sırada selam verirken kısa süren çok hafif bir mırıldanmayı saymazsak böylesine bir kalabalığın uykuya daldığına vakit ve saatinde gece yarısı olduğuna inanırdı. Dindar bir padişah olan I. Ahmet in camii yaptırmaya girişmesinin bir rüyanın yorumuna dayandığı rivayet edilir. Fakat Kur'an da "Her kim dünyada Allah için bir mescit yaparsa, cennette onun için bir köşk verilecektir" şeklindeki vaadin yorumu uyarınca, gelecek dünya için bir güvence oluşu ve sultanların cami yaptırma geleneği yeteri kadar etkili nedenlerdir. Edebali Hazretleri nasıl Osman Gaziyi manen yetiştirip devasa bir devletin temelinin atılmasına amil olmuş ise Aziz Mahmut Hüdayi Hazretleri de I.Ahmet Han maneviyat aleminde merhaleler katettirerek yükseltmiş ve böylece onun zahiri meziyetleri yanında imparatorluk coğrafyasına engin bir adalet, merhamet ve huzur suretinde akseden büyük şahsiyetini ortaya çıkarmıştır. Sultan Ahmet Han’ın kemal yolunda ilerlemesi görmüş olduğu şu rüya ile başlamıştır. Sultan Ahmet bir gün rüyasında Avusturya kralı ile güreşe tutuştuğunu sırt üstü yere düştüğünü ve sırtının toprağa yapıştığını görür. Ürpererek uyandı, çok heyecanlandı, üzüldü, Çünkü rüyanın zahiri görünüşü korkutucu idi. Saraya tabirciler davet edildi. Lakin rüyanın tabirleri Sultan Ahmet’i tam olarak tatmin etmedi Devlet erkânı I.Ahmet Han'a bu rüyayı Üsküdar da bulunan Şeyh Aziz Mahmut Hüdayi Hazretlerine tabir etmesini tavsiye ettiler I.Ahmet Han bir mektup yazarak rüyasını Hüdayi Hazretlerine arz etti. Haberci mektubu alıp süratle Üsküdar’a geçti. Aziz Mahmut Hüdayinin kapısını çaldı Büyük veli Aziz Mahmud Hüdayi Hazretleri elinde daha önce hazırlamış olduğu bir zarfla kapıya çıktı. Habercinin mektubunu alırken ona bu zarfı verdi. Sultanımızın beklediği cevap burada yazılıdır, dedi. Mektubu şaşkınlık içinde alan haberci derhal padişaha götürdü ve gördüklerini anlattı. I.Ahmet Han’ın gönderdiği mektup daha açılıp okunmadan keramet cevaplandırılmıştı. Sultan Ahmet Han mektubu heyecanla okudu. Allah’ü Teala insan vücudunda sırtı, Kâinatta ise toprağı en kuvvetli olarak yarattı. İnsanın sırtı ile toprağın birbirine değmesi bu iki kuvvetin bir araya gelmesi demektir. Böylece padişahın sırtı toprağa gelmesi ile bu iki kuvvet birleşmiş demektir. Dolayısı ile bu rüyadan İslam’ın temsilcisi olan padişahın küffara karşı zafer kazanacağı anlaşılmaktadır. I. Ahmet Han bu tabirden çok memnun oldu ve işte gördüğüm rüyanın gerçek tabiri budur dedi bu rüya istikbaldeki Estergon kalesi nin fethini müjdeliyordu. Bu müjdeye pek sevinen Sultan derhal Mahmud Hüdayi Hazretlerinin duasını alıp Avusturya üzerine yürüdü hudut, boylarındaki kuvvetlerle birleşen Osmanlı ordusu üst üste darbeler indirmeye başladı ve onları sulha mecbur etti, bilhassa Estergon’un ele geçirilmesi Avusturyalıları perişan etmişti. Böylece on üç sene süren Osmanlı-Avusturya harbi, Zitvatorok’ta nihayete erdi ve yirmi yıl müddetle anlaşma imzalandı. Bu anlaşmaya göre Kanije, Estergon, Eğri kaleleri Osmanlılara geçmiş Avusturya savaş tazminatı ödemeye mecbur kalmıştır.

diary of a guide (Istanbul)

2009-12-01T05:00:00.000-08:00

II. AVLU / DİVAN MEYDANIII. COURTYARD / DİVAN SQUARE

Fatih Sultan Mehmed’in (1451-1481) tasarladığı devlet ve saray düzeninin yönetim etkinlikleriyle ilgili yapılarının yer aldığı bir avludur. Devletin asal görevlerini simgelemesi amaçlanarak yapılandırılmış avluya bu nedenle Divan meydanı veya Adalet meydanı denilmekte idi. Ancak kendilerinin atla girebildiği bu avluda, Padişahlar yılda iki kez yapılan dini bayram kutlamalarında görülürlerdi. Padişahların Cülûs ve cenaze törenleri de bu avluda yapılırdı. II. Avlunun törensel özellikleri bir bakıma dolaşım aksları ile belirginleştirilmiştir. Bâb-üs Selâm ile Bâb-üs Saade arasındaki padişah yolu en geniş ve önemli olanıdır. İkinci önemli yol Bâbü’s-selam ile Divan arasındaki vezir yoludur. Avlu, Fatih Sultan Mehmed döneminde biçimlendirilmiş ve 1478’de Sûr-ı Sultâni’nin ve Has Ahırların yapılışıyla tamamlanmıştır. Ancak Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566) döneminde avlu İmparatorluğun görkemini yansıtacak yapısal değişikliklere uğramıştır. Yeni bir Divan-ı Hümâyûn yapılmış, eski Divanhane’ye yeni fonksiyon verilmiş, Dış Hazine büyütülmüş yada yeniden yapılmış ve avlu sütunlu revaklarla çevrelenmiştir. Bu Avluda yapılan törenlerin en görkemlilerinden biri de yılda dört kez yapılan ulufe törenleri ve bu olayla aynı güne denk getirilen elçi kabulü törenleridir.
Is the yard where the management facilities’ structures relevant to the palace system’s organization which was designed by Fatih Sultan Mehmed(1451-1481). The yard was called Divan Square or Justice Square as it was built for symbolising fundamental missions of the state.only the Sultan would enter this yard on their horse. The Sultans would appear there two times; in the religious festivals. The funeral ceeremonies and accession rituals also used to be done there.Ritual properties of the second yard is, in a sense, set off by roaming axles. The most important and widest one is Padişah Yolu (Path of Sultan) which is between Bâb-üs Selâm and Bâb-üs Saade. Second most important path is vezir yolu (Path of Vizier ) which is between Bâb-üs Selâm and Divan. The yard is formatted in the era of Fatih Sultan Mehmed and completed upon construction of Sûr-ı Sultâni and Has Ahırlar in 1478. However, in the era of Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566); it faced some alterations reflecting the glory of the Empire. A new Divan-ı Hümâyûn was constructed, old Divanhane being given new functions; Dış Hazine (Exterior Treasury) is extended and rebuilt, the yard is encircled with columned porticos with “sülüs” style calligraphy.

Kubbealtı / Divan-ı HümâyûnKanuni Sultan Süleyman’ın(1520-1566) saltanatının başlarında Mimarbaşı Alaüddin (Acem Alisi) tarafından yapılmıştır. Avlunun sol köşesinde Adalet kasrının önünde yer alan bina yan yana üç mekandan oluşur. Avlu tarafındaki kubbeli ilk mekan Divan-ı Hümâyundur. Bu odaya geniş bir açıklıkla bağlı olan diğer mekan ise Divan-ı Hümâyûn Kalemidir. Bu mekana küçük bir kapı ile açılan en sondaki kubbeli oda ise Defterhanedir. 1665 Harem yangınında bu bina da hasar görmüş ve IV. Mehmed tarafından yenilenmiştir. Yapının cephesinde III. Selim (1789-1807) ve II. Mahmud (1808-1839) dönemlerinde 1792, 1819 yıllarında yapılan onarımları belirten manzum kitabeler yer almaktadır. Kubbealtı, Divan-ı Hümâyûn’un ana toplantı yeridir. Adalet kasrına bitişik olan duvarında, yerden 3 m kadar yükseklikte bulunan demir parmaklıklı Kafes-i Müşebbek denilen altın yaldızlı parmaklıkları olan pencere ardından padişahlar Divan-ı Hümâyûn çalışmalarını izlerlerdi.
In the early times of the Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566) era, built by Mimarbaşı Alaüddin (Acem Alisi). The building at the left corner of the yard, in front of the Palace of Justice, is formed of three side-by-side places. At the side of the yard, the first structure having a dome is Divan-ı Hümâyun. The other place connected to this room via a large aperture is Divan-ı Hümâyûn Kalemi. the room with a dome, opening to this room with a small door is Defterhane. This building is damaged in the 1665 Harem fire and has been renewed by Mehmed IV. At the face of the structure, the written inscriptions referring to the repairments in the eras of III. Selim (1789-1807) and II. Mahmud (1808-1839) can be seen. Kubbealtı, is the main meeting place of Divan-ı Hümâyûn. On its adjoining wall to Palace of Justice, Sultans would watch the Divan-ı Hümâyûn works behind the gold glossed bars of the window which is called Kafes-i Müşebbek.
Divan-ı Hümâyûn’un çalışması Performance of Divan-ı HümâyûnOsmanlı Devleti’nin idare edildiği yer olan Divan-ı Hümâyûn haftanın dört günü (Cumartesi, Pazar-Pazartesi, Salı) günleri toplanırdı. Dîvan’ın asil üyeleri olan Sadrazam ve 6 veya 9 kişiden oluşan Kubbealtı vezirleri; Anadolu ve Rumeli kazaskerleri, Kubbe altındaki duvarın önünde yer alan divanda oturarak Devlet işlerini görüşürler ve dava dinleyerek sonuçlandırırlardı. Dîvan’da askeri sınıfa ait dava, veraset ve sair şer’i ve hukuki muameleleri gören kazaskerler vezirlerden sonra en yüksek rütbeli memurdu. Divan toplantılarının akabinde Padişah’ın huzuruna çıkılır ve o gün görüşülen konular özetlenirdi. Bugünkü Bakanlar Kurulu’nun vazifesini yapan Dîvan-ı Hümâyûn Kalemleri devletin bütün idari işlerine bakardı. 18. yy.ın sonlarına doğru hükümet işlerinin Sadrazam Sarayına (Bâb-ı Âli) nakledilmesiyle divan, kapıkulu askerlerine mevacip dağıtmak ve elçileri kabul etmek gibi sembolik bir konuma gelmiştir.
Divan-ı Hümâyûn where the Ottoman Empire is governed, meet in council four times a week(on Saturdays,Sundays,Mondays,Tuesdays). Grand vizier and Kubbealtı vezirleri which is formed of six or nine persons; constituting the associate members of the Dîvan; Anadolu ve Rumeli kazaskerleri; sitting on the lounge in front of Kubbealtı, discuss the affairs of the state or result the cases upon listening. Highest rank officers after viziers were the kazasker’s who are handling the matters of military cases, inheritance cases, legal and religious matters. After Divan councils, coming before the Sultan,interviewed subjects of the day would be summarized. Dîvan-ı Hümâyûn Kalemleri would handle all the administrative affairs of the state similar to present day’s council of ministers. By transfer of government affairs to the Sadrazam Sarayı (Bâb-ı Âli) in the late 18th century, Divan forms itself into a function of distributing mevacip to the Kapıkulu Soldiers and accepting the delegates.

Dış Hazine/Silahlar SeksiyonuExterior Treasury / Weapons SectionKubbealtı’nın yanında yer alan sekiz kubbeli hazine binası Kanuni döneminde yapılmıştır. Fatih döneminde II. Avludaki hazinenin yeri kesin olarak bilinmemektedir. Burada devlet gelirlerini oluşturan vergiler saklanırdı. Maliye Defterhanesi, Osmanlı padişahlarının elçilere ve saraylılara hediye ettikleri hilat denilen kaftanlarla bazı değerli eşyada burada saklanırdı. 16. ve 17. yy.da dış cephede geniş bir saçağının olduğu bilinen yapının bu bölümünde hazine görevlileri ve koruyucuları ulufe günlerinde paraları torbalara koyarak hazırlık yaparlardı. Yapının içinde ve girişin tam karşısında yer alan iki katlı iç hazine bölümü çok iyi korunmaktaydı. Defterdarın sorumluluğundaki Hazine, gerektiğinde açılır ve sadrazamda bulunan padişah mührü ile mühürlenirdi. Bina günümüzde Topkapı Sarayı Müzesi’ne ait içinde değişik dönemlere ait silahların sergilendiği Silahlar Seksiyonu olarak kullanılmaktadır.
Mimari Restorasyon ve teşhir yenileme çalışmaları nedeniyle 15 Aralık 2008 tarihinde ziyarete kapatılmıştır.
The treasury building with eight domes, situated near the kubbealtı , is built in the era of Kanuni. The place of the treasury for the Fatih ‘s era is not clear. The taxes which are the incomes of the state were kept there. Maliye Defterhanesi, was the place where the ottoman Sultans’ gifts called “hilat” which is a precious caftan for the girls or women who is a member of Sultan’s harem and the delegates. The structure which is known to be having a large fringe on exterior in 16th and 17th century was used by the treasury officials and keepers when putting the money into bags on the days of ulufe. Interior treasury department with its two floors was very well-secured. Treasury which is under responsibility of the district treasurer would be opened when needed and would be stamped by the Sultan’s stamp which is kept by grand vizier. Presently, the building is used as Weapons Section where the different kinds of weapons of different periods are exhibited.

Adalet Kulesi / Justice Tower (Adalet Kulesi)
Padişahların divan toplantılarını dinledikleri Adalet Kasrı Fatih Sultan Mehmed döneminde bağımsız kule şeklinde bir bina olarak yapılmıştı. Benzerleri Edirne ve Manisa saraylarında da var olan yapının, Osmanlı Devleti’nin adaleti her şeyin üzerinde tuttuğunu ifade eden sembolik bir anlamı vardır. Çeşitli tamirler gören Adalet Kulesi Sultan II. Mahmud döneminde (1819-20) yıllarında tadil edilerek yükseltilmiştir. Daha sonra, 19 yy.da Sultan Abdülaziz döneminde bugünkü yüksek ve sivri külahlı görünümünü kazanmıştır.
Palace of Justice was built in the era of Fatih Sultan Mehmed as an independed tower shaped building. The structure whose similar ones can be seen in Edirne and Manisa Palaces also, has a symbolic meaning that Ottoman Empire respects the justice most greatly. Justice Tower was elevated in the era of Sultan Mahmud II. (1819-20) after some restorations. Later in the era of Sultan Abdülaziz, it reached its present day high and sharp-conical appearance.

II. Avluya Bağlı Yapılar / Structures In Relation With The II.Yard

Adalet Meydanı denilen avlunun Marmara denizine bakan kuzey doğu revakları arkasında, bu avluya üç kapıyla bağlantılı ve 170 m. uzunlukta bir sokak etrafında sıralanan yapılardan oluşan ve bazı törenlerde binlerce kişiye servis yapabilen Saray Mutfakları bölümü yer alır. Mutfakların tam karşısında, kuzey-batı revakları arkasında ise II. Avluya nazaran daha alçak bir kotta yerleşmiş hanedan atlarının, çok zengin ve ihtişamlı koşum takımlarının bulunduğu Has ahır vardır. Kubbealtı yakınındaki küçük bir kapıdan girilen Zülüflü Baltacılar Koğuşu da Has ahır kotunda ve onun yanında yer alır.
Behind the northeast porticos of the yard called Adalet Meydanı, there is Saray Mutfakları partition connected to this yard via three doors and consist of structures around a 170meters long street. It can sometimes serve thousands of people in some ceremonials. In the very opposite of the kitchens, between the nortwest porticos, at a lover level of ground; there is Has ahır where the glorious and very rich harnesses of the dynasty horses are standing. Zülüflü Baltacılar Koğuşu which can be entered through a door near Kubbealtı , is situated near and at the same level of ground with Has Ahır.

Mutfaklar / KitchensMutfaklara II. Avludaki revaklarda yer alan üç kapıyla girilir. Bu kapılardan ilki, Kiler-i Âmire kapısıdır. Orta da Has mutfak kapısı yer alır, Bab-üs-Saade’ye yakın son kapı ise Helvahane kapısıdır. Mutfaklar I. Avludaki diğer servis birimleri gibi bağımsız içe dönük, bir mahalledir. Burada avlu yerine dar-uzun iki taraftan saçaklı bir servis yolu vardır. On gözlü olan bu mutfaklar, Birûn ve Enderûn için yemek pişiriyordu. Her gün yüzlerce kişiye yemek yapan Mutfak personeli, Ulufe dağıtım günlerinde ve şenliklerde zengin ziyafet yemekleri hazırlamaktaydı. Mutfaklar güneyden başlayarak hiyerarşik bir sıralamayla sarayda yaşayanlara ve çalışanlara ayrılmıştı. En başta yer alan padişah mutfağında yalnızca onun şahsı için tek kişilik ve çok çeşitli yemek hazırlanırdı. Serçini de denilen baş aşçı 12 diğer usta aşçı ile birlikte padişahın yemeğini hazırlardı. Serçini aynı zamanda bu mutfaklardaki padişah için ve elçi kabullerinde kullanılan porselen yemek takımlarından da sorumluydu. Saray mutfakları için imparatorluğun değişik yerlerinden özelliği olan kaliteli malzeme, canlı hayvan, meyve, sebze ve baharat temin edilirdi. Hayli kalabalık bir kadroya sahip Mutfakların sorumlusu olan Matbah-ı Âmire Emini vezir rütbesine yakın derecede yüksek bir devlet memuruydu. Tatlıların yapıldığı helvahanenin başında da helvacıbaşı kalabalık bir ekiple görev yapardı. Enderûndaki kilercibaşının yönetimi altında çalışan bütün bu teşkilatın azilleri ve tayinleri de onun tarafından yapılırdı. Bu mekanların bugünkü kullanımları ise şöyledir. Kiler-i Âmire kapısından girilince sağda bulunan Vekilharç Dairesi yeniden tamir edilerek Müze atölyeleri haline getirilmiştir.Fotoğraf atölyesi ve kumaş konservasyon atölyesi de bu binadadır . Karşısındaki Kiler ve Yağhane binası ise tamirlerden sonra Müze Saray Arşivi olarak kullanılmaktadır. Müze teşhir salonları haline getirilmiş mutfaklarda, Çin ve Japon porselenleri ve Helvahane kısmında Osmanlı Bakır koleksiyonu sergilenmektedir. Aşçılar Mescidi ve Aşçılar Koğuşu ziyarete kapalıdır.
Mutfaklar can be entered through the three doors on the second yard’s porticos. First door is Kiler-i Âmire Kapısı. The one in the middle is Has mutfak kapısı. the last and most near one of the doors to Bab-üs-Saade is Helvahane Kapısı. Mutfaklar is a street like other service units; introvert and independent. There; instead of yard; there is a long service path with fringes on both sides.These kitchens having ten rooms, was cooking meal for Birûn and Enderûn. Mutfak personeli, used to prepare rich fast meals for Ulufe dağıtım günleri and festivals.Mutfaklar beginnig from the south; was reserved for the palace dwellers and workers,in turn. The first one was the Sultan’s kitchen and was cooking various kinds of foods for one person. Serçini, the chef, was preparing food for the Sultan with other twelve skilled cook. Serçini was responsible for the porcelaindinner sets which are used for the Sultan and delegators reception.
For the kitchens of the palace, from the different places of the empire; qualified material, alive animals, fruits and vegetables and spices used to be provided. Matbah-ı Âmire Emini who is responsible for the kitchens, was having a high rank which is close to viziership. Kitchens used to hold a good amount of employees. And helvacıbaşı was leading the service together with a crowded stuff of peple when preparing the deserts. All the dismissals and appointments of all these stuff whom works under directive of kilercibaşı in Enderûn, was managed by him. These places’ present day use is like that; upon entering the Kiler-i Âmire kapısı, Vekilharç Dairesi which is at the right hand side; being restored; serves as Museum Workshops. Photography Workshop and Textiles Conservation Workshop is also situated in this building. After restorations, Kiler ve Yağhane binası functions as Müze Saray Arşivi. Aşçılar Mescidi with its two floors, beside the oil house structure, is still conserved, but not alloowed for visits. And the dorms of the helvacı, cook and tablakar’s, is being used as exhibition hall of the museum. The building which is built by the dorm of cooks, used to be exhibiting crystals, european porcelains and silvers. In the opposite site, the kitchens are transformed into separate exhibition saloons and exhibiting Chinese and Japanese porcelains.

Saray Arşivi / Palace ArchiveOsmanlı Devleti’nin ilk dönemlerine ait en eski yazılı belgeler ile 19. yüzyıla kadar devlet ve sarayın işleyişiyle ilgili evrakların bulunduğu Saray Arşivi, gerek belgelerinin muhtevası gerekse koleksiyonunun zenginliği ile Topkapı Sarayı Müzesi’nin en önemli koleksiyonları arasındadır. Saray Arşivi’nden yararlanabilmek için Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nden izin almak gerekmektedir. İzinli olan Yerli ve yabancı bütün araştırmacılara açık olan Arşiv, Hafta içi her gün 9.00-12.00; 13.00-16.30 saatleri arasında hizmet vermektedir.
It is one of the most important collections of Topkapı Palace Museum is Palace Archive which contains a variety of documents beginnig from the oldest inscriptions of Otoman up to 19.century documents. To make use of Palace Archive, you are required to have permission from General Directorate for Culturel Heritage and Museums . The archive which is open for all allowed investigators, serves everyday in weekdays between 9.00-12.00; 13.00-16.30.

Has Ahır / Has Ahır II. avlunun Haliç yönünde Maliye hazinesi (Silahlar Seksiyonu), Kubbealtı ve revakların arkasında kalan alan, Has Ahırların bulunduğu bölgedir. Buraya Babü’s-Selam’ın sol tarafındaki meyilli bir yolla ulaşılır. Bu yolun II. Avludan sonraki kısmında Has Ahırların kapısı, cenazelerin çıkarılmasında kullanıldığı için Meyyit Kapısı adıyla anılır. Fatih Sultan Mehmed’in Has Ahırları, II. ve III. Avlu denilen Divan meydanı ve Enderûndaki binalardan sonra, Sûr-ı Sultâni’nin tamamlanması sırasında yaptırdığı bilinmektedir. Avlunun bir tarafını tamamıyla kaplayan Has Ahırda sadece sultan ve Enderûnun yüksek rütbeli kişilerinin bineceği seçme atlar bulunurdu. Uzun yapının kuzey ucunda, tek kubbeli bir mekan ve buna bağlı olan odalar Raht-ı Hümâyûn Hazinesi’dir. Hazinede padişah ve yüksek rütbeli kişilerin atlarında kullanılan değerli taşlarla süslenmiş koşum takımları, eğerler vs. muhafaza edilirdi. Bu bölümde ayrıca, Ahır Emini ile diğer üst düzey yöneticilerin odalarının bulunduğu anlaşılır. Sarayın birun halkının önemli bir grubunu oluşturan Istabl-ı Âmire (Has Ahır) örgütünün 3000 kişinin üzerinde olduğu, sarayın bahçelerinde ve İstanbul’un çeşitli yerlerinde bu kısma bağlı örgütlenme, tavla, atölye ve çeşitli binaların olduğu bilinir. Avlunun güney ucunda 16. yy.da yapılmış bir Camii ve hamam yer alır. Camii ve hamam daha sonra I. Mahmud döneminde(1730-1754) Harem ağası olan Beşir Ağa tarafından 18. yy.da yeniden yaptırıldığı için bina Beşir Ağa Camii olarak bilinir. Günümüze ulaşan yapı ziyarete kapalıdır.
Geçici sergi salonu olarak kullanılmaktadır.
The Golden Horn Side of the second yard, the area between Maliye hazinesi (Silahlar Seksiyonu), Kubbealtı and porticos is where the Has Ahır is situated. One can reach there through a sloping path which is at the left side of Babü’s-Selam . After second yard part of this region is called Meyyit Kapısı as it is used for taking out the died people.it is known that Fatih Sultan Mehmed built Has Ahır after finishing the buildings on second and third yards also known as Divan meydanı and Enderûn, while completing Sûr-ı Sultâni. In the Has Ahır, there was only the distinguished horses for Sultan and high ranked people of Enderun. At the north end of the long building, the one domed room and others connected to this one, together form Raht-ı Hümâyûn Hazinesi. Inside the treasury, there are harness sets which are used by high ranked people and garnished by valuable stones, packsaddles were kept. It is understood that in this department, there used to be rooms reserved for Ahır Emini and some high ranked governors. Forming an important percent of the Birun society of the palace, it is known that Istabl-ı Âmire (Has Ahır) population was more than 3000 people and it is known that in various places of istanbul ; there are associations, backagammon,workshops and various buildings in relevance to this community. At the south end of the yard, there is a mosque and Turkish bath built in 16th century. Mosque and Turkish bath and because has been made rebuilt by eunuch Beşir Ağa later in Mahmud I. era (1730-1754); it is known as Beşir Ağa Camii. The structure survived to our day is not open for visits.

Zülüflü Baltacılar Koğuşu Topkapı Sarayı’nda Zülüflü Baltacılar teşkilatıyla ilgili ilk yapılaşmanın Kanuni Sultan Süleyman döneminde olduğu sanılmaktadır. Bu sınıf hem haremin dış hizmetlerinde hem de Divan-ı Hümâyûn ve Enderûn’un değişik görevlerinde bulunduğu için yer seçiminde bu hizmetler gözetilerek II. Avluya bağlantılı harem kapısına ve Divan-ı Hümâyûn’a yakın bir yerde yapılandırılmıştır. Baltacılar ocağı Sultan II. Murad döneminde (1421-1451) ordunun bir öncü birliği olarak kurulmuştu. Zülüflü Baltacılara bu ad başlarına giydikleri oldukça sivri, deve tüyü renginde ve iki yanında saç örgüsü biçiminde zülüfleri sarkan başlık nedeniyle verilmiştir. Zülüflü Baltacılar saray tarihinde değişik dönemlerde farklı görevler yüklenmişlerdir. Harem yangınlarını söndürme, hamam ve ocaklarının odun ihtiyacını karşılama gibi haremin gözetilmesine ilişkin görevlerinin yanı sıra Divan-ı Hümâyûn temizliği, culüs ve bayram törenlerinde padişah tahtının taşınması ve kurulması gibi Enderûnla ilgili bazı görevleri de vardı. Ayrıca, seferde Sancak-ı Şerif altında Kur’an okumak, saray mevlitlerinde hazırlanan gülsuyu ve şerbetleri gerekli yerlere dağıtmak gibi dış görevleri de vardı. Saraydaki bütün koğuş yapılarından olduğu gibi, burada da taş kaplı avluyu çeşitli binalar çevreler. Bu binaların önemli bir kısmını Zülüflü Baltacıların dinlenme yeri olan çubuk odası, camekan ve yatma yerleri olan büyük koğuş oluşturur. Koğuşun mimarisi Türk evi boyutlarında, ahşap ve çok renkli olarak tasarlanmıştır. Enderûndaki III. Avlu ve Haremde yer alan koğuşlarda da 16.yy.da bu tek özgün örnekteki gibi bir mimari üslubun kullanıldığı varsayılabilir.
Ziyarete kapalıdır.
In Topkapı Palace; about Zülüflü Baltacılar Organization, first structuring is thougt to have been in era of Kanuni Sultan Süleyman. Because this class has different services like external services of harem besides diffeent services for Divan-ı Hümâyûn and Enderûn, it is situated near the Divan-ı Hümâyûn and second yard. Baltacılar society was founded in the era of Sultan Murad II. (1421-1451), as a pioneer team of the army. This name is given to Zülüflü Baltacılar because of their sharp, camel hair color helmet with braids on two sides. Zülüflü Baltacılar have undertaken different missions through the history of the palace. Besides some functions like putting off the harem fires, providing firewood for Turkish bathes and furnaces; they also have duties of Divan-I Humayun’s cleaning, accession and moving and setting the sultan’s throne in festival days. And also they used to have some external duties like; reading Kur’an under Sancak-ı Şerif during the war, giving the rose water and candies to the required places when they are prepared at palace Mevlits. As from all the ward structures in the palace, in this example also the stone courtyard is surrounded by a variety of buildings. An important of these buildings is formed by big ward and çubuk odası, camekan; the resting place for the Zülüflü Baltacılar. Architectural design of the ward is made in same dimensions with Turkish House, wooden and colorful. It can be assumed that the architectural structure was similar to this individual example.

II-Bâb-üs Saade Simgesel özelliği nedeniyle sarayın en önemli kapısı Bâb-üs Saade’dir. Divan meydanı ile Enderûn okulunun ve padişah dairelerinin yer aldığı III. Avluya geçişi sağlayan bu kapı, Birun ile Enderûn’un düğüm noktası olması ve culüs, bayram gibi törenlerde padişahın bu kapının önünde oturması nedeniyle sarayda birinci derece önemli bir yeridir. Değişik dönemlerde bu kapı çeşitli adlar almıştır. Bunların en yaygın olarak kullanılanları Arz Kapısı, Akağalar Kapısı ve Bâb-üs Saade’dir. Enderûn ve Birun kavramlarını ve varlığını belirleyecek şekilde yeşil ve beyaz sütunlu bir revak ortasında, dışa doğru çıkıntı yapan bir kubbe ile kapı belirgin hale getirilmiştir. Önünde saray törenlerinin yapılacağı bu kapı ve revak bölümünün Fatih Sultan Mehmed döneminde (1451-1481) tasarlandığı ve oluştuğu, söz konusu törenlerin yüzyıllar boyunca aynı yerde sürdüğü bilinir. Günümüze ulaşan kapı kubbesi ve saçaklarıyla avluya doğru önemli bir çıkma yapar. Karşılıklı üçer sütunun üzerine oturtulmuştur. Bu mimari görüntü 18. yy.ın ikinci yarısında Sultan III. Mustafa döneminde yapılmış olmalıdır. Kapının üzerindeki 1774 tarihli talik hatla yazılmış manzum tamir kitabesi bunu kanıtlar. II. Mahmud’un hattıyla Besmele ve tuğrası vardır. Büyük bir olasılıkla kapı çevresinin dekorasyonu 19.yy.da II. Mahmud zamanında (1808-1839) yenilenmiştir. Bu revak ve kapının önünde padişahların cülus törenleri ve bayram törenleri yapılırdı. Savaşa gidecek olan sadrazama Sancak-ı Hümâyûn burada törenle teslim edilirdi. Divan’ın toplantı günlerinde saraya törenle giren sadrazam tarafından önüne gelinerek selamlanması da bu kubbeli kapının Sultanın varlığını ve kudretini ifade eden sembolik bir anlam taşıdığını gösteren en belirgin davranış örneğidir.
Because of its symbolic feature, Bâb-üs Saade is the most important gate of the palace. The Gate, opening to 3rd Yard where Divan Meydanı, Enderûn Okulu and Padişah Daireleri are located, is one of the highest degreed places, because of being basing point of Birun and Enderûn and of being the place in front of which the sultans were sitting on important days such as culüs and festivals.It was given different names in many periods. The most common names of it are Gate of Audience (Arz Kapısı), Akağalar Gate and Bâb-üs Saade. It was built in a portico with a green and white coloured column and in a way that both its existence and the terms of Enderûn and Birun became more clear kavramlarını ve varlığını belirleyecek şekilde yeşil ve beyaz sütunlu bir revak ortasında, dışa doğru çıkıntı yapan bir kubbe ile kapı belirgin hale getirilmiştir. It is known that the gate, before which the ceremonies in the palace were held and the portico part was planned and built in the era of Fatih Sultan Mehmed (1451-1481). These ceremonies were held at the same place throughout the centuries. With its remained gate dome and the fringes, the gate is looking at the courtyard. It was grounded on three columns facing one another. This architectural image must have been done in the second half of the 18th century, Sultan III. Mustafa’s period. The repair inscription written in verse with talik letters dated in 1774 on the gate proves this. There is Besmele and II. Mahmud’s signature with his letters. Most probably, the decoration of the sides of the gate was restored in the 19th century,II. Mahmud’ s period (1808-1839). Before this gate and the portico there was being held cülus ceremonies and religious festivals. There Sancak-ı Hümâyûn used to be delivered to the grand vizier who was going for battle with ceremony. It was the tradition that when the grand vizier came to the palace with ceremony on the Divan’s meeting, he used to salute the gate. This shows that the gate with domes had a mean of symbolic presence of the sultan and his power.

diary of a guide (Istanbul)

2009-12-01T04:50:00.000-08:00

I. AVLU / ALAY MEYDANII. COURTYARD (ALAY MEYDANI)

Bâb-ı Hümâyûn ile girilen, asimetrik planlı bu avluya saray-kent-devlet üçlü yönetim sisteminin ikinci derece de önemi olan yapıları yerleştirilmiştir. Burası halkın belirli günlerde girebildiği ve devletle olan ilişkilerini yürüttüğü bir merkez niteliğindedir. Devlet erkanının atla girebildiği tek alandır. Bâb-ı Hümâyûn’u Bâb-üs Selâm’a bağlayan 300 metre uzunluğundaki ağaçlı yol sultanların Cülus, Sefer, Cuma Selamlıklarına ihtişamla geçtiklerine şahit olan bu avlu Elçi alayları, Beşik alayları ile Valide Sultanların saraya taşınmasındaki Valide alaylarına da sahne olmuştur.
This asymmetrical yard which can be entered through Bâb-ı Hümâyûn, comprises the secondarily important structures. This place features as a center where the civils can enter on stated days and lead their relations with the state. It is the only place where the high officials of the state can enter on their horses.The 300 meters long avenue between Bâb-ı Hümâyûn and Bâb-üs Selâm, used to witness the glory of the sultans’ passage to Cülus, Sefer, Cuma Selamlıkları and forms the scene for Valide Regiments also.

Alay Meydanı’nın sahip olduğu hizmet yapıları

Service structures comprised by I. Courtyard

Solda sarayın ihtiyacını karşılayan odun ambarı ve hasırcılar ocakları bulunmaktaydı. Hamamları, koğuşları, işlikleri, ahırları ile bir bütün teşkil eden bu kısımlar günümüze ulaşamamıştır. Bugün bu yapıların yerinde Kültür Bakanlığı elemanlarının Lojman olarak kullandığı Eczane binası bulunmaktadır. Bu yapılardan sonra gelen Fatih döneminden itibaren Cebehane olarak kullanılan Aya İrini Kilisesi günümüze ulaşmış nadir yapılardandır. Cebehane’nin yanından başlayarak sarayın bahçelerine ve Çinili Köşk’e geçit veren yol boyunca uzanan bu yapılar günümüze tamamıyla değişmiş olarak gelmiştir. Darphanenin 17 786 metrekarelik kısmı günümüze ulaşmıştır, Darphane Genel Müdürlüğü Damga Matbaası Daire Başkanlığı, Röleve ve Anıtlar Müdürlüğü ile Restorasyon ve Konservasyon Merkez Laboratuarı Müdürlüğü bu yapıların bir kısmını kullanmaktadır. Koz bekçileri kapısından sonra gelerek Arkeoloji Müzesi’nin karşısında kalan yapıları Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan kiralayan Tarih Vakfı kullanmaktadır.

On the left hand side, there was wood-warehouse which supplies for palace and association of wickerwork seller and buyers. The parts consist of Turkish baths, wards, workshops and stables; have not been able to survive to our day. Presently, on the place of all these structures, Drugstore Building (Eczane Binası) is being used as housing for The Ministry Of Culture employees. Hagia Eirene Churc which is used as Cebehane after the Fatih era, later period of these above-mentioned buildings; is one of the rare buildings to survive. All these survived structures leaning towards Tiled Pavilion, beginning from the edge of Cebehane have reached our day through complete alterations. 17 786 square meters range of the royal mint survived to our day, chief management of mint, stamp press house head office, building survey and monuments head office with conservation and restoration head laboratories management office are partly using these structures. The structures coming after Koz Bekçileri door and situated opposite the Archeology Museum, is rent from Ministry of Tourism by History Foundation and being used by the foundation.

I. Avluda Bugün Bulunmayan Yapılar

The Structures no longer existing on the courtyard

Darphane binalarının sonunda Kız bekçileri veya Koz bekçileri adı verilen bir kuruluşun yerinin bulunduğu bilinir. Görevleri depoların ve haremin dıştan korunması olan Koz bekçiler Ocağı’nın bulunduğu kısımdaki yolun üzerinde yer alan kapı da Koz Bekçiler Kapısı adıyla anılmaktadır. Bâb-ı Hümâyûn’dan girişinden itibaren sağ tarafta ise sırasıyla Enderûn Hastahanesi, Sarayın Marmara tarafındaki yapılarına ve bahçelerine inen yol ile Dizme yada Dizme Kapısı denilen kapı, Hasfırın, Dolap Ocağı bulunmaktaydı. Kapı girişine yaklaştıkça Sultan II. Abdülhamid (1876-1909) tarafından meydanın bu kenarındaki duvara taşınan 16. yüzyıla ait Cellat Çeşmesi görülür. Yolun sol tarafında, avlunun Bâb-üs Selâm’a yakın kısmında küçük sekizgen köşk biçiminde bir yapı bulunuyordu. Külah biçiminde sivri çatısı olan yapı Kağıt Emini Kulesi veya Deâvi Kasrı olarak tanınır. Buraya her gün Kubbealtı vezirlerinden biri gelerek halkın verdiği dilekçeleri toplar, dava sahiplerini dinler ve konuyu Divan’a sunardı. Bugün aşağı yukarı bu mekanın bulunduğu yerde Saraya giren-çıkan ziyaretçilere yiyecek-içecek servisi yapılan DÖSİM’e ait çay bahçesi bulunmaktadır.

At the end of the mint buildings’ row, it is known that there used to be a building belonging to a constttution called Kız bekçileri (Guards) or Koz bekçileri. And the door on the avenue where the Bekçiler Ocağı is situated is known as Gate of Koz Bekçileri . After its entrance through Bâb-ı Hümâyûn, at right hand side; Enderûn Hastahanesi , then through the way to Marmara side structures of the palace and gardens; Dizme or Dizme Kapısı, Hasfırın, Dolap Ocağı were situated in turn. As you get closer to the entrance of the door, one can see the Cellat Çeşmesi(Fountain of The Executioner) which dates back to 16th century, was moved to this side wall of the square by the Abdülhamit II(1876-1909). At the left hand side of the avenue, at the part of the yard near to the Bâb-üs Selâm (Gate of Salutation); there used to be a octagon manor-house shaped structure. The building which has a conical roof is known as Tower of Kağıt Emini Kulesi or Deâvi Kasrı. One of the Kubbealtı viziers, coming there everyday, was collecting the applications of the civils, listens to the suitors and announce the subject to the council of the state. Presently, almost at the same place on which this structure used to be situated, the tea garden belonging to DÖSİM.

Alay Köşkü Ceremominial Pavilion

1820 yılında Sultan II. Mahmud (1808-1839) tarafından yaptırılmıştır. Alay Köşkü, Padişah ve erkanının resmi geçitleri izleyebilmesi için yaptırılmıştır. Cadde üzerinde yer alan pencere kemerlerinde Hattat Mustafa İzzet Efendi’nin siyah taş üzerinde altın yaldızlı madeni harflerle yazılmış manzum bir eseri de bulunmaktadır. Karşısında Sadrazam’ın devlet işlerini yürüttüğü Bâb-ı Âli Kapısı bulunmaktadır. Ancak tek katlı Bâb-ı Âli Kapısı’nın karşısında iki katlı Alay Köşkü hiyerarşiyi mimaride de yaşatmaktadır.
In the year 1820; was built by Sultan Mahmud II. (1808-1839). Alay Köşkü, is made built for the Sultan and high officers of the state to be able to watch the parades. On the window girdles by the main road, Hattat Mustafa İzzet Efendi’s verse inscription applied on black stone with gold-printed metalic letters can be observed. And at the opposite, there is Bâb-ı Âli Gate (Gate of State) where the grand vizier executes government works. But at the opposite to the Bâb-ı Âli Kapısı; Alay Köşkü, reflects the hierarchy in architecture also with its two floors against one floor of the Bâb-ı Âli Gate.

I- Bâb-üs Selâm/ Orta Kapı
I- Bâb-üs Selâm/ Gate of SalutationI.Avluyu II.Avluya bağlayan ve en yaygın ismi Orta Kapı olan yapıya, 18. yy’da Bâb-üs Selâm denmiştir. I. Avluya bakan cephedeki taç kapısının üstünde celi hatla “Kelime-i Tevhid”, altında II. Mahmud’un tuğrası, iki yanında da III. Mustafa’nın tuğraları vardır. Bu tuğraların altında 1758 tarihli tamir kitabeleri yer almaktadır. Kapının iki yanında sekizgen, konik çatılı birer kule yer almaktadır. Kapı açıklığını örten iki kanatlı büyük dövme kapının üzerinde 1524 tarihi ve muhtemelen kapıyı yapan usta olan “İsa b.Mehmed”in imzası vardır. Bu geçit yerinden yine bir demir kapı ile II. Avluya girilir. Kapı binasının içinin solunda bir, sağında ise iki oda bulunmaktadır ve bu kısım iki katlıdır. Burada kapı görevlilerinin yatakhanesi ve diğer birimlerinin olduğu bilinir. Yüksek rütbeli devlet adamlarının tutuklandıkları ve boğdurularak idam edildikleri “kapı aralığı” denilen yer de buradadır. Genelde Bevvâbân-ı Dergâh-ı Âli, Baş Kapıcıbaşı, Kapıcılar Kethüdası ve onlara bağlı kapıcılardan oluşan çalışanlarının sayısı her dönemde değişikliğe uğramıştır. Kapının II. Avluya bakan kısmında bulunan revağın sağ ve sol yanları birer seki ile yükseltilmiştir. Divan toplantıları sırasında Osmanlı ordusunun iki güçlü sınıfının üst düzey temsilcileri kendi divanlarını burada kurardı. Girişe göre sağ tarafta, yüksek rütbeli yeniçerilerle, Yeniçeriağası; sol tarafta ise Sipahi ağaları otururdu. Bu revaklar ayrıca, Divan toplantısından erken çıkan Anadolu ve Rumeli Kazaskerlerinin bazı davaları hallettikleri açık mekanlar olarak da kullanılmıştır. Bu gün, kapı aralığının solunda Müzenin Danışma ve Kapı Amirliği görevi yürütülürken sağ tarafta Turizm Polis Karakolu bulunmaktadır. Kapının II. Avluya bakan kısımlarında ise bilet kontrol turnikeleri ve X-Ray cihazları bulunmaktadır.

This door whose name is pronounced as Orta Kapı in common, has been called as Bâb-üs Selâm in 18th century. Above its crest-style door facing first yard, under “celi” style calligraphic “Kelime-I Tevhid”, there is sultans’ signature of the Mahmut II, and on the both sides signatures of the Mustafa III. Below these signatures, there is inscriptions of repairment with a date of 1758. at the both sides of the door, there is octagonal roofed towers. On the two winged big wrought door, there is a date of 1524 and the signature of “İsa b.Mehmed”; probably the builder craftman of the door. Again with an iron door, you can enter second yard. This part being consisted of two floors, inside the door building; there is two rooms on right hand side, one on left hand side. It is known that there used to be dormitory and other units of the gatekeepers. The place called “kapı aralığı” where the high offiicials were arrested and choked to death is also situated therein. Generally, the number of the Bevvâbân-ı Dergâh-ı Âli, Baş Kapıcıbaşı, Kapıcılar Kethüdası and their related employees changed in every era. The left and right sides of the portico which is on the part of the door that faces second yard, is elevated with a backing. At the course of state council meetings, two powerful class of the Ottoman army used to set their own councils there. At the right hand side of the entrance, Chief of Janissary with the high ranked janissary, and at the left hand side Sipahi ağaları would dwell. Besides these, these porticos have been made use of as some open ranges for Anadolu ve Rumeli Kazaskerleri (Anatolian and Thracian soldiers ) who leave the meeting earlier, to solve some issues. Presently, at the left hand side of the “Kapı Aralığı”; Gate Management of the Museum and
Information Desk is serving and at the right Tourism Police Office is situated. And at the parts of the door facing the second yard, there are x-ray devices and tollgates.

diary of a guide (Istanbul)

2009-12-01T04:48:00.000-08:00

Bâb-ı Hümâyûn / Saltanat Kapısı/Imperial Gate

Sarayı şehirden ayıran ve Fatih Sultan Mehmed tarafından saray inşaatıyla birlikte yaptırılan Sur-u Sultanî içindeki saray alanına Bâb-ı Hümâyûn’dan girilir.Bâb-ı Hümâyûn’un bir diğer adı da Saltanat Kapısı’dır. Kapının üzerinde Ali bin Yahya Sofî tarafından yazılmış celi sülüs hat ile dört satırlık 1478 tarihini veren bir kitabe vardır. Kitabenin altında ve kapının iç tarafında yer alan Sultan II. Mahmut ve Sultan Abdülaziz’e ait tuğralardan, kapının birkaç defa onarım gördüğü anlaşılmaktadır. Bâb-ı Hümâyûn’un iki yanında, kapıcılara ayrılmış küçük odalar bulunmaktadır. Kapının üzerinde 1866 yılında yandığı için günümüze ulaşmayan, Fatih Sultan Mehmed’in kendisi için yaptırdığı köşk biçiminde küçük bir daire bulunmaktaydı. Üst katın asıl önemi Beytül mâl (Kapı arası hazinesi) olarak kullanılmış olmasıdır. Padişahın ölen kullarının yada varissiz ölen kişilerin servetinin sultan hazinesine alınması sistemi olan Muhallefat Sistemi ile bağlantılı olan bu mekan, Sultan Hazinesine alınmayan emtianın yedi sene emanete alındığı yer olarak kullanılmıştır.

Sur-u Sultanî that is built together with the construction of the palace by Fatih Sultan Mehmed and seperates the palace from the city. It is entered through Bâb-ı Hümâyûn.Another name for the Bâb-ı Hümâyûn is Imperial Gate. Above the door, there is a celi-sülüs style caligraphic inscription by Ali bin Yahya Sofî with a date of 1478. Seeing that there are Mahmut II and Abdülaziz The Sultan’s signatures below the inscription; we infer that the door has been repaired a few times. At the both sides of Bâb-ı Hümâyûn, there are small rooms for the gatekeepers. Above the door, there used to be a manor house style small flat built by Fatih for himself which couldn’t survive to present day because of the fire in 1866. actual importance of the upstairs is its being used as Beytül mâl (Kapı arası hazinesi). The place which is related to the Muhalefat ( possession of the caliphate ) system; suggesting taking the possession of the legacy from decedent villeins of the sultan or the decedents who doesn’t have a heritor, has been used as to keep the goods which are not yet taken to the treasury of the sultan.

diary of a guide

2009-12-01T04:44:00.000-08:00

Topkapı Palace

Topkapı Sarayı’nın TarihçesiFatih Sultan Mehmed tarafından 1478’de yaptırılan Topkapı Sarayı, Sultan Abdülmecid’in Dolmabahçe Sarayı’nı yaptırmasına kadar yaklaşık 380 sene Devletin idare merkezi ve Osmanlı sultanlarının resmi ikametgahı olmuştur. Kuruluş yıllarında yaklaşık 700.000 m.² lik bir alanda yer alan Saray’ın bugünkü alanı 80.000 m.² dir.Topkapı Sarayı, Saray halkının Dolmabahçe, Yıldız ve diğer saraylarda yaşamaya başlaması ile birlikte boşaltılmıştır. Padişahlar tarafından terk edildikten sonra da içinde birçok görevlinin yaşadığı Topkapı Sarayı önemini hiç kaybetmemiştir. Saray zaman zaman onarılmıştır. Ramazan ayında padişah ve ailesi tarafından ziyaret edilen Mukaddes Emanetler Dairesi’nin her yıl bakımının yapılmasına ayrı bir özen gösterilmiştir. Topkapı Sarayı’nın ilk defa, adeta bir müzeymiş gibi ziyarete açılması Sultan Abdülmecid (1839-1861) dönemine rastlar. O dönemin İngiliz elçisine Topkapı Sarayı Hazinesi’ndeki eşyalar gösterilir. Bundan sonra Topkapı Sarayı Hazinesi’ndeki eski eserleri yabancılara göstermek gelenek haline gelir ve Sultan Abdülaziz (1861-1876) zamanında, ampir üslupta camekanlı vitrinler yaptırılır, Hazine’deki eski eserler bu vitrinler içinde yabancılara gösterilmeğe başlanır. Sultan II. Abdülhamid (1876-1909) tahttan indirildiği sıralarda Topkapı Sarayı Hazine-i Hümâyûn’un Pazar ve Salı günleri olmak üzere halkın ziyaretine açılması düşünülmüşse de bu gerçekleşememiştir. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün emriyle 3 Nisan 1924 tarihinde halkın ziyaretine açılmak üzere İstanbul Âsâr-ı Atika Müzeleri Müdürlüğü’ne bağlanan Topkapı Sarayı önce Hazine Kethüdalığı, sonra Hazine Müdüriyeti adıyla hizmet vermeye başlamış ve nihayet Topkapı Sarayı Müzesi Müdürlüğü adıyla hizmet vermeye devam etmektedir. 1924 yılında bazı ufak onarımlar yapılarak, ziyaretçilerin gezebilmeleri için gereken idari önlemler de alındıktan sonra, Topkapı Sarayı, 9 Ekim 1924 tarihinde Müze olarak ziyarete açılmıştır. O tarihte ziyarete açılan bölümler Kubbealtı, Arz Odası, Mecidiye Köşkü, Hekimbaşı Odası, Mustafa Paşa Köşkü ve Bağdad Köşkü’dür.

Topkapı Palace constructed by Fatih Sultan Mehmet, (the Conqueror) in 1478 has been the official residence of the Otoman Sultans and center of State Administration around 380 years until the construction of Dolmabahçe Palace by Sultan Abdülmecid. The palace having around 700.000 m.² area during the foundation years has currently 80.000 m.² area. Topkapı Palace was evacuated by the accommodation of the Palace inhabitants in Dolmabahçe, Yıldız and in other palaces. Upon abandoning by the Sultans, Topkapı Palace where many officials resided had also never lost its importance. The palace was repaired from time to time. A special attention was taken for the annual maintenance of Mukaddes Emanetler Dairesi (Sacred Safekeeping Rooms) visited by the sultan and his family during Ramadan. The opening of Topkapı Palace for visits as museum happened firstly in the reign of Sultan Abdülmecid (1839-1861). The belongings within Topkapı Palace Treasury was shown to the contemporary English ambassador. Later on, it has become a tradition to show the antics within the Topkapı Palace Treasury to the foreigners and during the era of Sultan Abdulaziz (1861-1876), showrooms are made in French style, and these antics are started to be shown to foreigners in these showrooms within Treasury. During the period when Sultan II Abdulhamid was dethroned (1876-1909), it was thought to open the Treasury Room to public visits on Sundays and Tuesdays, yet it never realized. By the order of Ghazi Mustafa Kemal Atatürk, Topkapı Palace firstly affiliated to the Istanbul Asar-ı Atika Museums Directorate and opened to public visits on date of April 3, 1924, then it started to service as Treasury Chamberlain, after it was renamed as Treasury Directorate and finally it was renamed as Topkapı Palace Museum Directorate and it still continues its services. Upon the performance of small repairs and taking some administrative cautions in 1924, Topkapı Palace was opened to service as a Museum on October 9, 1924. The sections opened to visit at that time were Kubbealtı, Arz Odası, Mecidiye Köşkü (Pavilion Mecidiye), Hekimbaşı Odası (Room of Chief Doctor), Mustafa Paşa Köşkü (Pavilion Mustafa Pasha) ve Bağdad Köşkü’dür (Pavilion Baghdad).

Topkapı Sarayı Bölümleri
Topkapı Sarayı, Marmara Denizi, İstanbul Boğazı ve Haliç arasında tarihsel İstanbul yarımadasının ucundaki Sarayburnu’nda Bizans akropolü üzerinde inşa edilmiştir. Saray, kara tarafından Fatih’in yaptırdığı Sûr-ı Sultâni, deniz yönünden ise Bizans surları ile şehirden ayrılmıştır. Çeşitli kara ve deniz kapılarıyla saray içindeki değişik işlevlere açılan kapıların dışında, sarayın anıtsal girişi Ayasofya arkasındaki Bâb-ı Hümâyûn (Saltanat Kapısı)dur. Topkapı Sarayı yönetim, eğitim ve padişahın yaşam yeri olması nedeniyle oluşturulan örgütlenmeye uygun olarak iki ana bölüme ayrılır ki bunlar, birinci ve ikinci avludaki hizmet yapılarından oluşan Bîrun ile iç örgütlenme ile ilgili kısımları içeren Enderûn’dur.
Topkapı Palace is built on Byzantine acropol situated in Sarayburnu which forms the headland for the historical İstanbul peninsula; between Marmara sea, The Bosphorus and Golden Horn. The Palace is seperated from the city by Sûr-ı Sultâni at the side of land which was built by Fatih, and at the side of the sea; by city walls of Byzantine. Besides a variety of doors with different functions and sea and land doors; Bâb-ı Hümâyûn (Imperial Gate) which is situated behind Ayasofya forms the monumental door of the palace.Topkapı Palace consists of two main departments in distinction with their being for administrative and educational places or living area of the Sultan; Bîrun which consists of the service buildings on first and second yards, and Enderûn which includes the internal organisation structures.

Bâb-ı Hümâyûn/Saltanat Kapısı
I. AVLU/ALAY MEYDANI
Alay Meydanı’nın sahip olduğu hizmet yapıları
I. Avluda Bugün Bulunmayan Yapılar
Alay Köşkü
Bâb-üs Selâm/ Orta Kapı
II. AVLU/DİVAN MEYDANI
Kubbealtı / Divan-ı Hümâyûn
Dış Hazine/Silahlar Seksiyonu
Adalet Kulesi
II. Avluya Bağlı Yapılar
Mutfaklar
Saray Arşivi
Has Ahır
Zülüflü Baltacılar Koğuşu
Bâb-üs Saade
III. AVLU / ENDERÛN AVLUSU
Enderûn
Enderûn Teşkilatı
Arz Odası
Seferli Koğuşu
Fatih Köşkü
Kilerli Koğuşu
Hazine Koğuşu
Hasoda Koğuşu/ Kutsal Emanetler
Dairesi Silahtar Hazinesi
Ağalar Camii
Saray Kütüphanesi
IV. AVLU / SOFA-İ HÜMÂYUN
Sünnet Odası
Revan Köşkü
Bağdad Köşkü
İftariye Köşkü / İftariye Kameriyesi
Sofa Köşkü
Hekimbaşı Kulesi/ Baş Lala Kulesi
Sofa-i Hümâyun Alt Bahçeleri
Sofa Camii
Mecidiye Köşkü
Esvab Odası
HAREM
Harem Ağaları
Kara Ağalar
Cariyeler
I-KARA AĞALAR TAŞLIĞI
Cümle Kapısı/Saltanat Kapısı
II- KADIN EFENDİLER TAŞLIĞI/CARİYER TAŞLIĞI
Kırkmerdiven
Hamam
Kadınefendi Daireleri
Cariye Koğuşlar
Hastahane
III-VALİDE TAŞLIĞI
Valide Sultan Dairesi
Valide Sultan Dairesi Sofası
IV.MABEYN TAŞLIĞI PADİŞAH VE ŞEHZADE DAİRELERİ
Hünkar Sofası
III. Murad Has Odası
Çifte Hamam
I. Ahmed Odası
III. Ahmed Odası
Çifte Kasırlar
Altın Yol

diary of a guide (Anatolia)

2009-08-30T12:39:00.000-07:00

History of Anatolia

Anatolia is one of the oldest continually inhabited regions in the world, and it has repeatedly served as a battleground for foreign powers. The earliest major empire in the area was that of the HITTITES, from the 18th through the 13th century BC. Subsequently, the Phrygians , an Indo-European people, achieved ascendancy until their kingdom was destroyed by the CIMMERIANS in the 7th century BC. The most powerful of Phrygia's successor states was LYDIA. Coastal Anatolia (IONIA) meanwhile was settled by Greeks. The entire area was overrun by the Persians during the 6th and 5th centuries and fell to Alexander the Great in 334 BC. Anatolia was subsequently divided into a number of small Hellenistic kingdoms (including BITHYNIA, CAPPADOCIA, PERGAMUM, and PONTUS), all of which had succumbed to Rome by the mid-1st century BC. In AD 324 the Roman emperor CONSTANTINE I chose Constantinople, now Istanbul, as the capital of the Roman Empire. It subsequently became the capital of the Eastern Roman or BYZANTINE EMPIRE.
In 1055 a group of Central Asiatic Turks, the SELJUKS, conquered Baghdad and established a Middle Eastern and Anatolian empire. When this empire was broken up by the Mongol invasion, one of the remaining local powers became known as the Ottoman dynasty, after its leader OSMAN I. The OTTOMAN EMPIRE spread from northwestern Anatolia and captured Constantinople in 1453. At the peak of their power the Ottomans controlled much of the eastern Mediterranean. The Ottomans had a sophisticated system of internal administration and also organized the first standing army in Europe.

As the Ottoman Empire began to collapse under its own weight in the 18th and 19th centuries, it became a battleground for rival European powers, wedged as it was between the Russian and Austrian empires . By the outbreak of World War I the Ottoman Empire had essentially been divided into spheres of influence by the great European powers, but a reform movement was active within the Ottoman Empire itself. The YOUNG TURKS brought about a revolution in 1908 and were successful in introducing civil and social reforms of far-reaching consequence.

In 1922, however, the Turks, led by Mustafa Kemal (later known as Kemal ATATURK) and Ismet INONU, defeated the armies occupying Anatolia. Inonu then won what has been called "the greatest diplomatic victory in history" when the Treaty of Lausanne recognized the Republic of Turkey. The republic was declared on Oct. 29, 1923, and Ataturk was elected its first president. Turkey remained neutral in World War II until it joined the Allies in February 1945. Turkey joined the North Atlantic Treaty Organization (NATO) in 1952.

WELCOME TO TURKEY

Turkey is a paradise of sun, sea, mountains, and lakes that offers the vacationer a complete change from the stress and routine of everyday life. From April to October, most places in Turkey have an ideal climate that is perfect for relaxing on sandy beaches or enjoying the tranquility of mountains and lakes.

Turkey also has a magnificent past, and is a land full of historic treasures from 13 successive civilizations spanning 10,000 years. Even if you spend only a short time in Turkey, you can see a lot of this great heritage.

There is no doubt that one visit will not be enough, and you will want to come back again and again as you discover one extraordinary place after another.
All of them, no matter how different, have one thing in common: the friendly and hospitable people of this unique country.

TURKEY IN BRIEF :
Official Name: The Republic of Turkey (Turkiye Cumhuriyeti)
Founder: Mustafa Kemal ATATRK (1881-1938)
Capital: Ankara
Major Cities:
Istanbul 16.3 million
Ankara 4.0 million
Izmir 3.3 million
Konya 2.2 million
Bursa 2.1 million
Adana 1.8 million

Population: 67.8 million (as of 2000)
Language: Turkish (uses Latin Alphabet)
Currency: New Turkish Lira (YTL) as of 01/01/2005
1YTL = 1,000,000 TL (Turkish Lira)
Location: Eastern Mediterranean. Located on two contitents Europe and Asia. The European part of Turkey is called Thrace, while the Asian part is called Anatolia or Asia Minor.
Area: 814 578 Km2 (314 500 square miles)
% 3 on the European continent
% 97 on the Asian continent National Anthem: Istiklal Marsi
Lyrics by: Mehmet Akif Ersoy
Adopted as Turkeys National Anthem on March 12, 1921

Religion: 99 percent of the population is Muslim. Turkey is a secular state that assures complete freedom of worship to non-Muslims.

Government: Turkey is democratic, secular and social state governed by the rule of law; committed to the nationalism of Ataturk and based on the principle of the separation of powers:
- Legislative Power: The Turkish Grand National Assembly
- Executive Power: President and the Council of Ministers.
- Judicial Power: Independent courts and supreme judiciary organs.

Coastline: 8333 Km. (5000 miles)
Turkey is surrounded by sea on three sides, by the Black Sea in the north, the Mediterranean in the south and the Aegean Sea in the west. In the northwest there is also an important internal sea, the Sea of Marmara, between the straits of the Dardanelles and the Bosphorus.

Geographical Regions:
Turkey has 80 administrative provinces and seven geographical regions. The first four of the seven regions are given the names of the seas which are adjacent to them.
- Black Sea Region
- Marmara Region
- Aegean Region
- Mediterranean Region

The other three regions are named in accordance with their location in the whole of Anatolia.
- Central Anatolia Region
- Eastern Anatolia Region
- Southeastern Anatolia Region

Famous Landmarks:
Ayasofya Museum, Topkapi Palace, Blue Mosque, Dolmabahce Palace, ancient City of Troy, Ephesus, Aphrodisias, Pergamon, Pamukkale, Goreme-Cappadocia, Mt.Nemrut, Safranbolu.

Other Useful Information
Time: Local time is equal to GMT + 2 hours. Same time zone all over the country (seven hours ahead of U.S. eastern standard time).
Electricity: 220 volts a.c. throughout Turkey
Weights and Measures:
Metric and Kilo system

WHEN TO VISIT
Marmara, Aegean, and Mediterranean coasts: These coasts have a typical Mediterranean climate with hot summers and mild winters.
The swimming season becomes shorter the further north one goes: Marmara and North Aegean - June to September; South Aegean and Mediterranean - April to October.
Black Sea Coast: Warm summers, mild winters, and relatively high rainfall.
Central Anatolia: Steppe climate with hot, dry summers; cold winters.
Eastern Anatolia: Long snowy cold winters with mild summers.
Southeast Anatolia: Hot summer with mild, rainy winters.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T11:14:00.000-07:00

DALYAN'IN EN BÜYÜK ZENGİNLİKLERİNDEN BİRİ OLAN KAUNOS ANTİK KENTİ'NİN ORTAYA ÇIKARTILMASI VE ARKEOLOJİ PARKI HALİNE GETİRİLMESİ, TÜRKİYE TURİZMİ VE ANADOLU KÜLTÜRÜ AÇISINDAN ÇOK ÖNEMLİDİR. BUNU GERÇEKLEŞTİREBİLMEK İÇİN YILLARDIR BÜYÜK BİR ÖZVERİYLE KAUNOS KAZILARINI YÜRÜTEN BAŞTA PROF. DR. CENGİZ IŞIK OLMAK ÜZERE TÜM ARKEOLOJİ EKİBİNE, KAZILARDA GÖREV ALAN DALAMAN AÇIK CEZAEVİ HÜKÜMLÜLERİ OLMAK ÜZERE TÜM ÇALIŞANLARA.

PROFESYONEL TURİST REHBERLERİ ADINA ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM

CİHAN SECKİN ÜNLÜ

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T11:12:00.000-07:00

TARİHİ SOLUMAK İSTEMEZ MİSİNİZ ?

Antik çağlardan kalan tarih kitaplarının ve yazıtların pek çoğunda adı geçen Kaunos, Dalyan'ın tam karşısında bulunmaktadır.
Kaunos'un varlığı bilinmekte ancak nerede olduğu kanıtlanamamaktaydı. Kaunos Antik Kenti'nin yeri, kesin olarak 1842 yılında İngiliz Arkeolog Hoskyn tarafından belirlenmiştir. Hoskyn, Dalyan'daki harabelerde bir halk meclisi tableti bulmuş, bu tablette yazılanların çözülmesiyle buranın Kaunos olduğu ortaya çıkmıştı.

Kaunos'un 5 bin kişilik anfi tiyatrosu, bir kaç hasarın dışında hala dimdik ayakta.

Belgelenen tarihi 2 bin 800 yıl geriye giden Kaunos'un çok daha eski bir yerleşim yeri olduğu tahmin ediliyor. Yörede, pek çok yerde yontma taş devrinden kalma taştan kesici aletler ve ok başları bulunuyor. Bulunan belgeler ve kalıntılar, Kaunos'un bir zamanlar büyük bir ekonomik güç ve kendi adına para basabilmiş egemen bir devlet olduğunu ortaya koymaktadır.
Kaunos'un bağımsız devlet olduğu dönemdeki sınırlarını belirleyen İsviçreli Arkeolog P. Roos, bu sınırları şöyle açıklamaktadır:
"Güneyde Fethiye Körfezi ile körfezin kuzeyindeki Krya Antik Kenti'nden başlayıp Fethiye'nin 35 kilometre Doğusundaki Tlos'a kadar uzanan hat ile Batı'da ise Gökova Körfezi'ndeki Idyma ve biraz daha Kuzeyde Ula'nın batısındaki Çamköy'e kadar uzanan hat. Bugünkü anlatimla, Muğla'nın güneyindeki düzlüklerden başlayıp, Muğla ile Antalya arasındaki dağlara kadar uzanan sahil şeridi, Kaunos'un egemenliği altındaymış.
Bu tarif edilen bölgenin tamamında Kaunos'un tapınak türü kaya mezarlarına rastlanmaktadır. Kaunos bu sınırları, İÖ 4. Yüzyıla kadar korumuştur. Daha sonra Perslerin istilasına uğramış ve egemen devlet olma özelliğini yitirmiştir. Kaunos, Perslerin istilasına uzun süre direnen 2 kentten biri olmuştur (Diğeri Xanthos). Kendilerine Kbid adını veren Kaunoslular, çok defa zamanın egemen devletlerine yüksek vergiler ödeyerek hür bir liman kenti olmayı sağlamış, hür olmak için her fedakarlığı göze alan bir toplumdu.
KURULUŞ EFSANESİ: HÜZÜNLÜ BİR AŞK ÖYKÜSÜ

Kaunos'a adını veren kimdir?
Yunan mitolojisine göre, tanrıların tanrısı Zeus, Menderes Nehri kıyısında Tanrıça Leto'yu hamile bırakmıştır. Tanrıça Leto'nun ikizleri olmuştur: Apollon ve Artemis. Apollon'un oğlu Miletos da yıllar sonra büyük babası ile büyükannesinin seviştiği yeri bulmuş ve orada Milet kentini kurmuştur. Ülkesi'ni genişletmiş ve Karya adını vermiştir.
Karya Kralı Miletos'un da ikizleri olmuştur. Erkeğe Kaunos, kıza Byblis adı verilmiştir. Büyüdüklerinde Byblis, erkek ikizine aşık olur. Bu aşk, kardeş sevgisinin çok ötesindedir. Kız kardeşinin yasak aşkına karşılık vermeyen Kaunos, yanına dostlarını alarak ülkesini terk eder. Güneye giden Kaunos, şimdi kendi adıyla anılan yerde yaşamaya karar verir.Kaunos'un gidişine üzülen Byblis, o kadar çok gözyaşı döker ki, hala Dalyan'da akan ve Calbis adı verilen pınarlar, o gözyaşlarından oluşmuştur. Hasrete dayanamayacak hale gelen Byblis, sonunda kendini bir kayadan aşağı atarak canına kıyar.Tarihçi Ovidius da kentin kuruluşunu bu efsaneye bağlı kalarak anlatmıştır.
Bu mitolojik efsane Anadolu'da günümüze kadar yaşamın bir parçası olarak varlığını sürdürmüştür. Anadolu'nun pek çok yerinde akrabalar arası aşklardan hala 'Kaunoş aşkı' diye söz edilmektedir.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T11:11:00.001-07:00

KAUNOS'TA NELER GÖREBİLİRSİNİZ ? Engebeli bir araziye kurulu antik kentte, görülebilecek başlıca yapılar şunlardır: Akropol (kale ve surlar), şehir surları, tiyatro, kilise, hamam, depo, çeşme, agora, stoa ve kent içi yolları, tapınaklar ve kutsal alan, liman ve mezarlık. Bunun yanı sıra günümüze ulaşamayan askeri liman, tersaneler, spor merkezi, konutlar gibi yapılar ile henüz çıkartılmamış toprak altındaki eserler de düşünüldüğünde, antik kentin ne derece büyük ve önemli bir yerleşim alanı olduğun anlaşılır. Kendi adına para bastıran Kaunos'un bir dönem bağımsız devlet olduğu, çevresindeki Pisilis (Sarıgerme'de), Sultaniye (Köyceğiz Gölü kenarında) ve çevredeki pek çok küçük antik kentin kendisine bağlı olduğu biliniyor.
Kaunos'ta şimdiye kadarki kazılarda mimari eserlerin dışında çok sayıda heykel, heykel kaideleri, sikke, amfora, alınlık (diadem), süs eşyaları, vazolar, kandiller, figürler, çanak ve çömlek bulunmuştur.Dalyan'ın hemen karşısında bulunan Kaunos'a 3 şekilde ulaşabilirsiniz. Kolay olanı, kral mezarlarının hizasından karşı kıyıya sandalla geçmek. Burada Dalyanlı hanımların sahibi olduğu sandallar bekliyor ve Dalyan Kanalı'nda karşıdan karşıya yolcu taşıyorlar. Bu yolu seçerseniz, karşıya geçtiğiniz yerde kral mezarlarını yakından görebilirsiniz. Hatta kapı
açıksa soldaki gruba tırmanabilirsiniz.
Kaya mezarlarından 10 dakikalık bir yürüyüş sizi Kaunos'un üst girişine götürür.
İkinci yol ise tekne ile arkeologlar evinin yanına gitmek. Buradan 5 dakikalık yürüyüşle yine üst girişe ulaşılır.Ücüncü yol ise tekne ile Dalyan Su Ürünleri Kooperatifi'nin büyük dalyanının yanındaki Kaunos'un alt giriş iskelesine gitmektir.Kaunos'ta gezebilecek yerleri gösteren panolar, ihtiyaçlarınızı karşılayabileceğiniz büfe, WC ve kafeterya bulunmaktadır. Gezmekten yorulursanız, antik tiyatronun basamak blokları arasında kök salmış asırlık zeytin ağaçlarının gölgesinde dinlenmenizi ve tarihi solumanızı öneririz.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T11:10:00.001-07:00

KENT SURLARI
Kaunos'taki kazıları yöneten Prof. Dr. Cengiz Işık, "Kaunos" adlı kitabında kendisini Kaunos'ta kazılara 2 şeyin özendirdiğini, bunlardan birinin kral mezarları, diğerinin ise kent surları olduğunu yazar. Surlar, Kaunos'un batısında antik limandan başlayıp, topoğrafik yapıya uyarak bazen keskin, bazen yumuşak dönüşler yaparak Balıklı Dağı'nın zirvesine kadar ulaşır. Bu surların, Kaunos'u karadan gelecek saldırılara karşı koruduğu anlaşılmaktadır.
Anlaşılamayan ise binlerce yıl önce orada o surların hangi teknoloji kullanılarak yapıldığıdır. Yer yer genişliği 4 metreyi bulan surlar taşlar yontularak, birbirine geçirilerek harçsız olarak yapılmıştır. Surların yapıldığı bölge, çalışmanın zor olduğu sarp bir yerdir. Bu kayaların oraya nasıl taşındıkları, hangi teknoloji ile yontuldukları, metrelerce yüksekliğe nasıl çıkartılarak örüldüğü hala anlaşılamamaktadır. Bu surların üzerinde sadece bir kapı vardır.
Kaunos'un bu en önemli tarihi eserleri, ören yerinden biraz uzakta olmaları yüzünden gezilememekte, Kaunos'a bir kaç saatliğine getirilen yaz konukları, bunları göremeden gitmektedirler.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T11:09:00.001-07:00

AKRAPOL (Kale ve şehir içi surlar)
Kaunos'ta kale, kentin doğusundaki dik ve 152 metre yüksekliğindeki tepededir. Bu tepeden bütün antik kent, Dalyan, İztuzu Kumsalı, Dalyan ve Akdeniz arasında uzanan deltanın tamamı, tarlalar, bahçeler ve ormanlar görülür. Kalenin bulunduğu tepenin Doğu ve Güney yamaçları uçurumdur.
Surlar ve kaleler, kentlerin hayat hikayesi gibidir.
Kaleye antik tiyatronun yanındaki patikadan çıkılır. Kaleyi kuşatan çift sıra surların ilk defa MÖ 5. Yüzyıl'da yapıldığı belirlenmiştir. Surlarda bulunan kapılar, mazgal delikleri ve siperlikler kalenin her çağda çeşitli onarımlar gördüğünü kanıtlamaktadır.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T11:08:00.001-07:00

TİYATRO

Kaunos'tan günümüze uzanan, onun ihtişamını ortaya koyan eserlerden biri de tiyatrosudur. O devirde 5 bin kişilik muhteşem bir tiyatro.
Doğu tarafından Akrapol tepesine yaslanmış tiyatro, plan olarak Helen tiyatrolarının geleneğini sürdürüyor.Hayranlık uyandıran tiyatro Antik tiyatro sahne, oyun yeri ve oturma sıraları olmak üzere 3 bölümden oluşuyor. 75 m çapında ve mükemmel akustik için 27 derecelik açı ile dairesel olarak yükseliyor. İzleyiciler bölümü, 8 merdiven ile 9 oturma dilimine ayrılmış. Her bir oturma dilimi 33 oturma sırasına sahip. Bu sıralar, bütün seyir bölümünü yatay olarak bölen yürüme koridorları ile iki bölüme ayrılıyor.
Doğrudan yürüme koridoruna açılan
beşik tonozlu iki geçiş var. Bu geçişler Roma dönemi karakteri taşıyor. Orkestranın önüne yerleştirilen sahne binası yan mekanları ile birlikte 38,5x10,40 boyutunda. Zamanında iki katlı imiş.
Tiyatronun izleyici giriş tünelinin hemen solunda bir bölüm yıkılmıştı. Arkeologlar, bunun nedenini uzun süre aradılar ve sonunda buldular. Burada bir çeşme yer alıyordu ve su zamanla zemini zayıflatarak tiyatronun duvarının çökmesine neden olmuştu. Burası da onarılarak tiyatro daha da sağlam hale getirilecek.Bugün tiyatro, sahne ve bazı oturma sıraları hariç genelde iyi durumda.
Bozulan sıralar ağaç oturaklarla düzgün hale getirildi ve binlerce yıllık antik tiyatro, zaman zaman muhteşem konserlere ev sahipliği yapıyor.
Tiyatroyu ziyaret edenler, oturma sıralarının arasında kendiliğinden yetişen zeytin ağaçlarının gölgesinde tarihi soluyorlar.
Mistik bir ortamda müzik dinleme zevki...

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T11:06:00.000-07:00

ANADOLU'DA İLK VE TEK KUBBELİ KİLİSE

Ören yeri girişinden tiyatroya giden yolun sağında güzel bir kilise vardır. Buraya Büyük Kilise adı verilir. Kaunos'ta bu kilisenin varlığı, buranın Roma döneminde de önemini koruduğunu göstermektedir. Bu kilisenin en önemli özelliği ise Anadolu'da bulunmuş ilk kubbeli kilise olmasıdır. Henüz başka bir örneği de yoktur.
Kilisenin 5. Yüzyıl'da, ya da daha sonraki dönemlerde yapıldığı sanılmaktadır. Bir giriş ve üç bölmeden oluşmaktadır. Giriş Batıda, kutsal yön Doğudadır. Kilisenin çevresinde bulunan mezarlar ve eski binalar temizlenerek kilisenin yapısı ortaya çıkartılmıştır.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T11:05:00.000-07:00

ROMA HAMAMI

Anadolu'da bulunan Roma hamamları içerisinde en iyi durumda olanlardan biridir. Hamamda soyunma yeri, soğukluk, ılıklık, sıcaklık ve masaj yeri, ısınma sistemi ve havuz gibi bölümler onarılmaktadır. Hamamın en güzel ve etkileyici cephesi, bol pencereli olan Güney cephesidir. Bu pencereler, kente ve limana hakimdir.

PALESTRA (Spor Okulu)

Kaunos'ta bulunan yazıtlardan, hamamın doğusundan kiliseye kadar uzanan alanda bir spor okulunun varlığı biliniyor. Burada güreş yapıldığı ve diğer sporlarla ilgili eğitim verildiği sanılıyor. Geniş bir alanı kapsayan spor okulundan günümüze fazla bir

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T11:04:00.001-07:00

TAPINAKLAR VE KUTSAL ALANLAR

Aklının ermediği, gücünün yetmediği her şeyi tanrısallaştıran ve onlara tapan antik çağ toplumları gibi Kaunoslular da çeşitli dönemlerde çeşitli tanrılara tapmışlardır. Tanrıları için kentin çeşitli yerlerinde tapınaklar, sunaklar ve kutsal alanlar kurmuşlardır. Son kazılar ortaya çıkartmıştır ki, çeşitli dönemlere ait tapınaklar bazen aynı yerde üst üste bulunmaktadır.
Kaunos'ta bulunan bir yazıtta Apollon, Posedion, Artemis ve Aphrodite adları geçmektedir. Herodot ise Kaunosluların yabancı tanrılara değil kendi tanrılarına taptıklarını yazmıştır.Kaunoslular, bazen bir taşa tapmışlar, bazen kılıçlarını çekip yabancı tanrıları kovalamışlardır! Bu konuda daha fazla bilgiyi aşağıda "Tanrı kovalayan bir toplum" başlığı altında okuyabilirsiniz.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T11:02:00.000-07:00

AGORA (Liman Pazar Yeri)

Kaunos'ta yeterince kazı yapılamadığı için şimdilik sadece bir agora bilinmektedir. Bu da şimdi Sülüklü Göl olan antik ticaret limanının hemen yanındadır.
Kazılara başlanıldığından bu yana her yıl bir bölümü kazıldığı halde, henüz dörtte biri ortaya çıkartılabilmiştir. Kentin en hareketli yeri olduğu tahmin edilen bu bölgedeki kazılarda, çok sayıda anıt, yazıtlı blok ve heykel kaideleri bulunmuştur. Agoradaki heykellerin hiç biri bulunamamıştır.
K.Messmer'in hayal ve fırçasıyla Kaunos Agorası..

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T10:57:00.000-07:00

STOA (Alışveriş ve Toplantı Merkezi)

Liman Agorası'nın kuzeyinde 94 metre uzunluğundaki staoda pek çok anıt bulundu. Bunlardan tamamen mermerden yapılmış 2 metre yüksekliğinde ve 13 metre 20 santim uzunluğundaki Quintus Vedius Capito Anıtı en büyükleridir. Ailesi adına anıt yaptıran kişi Capito, Kanuos'un baş tanrısı Basileus Kaunios ve şimdi Sultaniye Kaplıcası'nın bulunduğu yerdeki Leto Tapınağı'nın rahibidir. Anıtın üzerinde heykeller de olması gerekirdi. Heykellerin
anıta bağlantı yerleri görülmektedir ama heykeller bulunamamıştır.
Staoda ortaya çıkartılan anıtlar arasında Şükran Anıtı, Bağış Anıtı, Licinius Murena Anıtı, Bağış Kumbarası ve Liman Çeşmesi dikkati çekmektedir. Liman Çeşmesi, Gümrük Nizamnamesi nedeniyle ayrıca önem taşımaktadır.
Biz burada kısaca Şükran Anıtı'ndan söz edelim.Kaunos'ta ve başka yerlerde ele geçen yazıtlardan, yöredeki pek çok toplum gibi Kaunosluların da Rodoslulardan nefret ettiklerini öğreniyoruz. Staoda ortaya çıkan Şükran Anıtı'nda şöyle yazmaktadır:
"İyilik ve yararlılığının karşılığı olarak Kaunos halkı bu heykeli Roma halkını temsilen dikti."
Yani, Kaunoslular Rodoslulara karşı kendilerini koruyan Roma'ya teşekkür ediyor. Bu anıtın aynı, İÖ 188 veya 168'de Sisam Adası'nda da dikilmiş. 7 metre 40
Şükran Anıtı'nın taç bloğu
santim yüksekliğindeki bu anıtın üzerinde ise Roma halkını temsil eden dev bir heykel yer almaktadır. Kaunos'ta anıt bulunmuş ama heykel ortada yoktur.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T10:55:00.000-07:00

LİMAN ÇEŞMESİ

1969 öncesi çalılıklar arsında dağınık vaziyette bulunan taşlardaki yazılarda "gümrük" kelimesinin geçmesi nedeniyle bunların bir gümrük binasının kalıntıları olduğu zannedilmişti. Daha sonra yapılan kazılar ve incelemeler sonucu, taşların anıtsal bir çeşmeye ait olduğu ortaya çıktı. Bu çeşme, eksik parçaları yenileriyle tamamlanarak tamamen ayağa kaldırıldı. İncelemeler sonucu bu çeşmeye suyun kuş uçumu 4 kilometre uzaklıktaki Ölemez Dağı'nın Deregözü mevkiinden geldiği belirlendi. Çeşmenin antik limana bakan batı yüzündeki bloklar ise Kaunos'un Gümrük Nizamnamesi yazılmış. Bu nizamnameye göre Kaunoslular, denizden ticareti arttırmak için çeşitli teşvikler uygulamışlar. Büyük bir ihtimalle bu nizamnamenin ilan edildiği dönemde Kaunos Limanı'nın önünde İztuzu Kumsalı oluşmaya ve
kaptanlar limana girmekte nazlanmaya başlamış olmaları gerekir. Karadan ticaret ise teşvik edilmemiş.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T09:41:00.000-07:00

MEZAR ANITI (Monopteros)

Kaunos'ta Küçük Kale'nin Kuzaybatısı ile antik liman arasındaki bölgede köylüler mermerden bir aslan heykeli buldu. Heykel, Köyceğiz meydanına dikildi. Aslan heykelinin bulunduğu yerde yapılan kazılarda ise çok değerli eserler ele geçirildi.

Suyun altında kaldığı için henüz ana kayaya kadar sondajı yapılamayan ve kazısı tamamlanamayan bölgede kare şeklinde bir temel ortaya çıkartıldı. 7 metre 80 santime 7 metre 85 santim ebadındaki temelde, başka yapılardan devşirme mermer bloklar kullanıldığı anlaşıldı. Temelin çevresinde yapılan kazılarda ise çeşitli parçalar, sütunlar, heykeller bulunmuştur.

Bulunan yapı elemanlarından alt temelin kare şeklinde olmasına rağmen üst yapının yuvarlak olduğu ortaya çıkmıştır. İon başlıklardan ve diğer parçalardan yapı İÖ 1. Yüzyıla tarihlendi.
Birbirine geçmeli 4 parçadan oluşan anıt tavanı
Bulunan parçalardan eksikler var. Özellikle sütunlar ortada yok. Buna rağmen bulunanlarla, yapının nasıl olduğu ortaya çıktı.

Alttaki temel 3 basamaklı. Her basamak 30 santim yüksekliğinde. Temelin üzerindeki bütün parçalar mermerden ve çok iyi bir işçilikle işlenmiş. Temelin üzerinde önce yuvarlak bir platform yer alıyor. Bu parçaların tamamı bulundu. Yuvarlak platform 8 parçadan oluşuyor. Bunun üzerinde yine 8 parçadan oluşan sütunların dikildiği mermer pervazı var.

Üst yapının bütün parçaları kenet ve dübellerle birbirine bağlanmış. Yivsiz 8 sütunun yükseklikleri 3 metre 65 santim. Onların üzerinde de 14,5 santim yüksekliğinde birer ion başlığı bulunuyor.
Anıtın sütunlara yerleşen tavanının yan elemanlarla birlikte çapı 3 metre 80 santim. Tavanın ana parçaları 4 adettir ve dıştan yuvarlak kesimli.

Bundan böyle zorunlu olmadıkça kazı yapmayacaklarını açıklayan Prof. Dr. Cengiz Işık, ortaya çıkartılan eserleri ayağa kaldıracaklarını ve Kaunos'u Arkeoloji parkı haline getireceklerini açıklamıştı.

Roma döneminde bir Anadolu geleneği olarak sürdürülen anıt mezar geleneğinin örneği olduğu sanılan bu anıt ayağa kaldırıldığında Kaunos, muhteşem bir esere sahip olacak. Belki de siz ziyaret ettiğinizde, bu eser restore edilmiş olacak.

Anıt böyle idi. Kaunos kitabından.

ÇÖMLEKÇİ TEPESİ

Kentin Batısında Çandır Köyü tarafındadır. Ticaret limanın önünün, tehlike anında Küçük Kale ile Çömlekçi Tepesi arasında zincir çekilerek kapatıldığı sanılmaktadır. Çevrede mezarlar, yukarda anlatılan kent surları, Batı Kale ve Batı Kapısı yer alır. Buradaki kalenin 3. Yüzyıla ait olduğu sanılmaktadır.

KÜÇÜK KALE

Kaunos Antik Kenti, tiyatronun sol tarafından Dalyan Deltası'na bir dil gibi uzanmaktadır. Bu yarımadanın sol tarafında bugün tamamen dolu olan liman askeri amaçla kullanılıyordu. En yüksek noktası 50 metre olan bu yarımada tepede çeşitli kalıntılar bulunmaktadır. Üst noktalarında her dönem kutsal alan olarak kullanıldığı tahmin edilen Demeter Terası ve Küçük Kale bulunmaktadır. Gözetleme ve denizden gelecek saldırılara karşı savunma amaçlı kurulan Küçük Kale, bir surla Akrapole de bağlı idi.

KONUTLAR

Kazılar sırasında, stoanın arkasındaki terasta, Erken Bizans dönemine ait bazı ev temellerine rastlanmıştır. Antik kentin asıl konut alanının kutsal tapınak alanından Kuzey'e ve Batı'ya uzanan bölge olduğu tahmin edilmektedir. Konutları ortaya çıkartmak için henüz bir çalışma yapılmamıştır.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T09:39:00.000-07:00

KİMSENİN GÖREMEDİĞİ MUHTEŞEM ESERLER

Prof. Dr. Cengiz Işık, Hocası Prof. Dr. Baki Öğün anısına diktirdiği mermer sütunun yanında.
Kaunos'un tarih boyunca korunamadığını ve sürekli soyulduğunu bildiren Prof. Işık, topoğrafik yapısının tamamen ortaya çıkartılmasına izin vermediğini de söylüyor. Gerçekten de Kaunos, bir teraslar kenti ve bir bölümü ise sular altında kalmış. Bir temelin altından başka yapıların temelleri çıkıyor.
Şimdiye kadar çıkartılanların ayağa kaldırılmasının dahi büyük başarı olduğunu belirten Prof. Işık, 2001 yılında hocası Prof. Baki Öğün'ün de imzasına yer vererek "KAUNOS-35 yıllık Araştırma Sonuçları(1966-2001)" adlı bir kitap yayınladı.

Bu kitapta Kaunos'ta bulunan ancak şimdiye kadar hiç görmediğimiz bazı eserlerin fotoğrafları yer alıyor. Ancak fotoğrafların yayınına izin verilmediği için burada kullanamadık.

Kaunos Antik Kenti hemen Dalyan'ın karşısında. Ama Dalyan'da ne bir müze, ne de tek bir tarihi eser var! Bir aslan heykeli Köyceğiz'de. Diğer eserlerin Ankara, Fethiye ve Bodrum müzelerinde olduğu söyleniyor.
Dalyan imar planında 1989 yılında boşaltılan PTT binası müze olarak belirlenmiş. Bu eserler bulundukları yere en yakın yerleşim alanında sergilenmesi en doğru karar olacaktır. Böylece, Dalyan'ı her yıl ziyaret eden yüz binlerle ifade edilen konuklar da bu eserleri görebilme imkanına kavuşacaktır.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T09:36:00.000-07:00

KARCANIN ŞİFRESİ NASIL ÇÖZÜLDÜ ?

Kaunos kelimesinin Helencede bir anlamı yoktur. Likya yazıtlarında Kaunos'tan Ksibde adıyla söz edilir. Kaunos çevresindeki diğer kentlerdeki yazıtlarda ise Kaunos'un adı Kbid olarak geçer.
Aslen Bodrumlu olan tarihçi Heredot, Kaunosluların kendilerini Giritli olarak tanıttıklarını ama kendisinin bunların yerli halk olduğuna inandığını söyler. Heredot, Kaunosluların yaşam tarzı ve dil olarak Karya'nın etkisinde kaldıklarını, ya da tersi olduğunu söyler.

Gerçekten de Kaunosluların dili Karcaya benzemektedir. Alfabeleri de Karcayla uyumludur. Sadece 5 harfleri farklıdır.

Yakın zamana kadar Karca çözülemediği için Kaunosça da anlaşılamamaktaydı.

Kaunos kazılarını yürüten Prof. Dr. Cengiz Işık, Karcanın ve Kaunosçanın şifrelerinin çözülmesini Kaunos adlı kitabında şöyle açıklıyor:

"1996 yılı Temmuz ve Ağustos ayları, Kaunos öreninde araştırmalarını sürdüren bizler için anlamlı günlerdi. 30 yıllık dönem geride kalmıştı çünkü. Bu özel kazı mevsiminin bir festival ile kutlanılması hazırlıkları sürerken, bir armağan da Kaunos'un kendisinden gelmişti bize: Karca ve Grekçe olarak iki dilde yazılmış bir stel.(Sağda) Öyle bir armağandı ki bu, yalnızca arkeologları heyecanlandırmakla kalmamış, özellikle dilbilimcilerini kendine ulaşabilme yarışı içine sokmuştur."

Grekçe bilindiği için bu stel sayesinde Karca ve biraz farklı olan Kaunos dili de çözüldü.

Dil çözülünce Kaunosluların kentleri için "Kbid" adını kullandıkları da kesinlik kazandı. Paralarında yer alan K ve B harflerinin ne anlama geldiği de ortaya çıktı.

ÇOK VARLIKLIYDILAR

Amasyalı tarih ve coğrafyacı Strabon, Kaunos'un bir yarımada üzerinde kurulu olduğunu, önü açılıp kapanabilen bir limanları bulunduğunu, tuz, tuzlu balık ve köle ticareti yaptıklarını ve varlıklı olduklarını yazar.

Xanthos'taki yazıtlardan da Kaunosluların kahraman ve varlıklı insanlar olduklarını öğreniyoruz.

Kaunos'taki kazılarda da en alttan çıkan tüm yapılar, bu zenginliği yansıtıyor. Ancak, limanın önünün dolmasıyla kentin fakirleştiği, sonraki yapılaşmadan da anlaşılıyor. Son dönemlerdeki yapılarda daha çok 'devşirme' denen eski yapı taşları kullanılmış. Heykel kaideleri bile temel taşlarının arasında bulunabiliyor.
Antik çağda Kaunos'un tuzunun çok değerli olduğunu biliyoruz. Kaunos'ta üretilen tuz, o dönemlerde göz merhemi olarak da kullanılıyormuş. Bu tuzun üretildiği tuzla, onlarca yıldır aranıyordu ama bulunamıyordu. Son yıllarda tesadüfen bulundu ve Türkiye'deki ilk antik tuzla olarak kayıtlara geçti. Bu tuzlanın bulunma hikayesini İztuzu bölümünde okuyabilirsiniz.

ONURLU İNSANLARDI

Pers generali Harpagos, İonya'yı ele geçirdikten sonra MÖ 545'te Karya, Kaunos ve Likya'ya saldırır. Diğerleri teslim olurken, özgürlüklerine düşkün olan Kaunoslular ve Xanthoslular uzun süre karşı koyarlar. Ama karşılarındaki güç çok büyüktür. Persler kentlere girdiklerinde büyük bir katliamlar yaparlar. Kaunoslular, her defasında Perslere karşı mücadelenin ön saflarında yer almışlar ve her yenilgiden sonra kentleri yakılıp yıkılmıştır.
Sonunda Attika-Delos Deniz Birliği'ne katılmak zorunda kalmışlar ve büyük vergiler ödemişlerdir.

BAĞIMSIZLIĞIN BEDELİ

Kentin MÖ 377'de Karya Satrabı Mausolos'un yönetimine girdiğini ve büyük bir imar hareketinin başladığını görüyoruz. Perslerin tahribinin izleri silindikten hemen sonra bu defa da kent Büyük İskender'in işgaline uğramış. Ancak, İskender Kaunos'a zarar vermeden satrabın kızkardeşi Prenses Ada'ya armağan etmiştir! İskender'in ölümünden sonra Kaunos'ta çalkantılı bir dönem yaşandığını biliyoruz. Kenti ele geçirmek isteyen generaller arasında sık sık çatışmalar çıkmış ve yönetim çok defa el değiştirmiştir. Güçsüzleşen kent, sonunda Bergama Krallığı'na bağlanmak zorunda kalmıştır.
Romalılar bölgeyi ele geçirdiklerinde Kaunosluların nefret ettikleri Rodos'a bağladılar. Kaunoslular itiraz ettiler ve MÖ 129'da Roma'nın Asya Eyaleti içinde bağımsız bir kent haline geldiler. Tabii bunun için yüklü vergi ödediler.
Kaunoslular özgürlüklerine o kadar düşkündüler ki, bağımsız olabilmek için zaman zaman çok ağır bedel ödedikleri görülüyor. Kayıtlardan, Attika-Delos Deniz Birliği'ne 10 talent gibi o devir için çok büyük para ödediklerini öğreniyoruz. Roma'dan sonra Bizans döneminde de bedelini ödeyerek Myra Metropolitliği'ne bağlı bağımsız kent statüsünü korumuşlar.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T09:34:00.000-07:00

TANRILARI KOVALAYAN BİR HALK

Kaunoslular, yaşadıkları döneme bakıldığında çok ilginç bir halk. Gizemlerini çözmek çok güç. Her ortaya çıkan yeni bir belge ve bilgi, onları daha da ilginç hale getiriyor.
Kaunosluların paralarının çoğunda üzüm salkımı figürü yer alır. Üzümün olduğu yerde mutlaka şarap da bulunur. Homeros, yaşam tarzları ve inanışları o dönemdeki diğer toplumlardan farklı olan Kaunosluları şöyle anlatıyor:
"Görenekleri bakımında diğerlerinden olduğu kadar Karyalılardan da uzaktırlar. Bunlarda içki alemi tertiplemek geleneği vardı. Ancak bunu yaparken erkek, kadın, çocuk ve ayrıca yaş ve arkadaşlık ilişkileri de dikkate alınırdı. Kendilerine yabancı olan tanrılar için bir din uyarlamışlar, ama sonradan vazgeçmişler. Yaşlılar, yalnız babalarının tanıdıkları tanrılara tapmayı kararlaştırmışlardır. Bunun üzerine ülkenin gençleri silâhlanmışlar, bu tanrıları, havaya kılıç sallayarak Kalynda sınırına kadar kovalamışlardır. Bunu 'Yabancı tanrıları işte böyle kovaladık' diye anlatırlar. Bu ulusun gelenekleri böyledir.”

Kaunosluların paralarının çoğunda tanrılardan haber getiren melek olduğuna inanılan İris figürü yer almaktadır. Ancak ilginç bir şekilde İris'in baktığı yön ile koştuğu yön farklıdır. Acaba bu, Homeros'un anlattığı tanrıların kovalanması olayını mı tasvir etmektedir?

KUTSAL ALAN

Canlı tanrıları (!) kovalayan Kaunoslular, acaba atalarının bir taşa taptıklarını biliyorlar mıydı?

Hamam binasının Güneybatısı'ndan başlayıp kent merkezine inen kaldırım taşları döşenmiş yer yer basamaklı kutsal yolun solunda geniş bir düzlük yer alır.

Bu alan kazılar başlamadan önce tamamen dikenli çalılarla kaplı bir yamaç görünümündeydi. Çalılar temizlenince, toplama taşlarla yapılmış bir kilisenin temel kalıntıları bulundu.

Arkeologlar, bu kalıntının altında başka bir yapının varlığını fark ettiler. Üstteki kilisenin taşları temizlendiğinde ortaya şimdiki Teras Tapınağı çıktı.

Bizans döneminden mezarların da bulunduğu Teras Tapınağı'nın at nalı şeklindeki mermerden ve sütunlu ana tapınak bölümünün içinde bir başka yuvarlak ve sütunlu alan daha vardı. Bu bölümün sütunlarının arasının duvarla örüldüğü ve girişi olmadığı belirlendi. Bunun anlamı, burası tanrılara veya bir tanrıya adanmış kutsal odaydı. Bir tarafında oturma yerleri gibi basamaklar bulunan bu yuvarlak bölümün tam ortasında da leylak rengi mermerden bir sunak bulunuyordu.

Sıra tapınağın yaşını belirlemeye geldi. Tapınağın önünde Dor tarzı sütunlu galerilerle çevrili terasın Kuzeydoğu köşesindeki sütun kalp şeklindeydi. Bu tür sütunlar en eski İÖ 3. Yüzyılda görülüyordu. Kazılar sırasında tapınağın sağ köşesinde kayalık alanda bir Augustus sikkesi bulunmuştu. Zeminde bulunan seramik parçaları da incelendikten sonra tapınağın İÖ 1. Yüzyılda yapıldığına karar verildi. Burada kullanılan mermer ve taşların orijinal olmadığı, başka yapılardan devşirildiği belirlendi. Büyük bir ihtimalle, bu tapınağın altında da başka tapınaklar olmalıydı.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T09:31:00.000-07:00

TAŞA DA TAPMIŞLAR

Tapınağın altını araştırmak ve dolgusunu tarihleyebilmek için sunağın hemen yanından sondaj çukuru açılmaya başlandı. Çok geçmeden büyük bir sürprizle karşılaşıldı.

Tapınağın zemininden yaklaşık 6,5 metre aşağıda ana kayaya oturtulmuş yaklaşık 3,5 metre yüksekliğinde bir monolit (Gökten geldiğine ve tanrıyı temsil ettiğine inanılan taş) ortaya çıktı. Çok az yontularak düzeltilmiş piramit şeklindeki taş ikiye ayrılmış olarak bulundu. Alt parça ana karaya oturduğu yerde duruyordu ama üst parça Güney yönüne doğru yatmıştı.

Kayanın tabanının çevresinde kül artıkları, hayvan kemikleri, çok sayıda seramik parçaları ve renkli çakıllar bulundu. Bunlar bu kayanın bir tanrının simgesi olduğunun kanıtlarıydı. Burada bulunan siyah seramiklerin İÖ 4 veya 5. Yüzyıla ait oldukları anlaşıldı.

Kayanın çevresinde yapılan incelemede, zaman içinde kayanın çevresinde girişi olmayan bir duvar örüldüğünü ortaya çıkarttı. Büyük bir ihtimalle bu duvar kutsal taşı Kuzey yönünden kayan topraktan korumak amacıyla yapılmıştı.

Zamanla bu duvarın çevresi de toprakla dolmuş, insanlar yine de kutsal taşı görebilmişlerdir. Son adak kalıntıları, taşın üst seviyesinin 40 santim kadar altında bulunmuştur. Kutsal taş tamamen toprakla kaplanınca üstüne yeni tapınaklar yapılmıştır. Ama her defasında sunak kutsal taşın tam üzerine gelmiştir.

Bu taşın hangi tanrının simgesi olduğu hala tam net değildir. Kimi temsil ediyor? Kentin kurucusu Kaunos'u mu? Kaunos'un baş tanrısı olduğu sanılan Basileus Kaunios'u mu? Zeus'u mu? Apollon'u mu? En kuvvetli ihtimal, Kaunios'u simgelemesidir.

diary of a guide (Caunos)

2009-08-30T09:27:00.000-07:00

KUTSAL TAŞ MI ? ANFORA MI ?

Letoon'da bulunan Likçe, Aramice ve Grekçe bir yazıtta Kaunoslulardan ve Basileus Kaunios'tan söz edilmekteydi. Sonradan ele geçirilen pek çok yazıtta ve Mısır papirüslerinde de Kaunios adı geçmektedir. Bu kayıtlardan bazılarına göre Kaunios'un bir tanrı olduğu anlamı çıkmaktadır. Bazılarına göre ise bir kraldır. Belki de tanrılaştırılmış bir kral! Hatta Kaunios, kentin kurucusu Kaunos bile olamaz mı?

Prof. Dr. Işık, Kaunos paralarının arka yüzünde yer alan piramide benzeyen şeklin bulunan kutsal taşı simgelediğini tahmin ettiğini söylüyor.

Oysa daha eski paralara bakıldığında piramide benzer şeklin 2 kulpunun bulunduğu, 2 tarafında da 2 üzüm salkımı bulunan anfora olduğu görülüyor.

Homeros'un sık sık içki alemi yaptıklarını söylediği Kaunosluların paralarına kutsal taş

yerine şarap simgesini koymaları daha mantıklı olamaz mı?

Paralardaki K ve B harflerinin Kaunos'un yerel adı Kbid'in ilk 2 harfi olduğu kesin. Acaba piramit neyin simgesi?

Aslında Kaunos'la ilgili yazılabilecek daha çok şey var. Ama en iyisi Kaunos'u ziyaret etmek, yeterli zaman ayırarak tarihi yerinde solumak.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:27:00.000-07:00

Did You Know? Mysterious facts about Ephesus

Did you know Ephesus is considered one of the great outdoor museums of Turkey?
Did you know the toilets in Ephesus were ranged side by side with no partition between them?
Did you know before the rich people used the toilets their slaves sat and heated toilets’ stone for their masters?
Did you know the ancient Romans knew the true shape of the world even back in the 1st century AD? It can be understood from the round shape on which one foot of Emperor Trajan is resting, symbolized his rule of the world.
Did you know the facade of Celsus Library has 2 stories but the interior facade has 3 stories because of original architecture?
Did you know the Celsus Library in Ephesus was the third largest library with the capacity of 12,000 scrolls after the Alexandra and Pergamum?
Did you know one of the early philosophers Heraclitus was born in Ephesus and his famous motto that an individual can and can not step into the same river twice?
Did you know the first church dedicated to Virgin Mary is in Ephesus?
Did you know Ephesus which was once a seaport is now 6 miles away from the sea?
Did you know that Ancient City of Ephesus was built 4 times in the history and the Ephesus we walk around today is the 3th one?
Did you know that The Virgin Mary lived her last years of her life in Turkey, here in a small cottage near Ephesus?
Did you know The Virgin Mary’s house in Ephesus is visited by Pope the 6th Paul and Pope Jean Paul as well?
Did you know The Third Ecumenical Council convened in the Church of the Virgin Mary? The same church is also known as one of the seven churches of the Apocalypse?
Did you know one of the seven wonders of the antiquity, Temple of Artemis, is at Ephesus?
Did you know one of the seven wonders of the world is believed to be rebuilt 7 times?
Did you know one of the Seven Churches (congregation in the first century AD) of Revelation was in Ephesus? (Revelation 2:1-7)
Did you know St. Paul the Apostle was born in Tarsus, in southeast of Turkey, gave lecture in the Tyrannus Hall and the synagogue in Ephesus for two years in his third missionary journey? (Acts 19:8,9)
Did you know that the columns of Artemis was 30 meters high?
Did you know Artemis Temple covers an area of 125meters by 60meters, as big as a soccer field?
Did you know the first advertisement of the antiquity, which shows the way to the brothel, is on the Marbel Street in Ephesus?
Did you know that The Marble Street is 800 meters long and Curetes Street is 1km long?
Did you know The Grand Theatre in Ephesus has seating capacity of 24000 and a high of 38meters?
Did you know 7 Christians who fled Ephesus is believed to have slept in a cave near Ephesus for 200 years?
Did you know Ephesus is the best preserved classical city of the Eastern Mediterranean, and among the best places in the world enabling one to genuinely soak in the atmosphere of Roman times?
Did you know that Christians would identify themselves to one another with the sign of the fish which is iktus in Greek and Christians used the sign of the fish as a short hand for a phrase in which each word represented one letter of iktus ‘Jesus Christ God's Son Savior’ ?

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:26:00.001-07:00

East Gymnasium

This building was actually a bath-gymnasium complex, erected in about the 2C AD.
It lay immediately north of the Magnesian Gate. There was a lecture hall (palaestra) at the entrance. During the excavations, the statues of healing god Asclepius, Aphrodite, Dionysus, Hygeia, Pan were found enriching here. They are in Izmir Archaeology Museum today.
There were enormous bathing halls in the centre of the structure, surrounded on three sides by vaulted halls for physical exercise, games and for strolling after the bath.

Do you need Private Tour to Ephesus?Private Ephesus Tours

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:22:00.000-07:00

EPHESUS Chronology

Before the birth of Christ 5th-3rd millennia Oldest places of settlement in the area around Ephesus. 2nd half of 14th century King Mursilis II. of the Hittites beat Apasa, Myceanaean findings on the Ayasuluk Hill. 11th century Greeks came to Anatolia and called themselves Ionian. Androclus settled in Ephesus where the local peple Carian lived.9th century Certain existence of the Sanctuary of Artemis.8th century Cimmerian invasion.7th century Lydians captured Ephesus.around 560 Lydian Croesus gained influence in Ephesus : building of the arcaic shrine of Artemis, new layout of the city in the surrounding area.around 550 Democracy introduced to Ephesians by Aristarchus of Athen.546 The Median general Harpagus took the conrol of this region and Persian supremacy466 Ephesus joined the Attaic sea alliance.356 Herostratus burned the Artemis Temple on the very night when Alexander the Great was born.334 Alexander the Great liberated all Greek cities and gave priviledges to Ephesians building the new temple319-281 Ephesus changed its rulerseveral times during the Diadochian wars. The city was renamed as Arsinoeia by King Lysimachus and moved its new side between two mountains.281 Death of Lysimachus. Ephesus under the rule of the Seleucids.133 Attalus III bequeathed his kingdom to Romans. Establishment of the Province of Asia.89/88 The Ephesians welcomed the king of Pontus, Mithridates VI Eupathor, as savior. 80,000 Romans were killed.84 L. Cornelius Sulla held a trial of the people guilty in 88 BC.74 First visit of M. Tullius Cicero to Ephesus.73 L. Licinius Lucullus governor of Ephesus.41 Mark Antony entered Ephesus with Cleopatra of Egypt. Arsinoe IV, Cleopatra’s sister, was murdered.29 The geographer Strabo came in Ephesus.
After the birth of Christ 23 An earthquake shook the city and caused much damage; reconstruction partly with imperial help.52-55 Paul came to Ephesus two times and gave daily talks in the school [auditorium] of Ty·ran´nus for two years.82 1st temple guardianship (Neokoros), the Imperial Temple of the Flavian dynasty erected.96 The Temple of Domitian was rededicated to Vespasian.113-114 Emperor Trajan visited Ephesus.124, Aug. 29th Emperor Hadrian’s first visit to Ephesus.262 A major earthquake hit Ephesus.The Artemis Temple was destroyed by Goths.431 The Fourth Ecumenical Council took place in Ephesus. Mary was declared as Theotokos (Mother of God)around 530 The pilgrims guide of Theodosius mentioned the Seven Sleepers sanctuary.Mid 6th century Justinian built the great basilica of St. John654/655 Arab attacked.around 1300 Aydinogullari, Turkish tribe domination.around 15th century Ottoman Empire.1863-74 J.T. Wood, the British railway engineer came and dug in Ephesus.1904-05 D.G Hogarth excavated here on behalf of the British Museum.1921-22 Austrian Archaeological Institute worked.1995- Austrian archaeologists have been carrying on with Turkish team.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:21:00.000-07:00

Early Christian Basilica,Basilica in the East Gymnasium

A church was built over the Hellenistic city wall to the east of the lecture hall in the late 4th or 5th century.
Then it was converted into a three-aisled basilica with narthex and arcades. Most of the floor surface was covered with decorative mosaics. The church was abandoned after the fire in 7C AD.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:20:00.001-07:00

Memmius Monument

This Monument is situated on the north side of the Domitian Square. It was constructed during the reign of Augustus in the 1st century A.D by Memmius, the grand son of dictator Sulla. One can see the figures of his father and grandfather on the blocks today. The structure has four facades, in the 4th century A.D, a square fountain was built on the northwest facade.
Dictator Sulla was a hero for the Romans in Ephesus.When the taxes were too high in Ephesus they were fed up with the yoke of Rome.They needed a miracle and it was Mithridates of the Pontic Empire on the Black Sea Coast.His famous motto was ‘Asia for Asiatic’. He killed 80,000 Romans with his army.Three years after his revolt, the Roman army, under the command of Sulla, conquered Mithridates and brought security.This monument was built to remind this conquer in 87BC.

Do you need Private Tour to EphesusShareTag this PhotoEdit this PhotoRemove this photoAdded 23 February · Comment · Like

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:19:00.001-07:00

St Luke’s Grave

Apostle or Evangelist Luke is the author of the Gospel of Luke, the companion of the Apostle Paul (Phil 1:24, 2 Tim 4:10-11). He was born in Antioch, studied Greek philosophy, medicine, and art in his youth. He came to Jerusalem where he came to believe in Lord Jesus. He and Cleopas met the resurrected Lord on the road to Emmaus (Luke 24).
In addition to his Gospel, St. Luke wrote the Acts of the Apostles. Luke was 84 years old when the wicked idolaters tortured him for the sake of Christ and hanged him from an olive tree in the town of Thebes, in Boethia. He was the patron of the medical profession. He was reported to be a fine painter and is also patron of artists, painters, sculptors, craft workers and lacemakers.
His symbol was the bull, the third symbolical beast mentioned by Ezekiel (1:10), which is a symbol of Christ's sacrificial and priestly office, as pointed out by St. Irenaeus.
In Ephesus, there was a circular structure which was described as the grave of St Luke because of the bull carved into the door.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:18:00.001-07:00

The Fountain of Laecainus Bassus(Hydrekdocheion)

On the southwest corner of the State Agora there are the remains of a fountain. According to an inscription the magnificent construction of this fountain was ordered by Gaius Laecanius Bassus in 80-82 AD. The facade of this fountain constructed by Bassus, one of the governor of Ephesus, was richly decorated, and consisted of two floors which faced the street. The statues of Tritons and Muses (sea creatures and river gods), which were found at the fountain, are now on display at the Ephesus Museum. Because of the enormous size of the fountain it has been referred to as the "Water Palace".
This fountain is connected to another fountain which is located just opposite it to the west of the State Agora, and also at the same time to a storage cistern. The main section consists of a body in the form of a semicircle and was built in the 2nd century AD. The fountain building aligned with Domitian Lane and the terrace of the Temple of Domitian. The main basin was measuring 12.35 by 8.30 m, which served as a water reservoir, had the U-shaped aediculated facade.
The fountain underwent repairs in the reign of Constans and Constantius II (337-350) when the present wings were added. In inscriptions, this structure is referred to as the Nymphaion. It is the terminal point of the Aqueduct of Sextilius Pollio, which was built during the reign of Augustus between 7 -15 AD. The aqueduct was 3.5 kilometers long, and its remains may still be seen along the Selcuk-Aydin highway. There was a cistern in the upper part of the fountain, and the surroundings of the structure were decorated with statues of the Emperor.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:16:00.000-07:00

Temple of Isis

Ephesus throughout its history always had a large Egyptian population and Isis was a very important Egyptian goddess. She is the wife and sister of Osiris and the mother of Horus. There was a temple of Isis rectangular in shape and in the center of the State Agora. The temple was built during the Hellenistic period when Ephesus had close relations with Alexandria.
Her name literally means "Queen of the throne", which was portrayed by the emblem worn on her head, that of a throne. She is known as being the goddess of magic and healing. Ancient Egyptians believed that the Nile flooded every year because of her tears of sorrow for her dead husband, Osiris. He was killed by her other evil brother, Set, god of chaos and destruction.
Her origins are uncertain but are believed to have come from the Nile Delta; however, unlike other Egyptian deities, she did not have a centralized cult at any point throughout her worship. First mentions of Isis date back to the Fifth dynasty of Egypt which is when the first literary inscriptions are found, but her cult became prominent late in Egyptian history, when it began to absorb the cults of many other goddesses. It eventually spread outside Egypt throughout the Middle East and the Roman Empire, with temples dedicated to her built as far away as the British Isles. Worshipping of her remained in Christian Europe as late as the 6th century.
Isis gave the hope of eternal life or resurrection. In Anatolian religions this idea gained popularity because there had been no belief in an after life before her. Today the name Isis is still a beloved name among modern Coptic Egyptians, and in Europe the name Isadora is very common.
The Temple of Isis in Ephesus was destroyed during the reign of the Emperor Augustus because of Augustus’ hostility towards Anthony and Cleopatra. Some of the parts of this building was used for the construction of The Polio Fountain.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:15:00.000-07:00

Hercules Gate

Located towards the end of the Curetes Street, it was called the Hercules gate because of the relief of Hercules on it. It was brought from another place in the fourth century AD to its current place, but the relief on it dates back to the second century AD.
Only the two side of the columns remain today and the other parts of it have not been found. The relief of the flying Nike in the Domitian Square is thought to also be a part of this gate.
The Heracles Gate narrowed the access to the street, preventing the passage of vehicles.We can understand that from the Fourth Century, the street had become a pedestrian area. In these reliefs Heracles was depicting with the skin of the Nemean lion in myhtology. The Nemean lion had been terrorizing the area around Nemea, and had a skin so thick that it was impossible to kill it. Finally he wrestled the lion to the ground, eventually killing it by thrusting his arm down its throat and choking it to death. Heracles was the god of power and strenght.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:14:00.000-07:00

The Temples of Dea Roma and Divus Julius Caesar (Temenos)

There used to be two temples between the Prytaneum (town hall) and Odeon (Concert hall). They were Imperial Cult erected in the 1C AD with the permission of Augustus in honor of his adoptive father Julius Caesar, and of Rome. The Imperial Cult never became a true religion.
They aimed to have good relationship with emperors and flatter. There was an altar serving the worship of Artemis and Augustus.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:13:00.000-07:00

Curetes Street

It is one of the three main streets of Ephesus between The Hercules Gate till to the Celsus Library.This street took its name from the priests who were called as Curetes later.Their names were written in Prytaneion.
There were fountains, monuments, statues and shops on the sides of the street. The shops on the south side were two-storied. Ephesus had many earthquakes, in which many structures including the Curetes Street were damaged. These damages especially on the columns were restored by the new ones, but after the earthquake in the 4th century, the columns were replaced by the other ones brought from different buildings in the city. The differences between the design of the columns can be seen today. The street has its appearance from the 4th century.
There were also many houses on the slope.These were used by the rich of Ephesians.Under the houses there were colonnaded galleries with mosaics on the floor were located in front of the shops with a roof to protect the pedestrians from sun or rain.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:12:00.000-07:00

Basilica

It is a typical Roman Basilica. It is 160 meters long, and located on the northern part of the state agora and has a nave and three-aisles. The Ionic columns in the basilica are adorned with bulls' head figures dating to the 1st century A.D.
The basilica was used for stock exchange and commercial business. Meetings of the law courts were also held there in the basilica. It has three gates opening onto a stoa leading to the Bath of Varius. The statues of Augustus and his wife Livia were found at the east end, and now they are displayed in Ephesus Museum. So we can understand that the Basilica was rebuilt for the last time during the reign of the Emperor Agustus.It was destroyed by an earthquake in the middle of the Fourth Century AD.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:11:00.000-07:00

Bath of Varius

The ruins to the east of the Basilica belong to the bath of Varius, dating to the Roman period. The construction dates to the 2nd century A.D and the mosaics in the 40 meters long corridor dates to the 5th century.
It is built of cut blocks of marble. It has three sections, frigidarium (cold water), tepidarium (warm water) and caldarium (hot water). The excavations have not been completed yet.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:10:00.000-07:00

State Agora

The agora on the southern part of the Basilica is the State Agora, and was built in the Roman Period in the first century B.C. This agora was used not for commerce but for business, it played an important role as a meeting place for the governmental discussions. During the excavations in the northeast corner of the Agora were found a great number of graves from the 7th-6th centuries B.C and a stone-paved road, and a archaic sarcophagus of terra cotta. From this it is understood that in the archaic period this part of the Agora was used as the necropolis of Ephesus. There is a water reservoir at the corner of the Agora, which played an important role in Ephesus. Its water was brought to the city through the Pollio Aqueduct, the remains of the Pollio Aqueduct can be seen 5 kilometers away, along the Selçuk-Aydin highway.
The agora is 160x73 meters, with stoas on three sides and a temple in the center, dating from the 1st century A.D The temple was dedicated to Isis, surrounded by ten columns on the long side and 6 on the short side. It was collapsed during the reign of Augustus and was not re-built again, as Emperor Augustus' dislike of anything Egyptian. On the facade of the Temple, there were group of statues describing the legend of Odysseus and Polyphemos which are now displayed in the Ephesus Museum.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:08:00.000-07:00

Fountain of Pollio

The Pollio Fountain was located to the south of the State Agora, across the Odeion. It was built in 97 A.D by the rich Ephesian C.S.Pollio and his family.
The water was brought to the fountains of Ephesus from three main sources through aqueducts and distributed from fountains by a branching system of baked clay pipes. The sources were Kencherios (42km) at Kuşadası, Çamlık village stream of Marnas (15km), and the Cayster River (20km).Water was free of charge by the city in the public fountains. Also they provided refreshment in hot summer days for the streets.
It has a high arch facing the temple of Domitian. It is known to be decorated with a number of statues. One of these statues is the Head of Zeus which is on display in the Ephesus Museum today. Some of these statues were thought to be taken from the Isis Temple, probably after an earthquake, to repair the fountain. The statue group of Odysseus and Polyphemus , that once were on the basin, are now displayed also in Ephesus Museum.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T15:00:00.001-07:00

Odeon (Bouleuterion)

This building has the shape of a small theatre with the stage building, seating places and the orchestra.It had double function in use. First it was used as a Bouleuterion for the meetings of the Boulea or the Senate. The second fuction was the Odeum as a concert hall for the performances.It was constructed in the 2nd century A.D by the order of Publius Vedius Antonius and his wife Flavia paiana, two wealthy citizens in Ephesus.
It had a capacity of 1500 spectators. It had 3 doors opening from the stage to the podium. The podium was narrow and one meter higher than the orchestra section. The stage building was two-storeyed and embellished with columns.The podium in front of the stage building and some parts of the seating were restored. The Odeon used to be enclosed with a wooden roof.
Two councils administrated Ephesus. These were Demos or the parliament which was open to the public was taken place in the great theatre and the Bouleia which gathered in this small theatre. The members of the boulea were chosen from the aristocratic class of Ephesians. The most important decisions and city matters were discussed here.

ODEON
MS. 2.YY.da Efesli zenginlerden Vedius Antonius tarafından yaptırılan Odeonun zamanında üstünün ahşap kaplama olduğu kabul edilmektedir.Yaklaşık 1450 oturma yerine sahip olan Odeon resmi toplantıların yapıldığı bir yer olmakla beraber konserlerinde verildiği bir bölümdü.Odeonun karşısında Cadde üzerinde bulunan su deposu Odeonun önündeki bazilikanın ileri ucunda da Vedius Hamamları bulunur.Belediye Sarayının olduğu alandan Domitianus Meydanının doğusundaki binalardan sonra güneyinde Pollio Çeşmesi görülür.Abidevi kemerli çeşme MS. 93 yıllarında Pollio adına inşaa ettirilmiştir.Burada bulunan heykeller bugün Efes Müzesi Salonlarında sergilenmektedir.Meryem Anaya giden asfalt yolun üzerinde Magnesia kapısı görülür.Mermer Caddenin bu kapıya kadar geldiği bilinmektedir.Efes Harabeleri bu noktada sona erer.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:59:00.000-07:00

Domitian Square

Domitian Temple gave this area its name. It was the first temple to be built in the name of an emperor (81 - 96A.D.) and located next to the Domitian Square . The Polio Fountain and Memmius Monument stands opposite of each other.
The Polio Fountain was situated on its left side of this temple. Water brought by aqueducts is distributed from this fountain by a branching system of baked clay pipes. Richly decorated sculpture from the Hellenistic period was excavated there. The sculpture depicts Odysseus while he was blinding Polyphemus (cyclops) in order to escape from his cave.
Memmius Monument was a memorial which was dedicated to Memmius, son of Caius and grandson of Sulla.

Temple of Domitian
Located to the south end of the Domitian Street, it is the first structure in Ephesus known to be dedicated to an emperor. It was built on a high and wide terrace set by 50x100 meters in size, on vaulted foundations. The northern size of the terrace seems to be two-stories high, reached by stairs. The stairs are still visible today.
The temple, built in pro-style plan, had eight columns on the short side and thirteen columns on the long side, and four additional columns in front of the cella. At the northern side there was an u-shaped altar, which is now displayed in Izmir museum.It was in the reign of Domitian that an emperor gave permission to built an Emperor Temple; that is the permission to be the 'neocoros' for the first time, which was a great honor for a city.
When the unpopular emperor was killed by his servant, public quickly took vengeance and erased his name from many inscriptions. However in order to not lose its neocoros status , the Ephesians re-dedicated the temple to Vespasian, the father of Domitian.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:58:00.000-07:00

Prytaneion

Behind the basilica is the Prytaneion, where religious ceremonies , official receptions and banquets were held. The sacred flame symbolizing the heart of Ephesus was kept constantly alight in the Prytaneion. The construction of the building dates to the 3rd century B.C, during the reign of Lysimachos, but the ruins of the complex dates to the Augustan age.
The four-cornered pit in which the sacred fire is burned is a relic from the reign of Lysimachos. The front of the building is four columns, beyond the columns is a courtyard surrounded by a portico, and on the north is the center of the building, the ceremonial hall, and its side rooms. The eternal flame was here in the center of the ceremonial hall, the red color on the floor determined the location of the flame. Towards the back, there was a large area with wooden roof, the base of an altar is still recognizable today.
The double columns on the corners of the hall held up the wooden roof. During excavations, archeologists found 2 artemis statues, which are now presented in Ephesus museum.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:56:00.000-07:00

The Gate of Mazeus and Mythridates

The gate with three passage ways at the right of the Celsus Library was built in 40 A.D by the slaves Mazeus and Mythridates for their emperor, Augustus, who gave them their freedom.
The passages are vaulted, the front side of the vault facing the Celsus Library is made of black marble, while the other side is white. A Latin inscription with inlaid letters made of bronze is still visible on one side of the structure. Part of the inscription states: "From the Emperor Caesar Augustus, the son of the god, the greatest of the priests, who was consul twelve and tribune twenty times; and the wife of August Livia; the son of Lucus, Marc Agrippa who was consul three times, Emperor, and tribune six times; and the daughter of Julio Caesar Augustus, Mazeus and Mythridates to their master and the people."
The small area in front of the gate was used as an auditorium. The steps around the gate, in front of the library and the round pedestal were used as seats. In Byzantine Period, the walls in the small area were built when the city walls were reduced in length.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:55:00.000-07:00

Marble Road

It is the road starting form the great theatre to the Celsus Library, which is the portion of the sacred way that leads past Panayirdagi to the Temple of Artemis. The construction of the marble road dates to the 1st century A.D, and it was rebuilt in the 5th century. The western side of the road is enclosed by the agora wall, and on the wall is a higher platform, which was constructed during the reign of Nero. It was built over the wall, for pedestrians.
On the marble road, there are some drawings believed to be an advertisement of the Brothel. This advertisement is known as the first advertisement in history. There is a footprint on the advertisement, one finger showing the library, and other showing the brothel. The known explanation of this sign is that the footprint shows that one should turn at that point; the woman's head symbolizes the women waiting in the Brothel and the heart shows that the women are eager for love. The busts and statues of the important people were erected along the road, and the letters from emperors were carved into the marble blocks to let people read.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:54:00.000-07:00

Latrines

They were part of the Scholastica Baths and built in the 1C AD. They were the public toilets of the city. There was an entrance fee to use them.
In the centre, there is an uncovered pool and the toilets are aligned along the walls. The columns surrounding the pool supported a wooden ceiling. There was a drainage system under the toilets.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:53:00.000-07:00

Heroon

Heroon was a 2C BC U-shaped building with an open Ionic upper story. Water ran through a channel in front of the building.
The gable and frieze had reliefs depicting Androclus killing a wild boar,the foundation story of Ephesus. The building is thought to have been a monument dedicated to Androclus.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:52:00.000-07:00

Hadrian’s Gate

Hadrian’s Gate is located at the junction of the Curetes Street and the Marble Street. The gate house has three stories. On the first story there are three entrances.
The one in the center is wider and spanned by an arch and the other two side entrances are capped by architraves. The second story was formed of four pillars and the third story of six pillars. A gable marks the top of the building.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:50:00.000-07:00

Temple of Hadrian

It is one of the best preserved and most beautiful structures on Curetes Street. It was built before 138 A.D by P.Quintilius and was dedicated to the Emperor Hadrian, who came to visit the city from Athens in 128 A.D The facade of the temple has four Corinthian columns supporting a curved arch, in the middle of which contains a relief of Tyche, goddess of victory. The side columns are square. The pedestal with inscriptions in front of the temple, are the bases for the statues of the emperors between 293-305 CE, Diocletian, Maximian, Constantius I, and Galerius; the originals of the statues have not been found yet.
Inside the temple above the door, a human figure, probably Medusa stands with ornaments of acanthus leaves. On both sides there are friezes depicting the story of the foundation of Ephesus - Androklos shooting a boar, Dionysus in ceremonial procession and the Amazons. The fourth frieze portrays two male figures, one of which is Apollo; Athena, goddess of the moon; a female figure, Androkles, Herakles, the wife and son of Theodosius and the goddess Athena. The friezes that are seen today are copies, and the originals are displayed in Ephesus Museum.
Emperor Hadrian was one of the Five of Good Emperors. The Five Good Emperors is a term that refers to five consecutive emperors of the Roman Empire— Nerva, Trajan, Hadrian, Antoninus Pius and Marcus Aurelius. The term is first coined by the political philosopher, Niccolò Machiavelli in 1532. Publius Aelius Hadrianus was born on 24 January AD 76, probably at Rome, though his family lived in Italica in Baetica. Emporor Trajan was his cousin. Hadrian was schooled in various subjects particular to young aristocrats of the day, and was so fond of learning Greek literature that he was nicknamed Graeculus ("Little Greek").Hadrian was active in the wars against the Dacians and reputedly won awards from Trajan for his successes. Due to an absence of military action in his reign, Hadrian's military skill is not well attested, however his keen interest and knowledge of the army and his demonstrated skill of administration show possible strategic talent.
Hadrian appears to have been a man of mixed sexual interests. The Historia Augusta criticizes both his liking of goodlooking young men as well as his adulteries with married women.It is belived that he tried to poison his wife. When it comes to Hadrian's homosexuality, then the accounts remain vague and unclear. Most of the attention centres on the young Antinous, whom Hadrian grew very fond of. Statues of Antinous have survived, showing that imperial patronage of this youth extended to having sculptures made of him. In AD 130 Antinous accompanied Hadrian to Egypt. It was on a trip on the Nile when Antinous met with an early and somewhat mysterious death. Officially, he fell from the boat and drowned.
Hadrian died in 138 on the tenth day of July, in his villa at Baiae at age 62. However, the man who had spent so much of his life traveling had not yet reached his journey's end. He was buried first at Puteoli, near Baiae, on an estate which had once belonged to Cicero. Soon after, his remains were transferred to Rome and buried in the Gardens of Domitia, close by the almost-complete mausoleum. Upon the completion of the Tomb of Hadrian in Rome in 139 by his successor Antoninus Pius, his body was cremated, and his ashes were placed there together with those of his wife Vibia Sabina and his first adopted son, Lucius Aelius, who also died in 138. Antoninus also had him deified in 139 and given a temple on the Campus Martius.
Poem by HadrianAccording to the Historia Augusta Hadrian wrote shortly before his death the following poem:
Animula, vagula, blandula Hospes comesque corporis Quae nunc abibis in loca Pallidula, rigida, nudula, Nec, ut soles, dabis iocos... P. Aelius Hadrianus Imp. Little soul, roamer and charmer Body's guest and companion Who soon will depart to places Darkish, chilly and misty An end to all your jokes...

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:49:00.000-07:00

Celsus Library

This library is one of the most beautiful structures in Ephesus. It was built in 117 A.D. It was a monumental tomb for Gaius Julius Celsus Polemaeanus, the governor of the province of Asia; from his son Galius Julius Aquila. The grave of Celsus was beneath the ground floor, across the entrance and there was a statue of Athena over it. Because Athena was the goddess of the wisdom.
The scrolls of the manuscripts were kept in cupboards in niches on the walls. There were double walls behind the bookcases to prevent the them from the extremes of temperature and humidity. The capacity of the library was more than 12,000 scrolls. It was the third richest library in ancient times after the Alexandra and Pergamum.
The facade of the library has two-stories, with Corinthian style columns on the ground floor and three entrances to the building. There is three windows openings in the upper story. They used an optical trick that the columns at the sides of the facade are shorter than those at the center, giving the illusion of the building being greater in size.
The statues in the niches of the columns today are the copies of the originals. The statues symbolize wisdom (Sophia), knowledge (Episteme), intelligence (Ennoia) and valor (Arete). These are the virtues of Celsus. The library was restored with the aid of the Austrian Archaeological Institute and the originals of the statues were taken to Ephesus Museum in Vienna in 1910.
There was an auditorium ,which was for lectures or presentations between the library and the Marble Road, was built during the reign of the Emperor Hadrian.

CELSUS KİTAPLIĞI
Agoranın güney yanında yer alan Celsus Kitaplığı,MS.135 yıllarında Asya Konsülü Julius Celsus Halemaeanus adına oğlu Julius Agiula tarafından Romalı Mimar Vitruoyaya yaptırılmıştır.60.92x16.72 metre ebatlarındaki dıştan iki katlı içten 15 metre yüksekliğinde tek bir salondan oluşur.Salonu çevreleyen 3 katlı galerilerden duvarlara serpiştirilmiş pencerelerden ışık süzülür,arka duvardaki bir kapıdan Celsusun mezarına geçilir.Celsusun burada bulunan heykeli bugün İstanbul Arkeoloji Müzesinde sergilenmektedir.
Roma Mimarı özelliklerini tümüyle yansıtan yapının ön cephesinin dekorasyonu devrin en güzel örnekleri arasında yer alır.Ön cephe kolonları arasında yer alan 4 kadın heykeli " Akıl ", " Kader ",İlim " ve " Erdem " öğelerini sembolize eder.Bu heykellerin orijinalleri bugün Viyana Müzesinde bulunmaktadır.Parşömen ruloların,kitaplıkta nemden etkilenmemesi için iki tarafı tuğladan örülmüş kapalı raflarda korundukları belirlenmiştir.Bu kitaplık kendi döneminde dünyanın sayılı bilim adamı ve düşünürünün yetişmesine aracı olmuştur.ShareTag this PhotoEdit this PhotoRemove this photoAdded 23 February · Comment · Like

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:48:00.001-07:00

Brothel

A peristyle house on the corner of Curetes Street and the Marble Road is known as the brothel, because in the excavations, a statue of Priapus with an oversize phallus was found in the house. The statue is now presented in Ephesus Museum.
The construction of the building dates to the Trajan (98-117 A.D.) It has two entrances, one from the Marble Road and one from the Curetes Street. It has a hall on the first floor , and on the second floor there are number of small rooms. On the west side of the house there is a reception area with colored mosaics on the floor, symbolizing the four season. The chamber next to it is the bath of the house with an elliptical pool. On the floor of the pool, there is a mosaic describing three women eating and drinking, a waitress standing, a mouse and a cat nibbling crumbs.

Do you need Private Tour to Ephesus?ShareTag this PhotoEdit this PhotoRemove this photoAdded 23 February · Comment · Like

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:47:00.000-07:00

Commercial Agora

Being the most important trade center of Ephesus, Agora was built in the third century B.C in the Hellenistic Period, but the ruins date from the reign of Caracalla (211-217 C.E)
It is in the form of a square, each side 110 meters, and surrounded completely by columns. The Agora has 3 gates, one from the front of the theatre on the northeast, the other one opening to the harbor on the west and the third one from the Celsius Library. The north side of the Agora is left open, and the other three sides are surrounded by a portico, in which there are rows of shops. At the center of the Agora was a sundial and a water-clock.

Temple of Serapis
This temple was built for the Egyptian merchants. It was located on the Commercial Agora near the western gate. There is also another entrance into the temple from the south-west corner of the Agora through stairs.
There are certain indications that suggest the temple was never finished fully. It is estimated that the construction of the temple was started in the 2nd century A.D.
There is a statue found inside the temple made by using the Egyptian granite. Also some inscriptions found inside the temple indicate that the temple was constructed for those who believe in Serapis. In Ephesus Museum there is a monument on which the main Goddess of Ephesians, Artemis, and the principal god of Egypt, Serapis, take place together with garland as a symbol of peace.
It is well documented fact that Ephesus had a very strong commercial link with the influential port city of Egypt, Alexandria. During these ancient times Egypt was the biggest producer of wheat. They exchanged wheat with other commercial items from Ephesus and other Ionian cities. It was converted to a church during the following Christian period. There are remains of a baptisterium in the eastern corner of the temple.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:46:00.000-07:00

Fountain of Trajan

Built in around 104 C.E, it is one of the finest monuments in Ephesus. It was constructed for the honor of Emperor Trajan, and the statue of Trajan stood in the central niche on the facade overlooking the pool.
The pool of the fountain of Trajan was 20x10 meters, surrounded by columns and statues. These statues were Dionysus, Satyr, Aphrodite and the family of the Emperor. They are now presented in Ephesus Museum. The restoration has not been finished yet.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:43:00.000-07:00

Theatre

This is the most magnificent structure in Ephesus ancient city. The Great Theatre is located on the slope of Panayir Hill, opposite the Harbor Street, and easily seen when entering from the south entrance to Ephesus. It was first constructed in the Hellenistic Period, in the third century BC during the reign of Lysimachos, but then during the Roman Period, it was enlarged and formed its current style that is seen today.
It is the largest in Anatolia and has the capacity of 25,000 seats. The cavea has sixty six rows of seats, divided by two diazoma (walkway between seats) into three horizontal sections. There are three sections of seats. In the lower section, Marble pieces, used for restoration, and the Emperor's Box were found. The seats with backs ,made of marble, were reserved for important people. The audience entered from the upper cavea.
The stage building is three-storied and 18 meters high. The facade facing the audience was ornamented with relieves, columns with niches, windows and statues. There are five doors opening to the orchestra area, the middle one of which is wider than the rest. This enhanced the appearance of the stage, giving it a bigger, monumental look.
The theatre was used not only for concerts and plays, but also for religious, political and philosophical discussions and for gladiator and animal fights.
The Great Theatre of Ephesus
The Big Riot Against Paul at the Theatre of Ephesus
At that particular time there arose no little disturbance concerning The Way. 24 For a certain man named De·me´tri·us, a silversmith, by making silver shrines of Ar´te·mis furnished the craftsmen no little gain; 25 and he gathered them and those who worked at such things and said: “Men, YOU well know that from this business we have our prosperity. 26 Also, YOU behold and hear how not only in Eph´e·sus but in nearly all the [district of] Asia this Paul has persuaded a considerable crowd and turned them to another opinion, saying that the ones that are made by hands are not gods. 27 Moreover, the danger exists not only that this occupation of ours will come into disrepute but also that the temple of the great goddess Ar´te·mis will be esteemed as nothing and even her magnificence which the whole [district of] Asia and the inhabited earth worships is about to be brought down to nothing.” 28 Hearing this and becoming full of anger, the men began crying out, saying: “Great is Ar´te·mis of the E·phe´sians!”
29 So the city became filled with confusion, and with one accord they rushed into the theatre, taking forcibly along with them Ga´ius and Ar·is·tar´chus, Mac·e·do´ni·ans, traveling companions of Paul. 30 For his part, Paul was willing to go inside to the people, but the disciples would not permit him. 31 Even some of the commissioners of festivals and games, who were friendly to him, sent to him and began pleading for him not to risk himself in the theatre. 32The fact is, some were crying out one thing and others another; for the assembly was in confusion, and the majority of them did not know the reason why they had come together. 33 So together they brought Alexander out of the crowd, the Jews thrusting him up front; and Alexander motioned with his hand and was wanting to make his defense to the people. 34 But when they recognized that he was a Jew, one cry arose from them all as they shouted for about two hours: “Great is Ar´te·mis of the E·phe´sians!”
35 When, finally, the city recorder had quieted the crowd, he said: “Men of Eph´e·sus, who really is there of mankind that does not know that the city of the E·phe´sians is the temple keeper of the great Ar´te·mis and of the image that fell from heaven? 36Therefore since these things are indisputable, it is becoming for YOU to keep calm and not act rashly. 37 For YOU have brought these men who are neither robbers of temples nor blasphemers of our goddess. 38 Therefore if De·me´tri·us and the craftsmen with him do have a case against someone, court days are held and there are proconsuls; let them bring charges against one another. 39 If, though, YOU are searching for anything beyond that, it must be decided in a regular assembly. 40 For we are really in danger of being charged with sedition over today’s affair, no single cause existing that will permit us to render a reason for this disorderly mob.” 41 And when he had said these things, he dismissed the assembly.

TİYATRO
Efes Harabelerinin en güzel yapılarından biri olan tiyatro oldukça sağlam kalmış ve restorasyonlarlabugün de Efes Festivali gibi şenliklerde rahatlıkla kullanılmaktadır.Bu güzel ve 25.000 kişi kapasiteli büyük bir tiyatronun kuzey batısında 2 ionik sütunlu hellenistik bir çeşme yerleştirilmiştir.Tiyatronun ilk kez hellenistik dönemde yapıldığı bilinmekte ise de bugüne gelen tiyatronun İmparator Cladius zamanında yeniden inşaasına başlatıldığı,İmparator Trianus (98-117) döneminde tamamlandığı bilinmektedir.Tiyatronun ön kısmında oldukça sağlam ve iri taşlardan yapılmış soyunma yerleri belirgin şekilde görülmektedir.Bu mekanlar günümüzde " Efes Festivali " için sanatçıların soyunma yerleri olarak kullanımaktadır.İlk döneminde 3 katlı olan tiyatro her biri 22şer basamaklı üç bölümden oluşur.Sahne binası 18 metre yüksekliğindedir.MS. 54 yıllarında St.Paul un bu tiyatrodan Efese seslendiği ve büyük tepkiyle karşılandığı rivayet edilir.25X40 ebatlarındaki sahnenin arka duvarları son derece süslü ve nişler içinde heykellerin bulunduğu bir görünüm taşımaktadır.Akustiğin çok iyi olduğu tiyatroda,sahnenin görünmesini sağlamak açısından tribün çok dik inşaa edilmiştir.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:42:00.000-07:00

Theatre Gymnasium

The building is situated at the eastern end of the Arcadiane Street. It is one of the Ephesian bath-gymnasium building. The form of its palaestra (place of exercise) with a tribune shows that it had a specific function. The bathing section has been partially excavated and so inaccessible.
There were lobbies, warm bathing pools, frigidarium, recreation rooms and halls for training.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:40:00.000-07:00

Ephesus terrace houses

are located on the hill, opposite the Hadrian Temple. Also called as "the houses of rich", important for the reason give us information about family life during the Roman period. They were built according to the Hippodamian plan of the city in which roads transected each other at right angels.
There are six residential units on three terraces at the lower end of the slope of the Bulbul Mountain. The oldest building dates back into the 1C BC and continued in use as residence until the 7C AD.
Ephesus terrace houses are covered with protective roofing which resembles Roman houses. The mosaics on the floor and the frescos have been consolidated and two houses have been opened to the public as a museum.
They had interior courtyards (peristyle) in the center, with the ceiling open. They were mostly two-storied, upper stores have collapsed during time. On the ground floor there were living and dining rooms opening to the hall, and upstairs there were bedrooms and guest rooms.
The heating system of the terrace houses were the same as that in baths. Clay pipes beneath the floors and behind the walls carried hot air through the houses. The houses also had cold and hot water. The rooms had no window, only illuminated with light coming from the open hall, so that most of the rooms were dim. The excavations of the terrace houses started in 1960. The restoration of the two of the houses have been finished and can be visited today.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:34:00.000-07:00

The Baths of Scholastica

It was built in the First Century and restored in the Fourth Century by a rich Christian lady called Scholastica. On the left of the eastern entrance, you can see her statue without head.

The original structure was thought to have been three-storied but by the time the upper two stories collapsed. The baths have two entrances, one from the Curetes Street, which is the main entrance, and the other from the side street. When you enter you see first the dressing room (apodyterium) with ten cabins,then cold room (frigidarium) with its pool,and then the warm room (tepidarium) to relax, and finally the hot room (caldarium) with its developed heating system.The second floor was used for masseage and scrubbe as a therapy.

It was used not only to bathe but also to socialize and discuss the topics of the day.The importance of discussing in the bath is well-known and effective developing of Roman philosophy.

The custom of Roman baths was continued during the Byzantine era and with the arriving of the Turks reached its heyday.During the times of the Ottomans, it won another dimension.It is recommend you to visit one of the traditional Turkish Bath to feel this culture.

Do you need Private Tour to Ephesus?

SKOLASTİKA HAMAMI

İzmir ili Selçuk ilçesi, Ephesos antik kentinde, Kuretler Caddesinin kuzeyinde, Traian Çeşmesi ile Hadrianus Mabedi arasında yer almaktadır. Efesteki yapıların en büyüklerinden biri olan bu hamam üç katlı olarak yapılmıştır. Skolastikia Hamamı MS. I. yüzyılda yapılmış ve IV. Yüzyılın sonuna kadar çeşitli dönemlerde onarılmıştır.

Roma İmparatorluk döneminde hamamların kendine özgü kuralları vardı. Bunlardan zengin ve yoksul tüm şehir halkı yararlanırdı. Fakirlerden ücret alınmaz, zenginler ise daha çok öğleden sonra hizmetkârları ile birlikte hamamlara gider ve burada uzun süre kalırlardı. Roma hamamlarında önce apoditerium (soyunmalık)denilen bölümde soyunulur, sudotoriumda terlenir, calderiumda da yıkanılırdı. Yıkanmadan sonra da tepidariumda diğer kişilerle sohbet edilir, siyaset yapılırdı. Son olarak da frigidarium denilen soğuk havuza girilirdi.

Skolastikia Hamamının iki ayrı girişi vardır. Bunlardan bir tanesi Kuretler Caddesinde, diğeri de doğudaki sokak içerisindendir. Bunlardan her iki kapı da apoditeriuma açılırdı. Son derece büyük ölçüdeki bu salonun içerisinde de nişler bulunuyordu. Bu nişlerden biri içerisinde MS. IV. yüzyılda hamamı son kez onartan Christian Skolastikanın heykeli bulunmuştur.

Apoditeriumun batısında frigidarium bulunmaktadır. Bunun ortasında elips planlı soğuk su havuzu vardır. Apoditeriumun kuzeyindeki kemerli bir kapıdan hamamın ılıklığı olan tepidariuma geçilmektedir. Bu bölümün duvarlarında ve zemininin altında sıcak hava dolaşımını sağlayan künklere yer verilmiştir. Bu bölümün doğu duvarı kenarında rastlanan renkli küçük mermerlerden mozaik parçası hamamın orijinal tabanının mozaiklerle kaplı olduğuna işaret etmektedir. MS. IV. yüzyılda yapılan onarım sırasında bunun üzerine mermer kaplamalar yerleştirilmiştir. Tepidariumdan küçük ve dar bir kapı ile calderiuma girilir. Günümüze iyi bir durumda gelmiş olan bu bölümün duvarları çeşitli dönemlerde yapılmış mermer ve tuğla levhalarla kaplanmıştır. Ayrıca zemine de pişmiş topraktan sıcak havayı dolaştıran kanallar yapılmıştır. Sıcak havanın sağlandığı külhan (hippocaus) bu bölümün batısında bulunmaktadır.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:24:00.000-07:00

The Octagon,
Tomb of the Ptolemaic Arsioe IV

Octagon was a vaulted burial chamber placed on a rectangular base with the skeleton of a 15 or 16 year old woman in a marble sarcophagus. According to an interpretation Octagon was a monument to Ptolemy Arsinoe IV, the youngest sister of the famous Cleopatra VII,was murdered in Ephesus in 41 BC.

Arsinoe IV (ca. 68/67 – 41 BC) was the fourth daughter of Ptolemy XII Auletes, sister of Ptolemy XIII and Cleopatra VII, and one of the last rulers of the Ptolemaic dynasty of ancient Egypt. When their father died, he left Ptolemy and Cleopatra as joint rulers of Egypt, but Ptolemy soon dethroned Cleopatra and forced her to flee Alexandria.

When Julius Caesar arrived in Alexandria in 48 BC and sided with Cleopatra's faction, Arsinoe escaped from the capital with her mentor Ganymedes and joined the Egyptian army under Achillas, assuming the title of pharaoh. When Achillas and Ganymedes clashed, Arsinoe had Achillas executed and placed Ganymedes in command of the army. Ganymedes initially enjoyed some success against the Romans, negotiating an exchange of Arsinoe for Ptolemy, but the Romans soon received reinforcements and inflicted a decisive defeat on the Egyptians.
Arsinoe was transported to Rome, where she was forced to appear in Caesar's triumph. Despite usual traditions of prisoners in triumphs being strangled when the festivities were at an end, Caesar spared Arsinoe and granted her sanctuary at Ephesus. Arsinoe lived in the temple for many years, always keeping a watchful eye for her sister Cleopatra, who saw her as a threat to her power. Her fears proved well-founded; in 41 BC, at Cleopatra's instigation, Mark Antony ordered her executed on the steps of the temple. She was given an honorable funeral and a modest tomb.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:23:00.000-07:00

Isa Bey Mosque

Isa Bey Mosque is one of the most delicate examples of Seljukian architecture, situated below the basilica of Saint John. The mosque was built by the master Syrian architecture Ali son of Mushimish al -Damishki, between the years of 1374 and 1375.
The mosque was styled asymmetrically unlike the traditional style, The location of the windows , doors and domes were not matched, purposely. In the entrance of the mosque, an inscription from the god decorates the doorway. The columns inside the house of prayer are from earlier ruins in Ephesus, making an interesting contrast to the mosque . The domes are ornamented by turquoise and blue faience, revealing the characteristic of Ottoman style. Crown-like doors from Seljukian architectural style later combine with the specific decoration elements of architectural style. The mosque was repaired in 1934.

The mystical atmosphere of "Isa Bey Mosque" must be experienced in the excursion around this region

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:21:00.000-07:00

Hellenistic City Wall

The Hellenistic city wall, erected under King Lysimachus and at least 9 kilometers long, was built in 3C BC. Today more than 3 kilometers of it is extremely well preserved on the Bulbuldag and can be seen on the way to the House of Mother Mary.

There were three entrances to the city; The Magnesian Gate (on the road the house of Mother Mary), the Koressos Gate (at the back of the Stadium) and the harbor. Strabon, one of the famous writers in antiquity, wrote that the city wall was 2,5-3 meters thick and fortified by watch towers.

There is an important, well-preserved tower which was called as St Paul’s prison near the ancient harbor on the hill. According to the Bible, Paul went to Ephesus in his third missionary journey. In Ephesus Paul found followers of John the Baptist and baptized them in the name of Lord Jesus Christ. He laid his hands on them and the Holy Spirit came on them and they spoke with tongues and prophesied.

Paul preached in the synagogue for three months, but when some hardened unbelievers spoke evil before the multitude, he separated the disciples from them and chose another place to teach daily. He continued this for two years, so that all Jews and Greeks in this Roman province of Asia (part of Asia Minor) heard the gospel of Christ. God did special miracles in Ephesus through Paul, as even the garments worn by him healed the sick and the demon-possessed.

Many believed in Ephesus and many who practiced magic before brought their books together and burned them publicly. As many pagans turned to Christianity in Ephesus, formerly a center of pagan Artemis worship, craftsmen and silversmiths, who manufactured idols and shrines, saw their profit diminishing. These craftsmen stirred up the pagans against Paul and his companions. Sales soon began to decline and one, Demetrius, a leader of the silversmiths, led a group of artisans against Paul saying " Men, YOU well know that from this business we have our prosperity.

Also, YOU behold and hear how not only in Ephesus but in nearly all the [district of] Asia this Paul has persuaded a considerable crowd and turned them to another opinion, saying that the ones that are made by hands are not gods. Moreover, the danger exists not only that this occupation of ours will come into disrepute but also that the temple of the great goddess Artemis will be esteemed as nothing and even her magnificence which the whole [district of] Asia and the inhabited earth worships is about to be brought down to nothing''.

His speech caused an uproar and the band of silversmiths, and likely a number of merchants worried about the decline in business, rushed into the theatre shouting "Great is Artemis of the Ephesians". Paul was not forced to leave the city by the authorities after this riot, but he evidently decided it was better to do so and set off for Macedonia. But it is believed he stayed in this tower before sending to Rome to be judged.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:20:00.000-07:00

Harbour Gymnasium

There was a gymnasium in the middle part of the bath-gymnasium complex. Its ancient designation was probably Gymnasium of Emperors and consists of a square peristyle court, corresponds to the palaestra of a Greek gymnasium.

There were rooms varying size and furnishings and served, in Roman times, for cultural and spiritual edification. There was a large sports field in the middle of the gymnasium.

ARKADİANA ( Liman Caddesi )

Efesteki harebeleri gezmek için hamamların karşısında bulunan ve limana kadar uzanan mermer döşeli görkemli bir caddeye çıkılır.Bu caddeye çıkarken izlenen yolun sonunda ,çok az kalıntıları mevcut olan ve MS. 2 yy.a tarihlenen Tiyatro Gymnasium u yer alır.Sağ tarafta ise Liman Gymnasiumu ve hamamı görülür.Limandan tiyatroya kadar uzanan cadde,gerçekte hellenistik dönemde yapılmış olmakla beraber,İmparator Arkadianus tarafından onartıldığından onun adını izafeten " Arkadiane " olarak bilinir.11 metre genişliğinde 350 metre uzunluğunda olan görkemli caddenin iki yanında yer alan mermer sütunlar bugün de ayaktadır.Bu cadde aşağıda limana,gerçekten sanat abidesi bir kapı ile açılır.Yan taraflarda ise dükkanlar sıralıdır.Dükkanların altında su yolu ortaya çıkarılmıştır.

Şehrin sularının kesilmesi durumunda bu su yollarından geçen kaynak sularının devreye girdiği anlaşılmaktadır.Tümüyle mermer döşeli olan Arkadianenin zemin döşemesi altında limana kadar uzanan bir kanalizasyon vardır.Şehrin en önemli caddesi olan bu cadde daha çok törenlerin,şenliklerin ve önemli geçitlerin yapıldığı bir caddedir.Karalların karşılandığı bir çok önemli gösterinin ve dini törenin yapıldığı bu cadde aynı zamanda limana gelen ve giden tüm mal ve servetin aktığı yol olduğundan " Liman Caddesi " olarak anılır.Kral Yoluda denilen bu caddenin bu denli çeşitli isimlerle anılması önemli bir cadde olduğunu göstermektedir.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:18:00.000-07:00

Harbour Baths

The large bath-gymnasium complex north of the Arcadiane is planned symmetrically. It consists of three parts: baths, gymnasium and athletic grounds.

This building may have been begun at the time of Domitian and it was rebuilt before the middle of the 4th century AD.

LİMAN HAMAMLARI

İzmir ili Selçuk ilçesi, Ephesos antik kentinde Liman ile Gymnasion arasında Liman Hamamı bulunmaktadır. Hamam MS.II. yüzyılda yapılmış ve İmparator II.Constantinus (337-361) zamanında onarılmıştır.

Ephesosun en büyük yapılarından biri olan hamam kuzey-güney yönünde, 160x170 m. ölçüsünde ve 28 m. yüksekliğindedir. Roma dönemi hamamlarında olduğu gibi doğusunda yapının bütününü kapsayan uzun bir salona yer verilmiştir. Bunun ortasında frigidarium (sıcaklık), iki yanında da soyunma odaları bulunmaktadır. Frigidariumun ortasında 30 m. uzunluğunda elips şeklinde büyük bir havuz vardır. Bu bölüm duvarlara dayalı olarak 11 m. yüksekliğinde pembe ve gri granit sütunlarla çepeçevre kuşatılmıştır. Sütunların başlıkları mermerden kompozit üsluptadır. Bunlar tuğladan yapılmış tonozlu çatıyı taşımaktadır. Soyunma yerleri büyük blok taşlardan yapılmış olup, oldukça kalın payelerle birbirlerinden ayrılmıştır. Her bölümün içerisine geniş nişler yerleştirilmiştir. Kazılarda rastlanılan heykellerin bu nişlere yerleştirildiği anlaşılmaktadır.

Hamamın sıcaklığı olan calderium frigidariumun batısında geniş ve yüksek bir salon görünümündedir.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:17:00.001-07:00

Arcadian Street (Harbor Street)

This street is situated between the Harbour Baths and the great theatre. Entering from the port, traders and sailors would first arrive in this street. So it was designed gorgeous with marbel slabs and colonnades. It was constructed in the Hellenistic Period, but then was restored during the reign of the Emperor Arcadius (395-408 AD.), from whom it takes its present name.

The street was 530 meters long and 11 meters wide, and on both sides of the street there were shops and galleries, and gates in the form of monumental arches. There were four higher columns with the statues of four apostels on the top.

It was one of the three lighted street at that time along with Rome and Antioch.50 streetlights lit up its colonnades and water, sewerage channels ran beneath the marble flagstones.

The first building near the theatre is called the Theatre Gymnasium.It is a Second Century AD building with two floors and numerous rooms.It was used for sports ground.

At the entrance of the port there were the Port Baths or the Harbour Baths.They were built in the year 2 AD.The Baths are also called the Baths of Constantine, for they were restored by Constantine II (337-361). It was one of the largest building with 160 m wide, 170 m long and 28 m high.

ARKADİANA ( Liman Caddesi )

Efesteki harebeleri gezmek için hamamların karşısında bulunan ve limana kadar uzanan mermer döşeli görkemli bir caddeye çıkılır.Bu caddeye çıkarken izlenen yolun sonunda ,çok az kalıntıları mevcut olan ve MS. 2 yy.a tarihlenen Tiyatro Gymnasium u yer alır.Sağ tarafta ise Liman Gymnasiumu ve hamamı görülür.Limandan tiyatroya kadar uzanan cadde,gerçekte hellenistik dönemde yapılmış olmakla beraber,İmparator Arkadianus tarafından onartıldığından onun adını izafeten " Arkadiane " olarak bilinir.11 metre genişliğinde 350 metre uzunluğunda olan görkemli caddenin iki yanında yer alan mermer sütunlar bugün de ayaktadır.Bu cadde aşağıda limana,gerçekten sanat abidesi bir kapı ile açılır.Yan taraflarda ise dükkanlar sıralıdır.Dükkanların altında su yolu ortaya çıkarılmıştır.

Şehrin sularının kesilmesi durumunda bu su yollarından geçen kaynak sularının devreye girdiği anlaşılmaktadır.Tümüyle mermer döşeli olan Arkadianenin zemin döşemesi altında limana kadar uzanan bir kanalizasyon vardır.Şehrin en önemli caddesi olan bu cadde daha çok törenlerin,şenliklerin ve önemli geçitlerin yapıldığı bir caddedir.Karalların karşılandığı bir çok önemli gösterinin ve dini törenin yapıldığı bu cadde aynı zamanda limana gelen ve giden tüm mal ve servetin aktığı yol olduğundan " Liman Caddesi " olarak anılır.Kral Yoluda denilen bu caddenin bu denli çeşitli isimlerle anılması önemli bir cadde olduğunu göstermektedir.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:15:00.001-07:00

Vedius Gymnasium

It is easily seen when entering the Ephesus city from the south entrance. The construction of the gymnasium dates around the second century AD, funded by Publius Vedius Antoninus and his wife Flavia Papiana. They dedicated the gymnasium to Goddess Artemis and to Emperor Antoninus Pius. In Ephesus, gymnasiums were the schools for young people in which one could take lessons for art, sports, literature, drama and speech. The most important and beautiful of these gymnasiums was the Gymnasium of Vedius. The entrance of the gymnasium is on the east, and when entering there is a palaestra (courtyard), surrounded by columns. The hall of emperors is also on the east, with statues and floors covered with mosaics.

The gymnasium included a bath, with a tepidarium, a caldarium, and a frigidarium. There was a pool at the frigidarium, with the statue of the god of the River Kaistros in the north end, pouring water into the pool from the amphora that the god was leaning on. Today, the statute is displayed in Izmir Museum.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:12:00.000-07:00

House of Virgin Mary

Located on the top of the "Bulbul" mountain 9 km ahead of Ephesus, the shrine of Virgin Mary enjoys a marvelous atmosphere hidden in the green. It is the place where Mary may have spent her last days. Indeed, she may have come in the area together with Saint John, who spent several years in the area to spread Christianity. Mary preferred this remote place rather than living in crowded place.

The house of Virgin Mary is a typical Roman architectural example, entirely made of stones. In the 4th century AD, a church, combining her house and grave, has been built. The original two-stored house, which consisted of an anteroom (where today candles are proposed), bedroom and praying room (Christian church area) and a room with fireplace (chapel for Muslims). A front kitchen fell into ruins and has been restored in 1940's. Today, only the central part and a room on the right of the altar are open to visitors. From there one can understand that this building looks more like a church than a house. Another interesting place is the "Water of Mary", a source to be found at the exit of the church area and where a rather salt water, with curative properties, can be drunk by all.

Paul VI was the first pope to visit this place in the 1960's. Later, in the 1980's, during his visit, Pope John-Paul II declared the Shrine of Virgin Mary has a pilgrimage place for Christians. It is also visited by Muslims who recognize Mary as the mother of one of their prophets. Every year, on August 15th a ceremony is organized to commemorate Mary's Assumption.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:10:00.000-07:00

Temple of Artemis

The temple of Artemis is known as one of the Seven Wonders of the ancient world. It has been built in the areas of Ephesus on a flat area which has over the centuries turned into a swamp. Today one can only see the ruins of the foundations of this marvelous construction of the Hellenistic Age, entirely made of marble and full of sculptured columns' capitals and shafts. The most beautiful remaining of this temple are today exhibited in the London British Museum.

The oldest remaining found date back till the 6th century BC. It was surrounded by 36 huge columns, later enlarged upon the orders of the Lydia King, Kreisos, during the 6th century BC. Most of the exhibits in the London British Museum belong to this period.

The new Artemis has been rebuilt in the 2nd century BC. Located on top of the previous one, it had tremendous dimensions: 127 columns of each 17,5 meters high. Unfortunately this one has also been destroyed by fire, reconstructed and again demolished by earthquakes, rebuilt and at last looted by Goths one year later.

The statue of many-breasted Artemis was the symbol of the temple but also of abundance, hunting and wild life. The genuine statue of Artemis, removed during the fire, is today exhibited in the Selcuk Museum. Many copies of this statue found during the latest excavations date back from the Roman period.

Mythological Info

Artemis was also called Cynthia, from her birth place, Mount Cynthus in Delos. She was Apollo's twin sister, daughter of Zeus and Leto. She was one of the three maiden goddesses of Olympus: the pure maiden Vesta, gray-eyed Athena who cares but for war and the arts of the craftsmen, and Artemis, lover of woods and the wild chase over the mountain.
She was the Lady of Wild Things, Huntsman-in-chief to the gods, an odd office for a woman. As a huntress her favorite animal was the stag, because its swiftness gave the best opportunity for her method of capture, which was by her silver bow and arrows and speed of foot.

As Phoebus was the Sun, she was the Moon called Phoebe and Selene (Luna) representing the evening and night, carrying a torch, and clad in long heavy robes, with a veil covering the back of her head. Neither name originally belonged to her.

Phoebe was a Titan, one of the older gods. So too was Selene, a moon-goddess, indeed, but not connected with Apollo. She was the sister of Helios, the sun-god with whom Apollo was confused.

She was worshipped in Athens, Corinth, and Thebes as goddess of strict upbringing, of good fame, of upright mind, and of sensibility in the affairs of ordinary life. She chased and fired her arrows at all wild and unchecked creatures and actions.

In the later poets, Artemis is identified with Hecate. She is "the goddess with three forms", Selene in the sky, Artemis on earth, Hecate in the lower world and in the world above when it is wrapped in darkness. Hecate was the Goddess of the dark of the Moon, the black nights when the moon is hidden. She was associated with deeds of darkness, the Goddess of the Crossways, which were held to be ghostly places of evil magic.

Footnotes:
At Ephesus, where her great temple was one of the seven wonders of the world, Artemis was represented with a mural crown, with a disc behind the crown; on her breast, a garland of flowers, as a sign of her influence in spring time. Lions cling to her arms; as mother of wild beasts, she has many breasts; her legs are closely bandaged and ornamented with figures of bulls, stags, lions, and griffins; at the sides are flowers and bees. This figures may have resembled the original image of the goddess which had fallen from heaven.

Selene, (Luna) is represented as riding on a mule or a horse; on the pediment of the Parthenon it is a horse.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:07:00.000-07:00

Church of Mary - The Double Churches

This Roman building is dated to the 2nd century A.D as the ‘Hall of the Muses’. It was used as an education and cultural center. After the christianity became the official religion of Rome, they converted this building into a basilica. It was the first church dedicated to the Virgin Mary.

It was 260 m. in length, and was built with columns in the form of a fine basilica with baptistry. After it was partly destroyed, the western part formed a domed basilica, and when this too was ruined, the eastern part of the old basilica was turned into a church. So it is also called as the Double Churches. The baptistry of this church is the best preserved in Asia Minor.

The Third Ecumenical Council was held in Ephesus, Asia Minor, in 431 under Emperor Theodosius II, grandson of Theodosius the Great. It is also known as the Council of Ephesus. Approximately 200 bishops attended. Here, the divine character of Christ and the Virgin Mary was discussed. Nestorius (380-451), the founder of the school of Antioch and the Patriarchate of Istanbul, rejected the divine nature of Christ and regarding Mary not as the mother of God but as the mother of a human being. The Alexandrian school, on the other hand, claimed the more mystical, more traditional view that Mary was the mother of God and in the end Nestorius was sent exile. So at this counsil it was decided that Christ had a double nature as God and man, and the Virgin Mary was theotokos, god-bearer.

It was the first church dedicated to the Virgin Mary. Also the house of Mary is over Panaya-Kapulu mountain, is the most beautiful natural residence in this region.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:05:00.000-07:00

Basilica of St John

It is believed that the evangelist St. John had spent his last years in the region around Ephesus and buried in the southern slope of Ayosolug Hill. Three hundred years after the death of St. John, a small chapel was constructed over the grave in the 4th century. The church of St John was changed into a marvelous basilica during the region of Emperor Justinian (527 -565 AD).

St John or the Apostle John was the writer of the Fourth Gospel and the book of Revelation. The accounts of the Gospels agree that he is the son of Zebedee; together with his brother James, began to follow Jesus while fishing in the Lake Galilee. He became one of the Christ’s closest disciples and was with him on various significant events such as the Transfiguration and the Crucifixion. At his writings when Jesus was on his torture stake he said that : ‘Mother, this is your Son’. And to his beloved disciple, ‘this is Your Mother’(John 19:26-27).The beloved disciple is thought to have been St John.
The second half of the first century was full of persecution for the early Christians.Apostle James and Stephen were killed in Jerusalem.Paul was sent to Rome and executed. According to tradition John took The Mother Mary and came to Ephesus.He wrote his Gospel in Ephesus and the Revelation in Greece Island, Patmos in 96AD.

The monumental basilica was in the shape of a cross and was covered with six domes. Its construction, being of stone and brick, is an extremely rare find amongst the architecture of its time. Raised by two steps and covered with marble, the tomb of St John was under the central dome, that was once carried by the four columns at the corners. The columns in the courtyard reveals the monograms of Emperor Justinian and his wife Theodora. Constructed in the 5th century AD, the baptistery is north of the nave, with its key hole shape. Rampart walls around the church were constructed for protection from the Arabian attracts in the 7th - 8th centuries AD. The impressive 10th century AD frescoes representing St John, Jesus and a Saint, ornament the chapel. With the invasion of Turks, the chapel was used as a mosque in the 14th century; unfortunately Basilica of Saint John became unusable due to the serious earthquake in the same century.

diary of a guide (Ephesus)

2009-08-29T14:00:00.000-07:00

Stadium

The Stadium was located to the south of the Vedius Gymnasium. The spectators' seats on the south was resting on the slopes of the Mount Pion (Panayirdag). The seats on the northern section were placed on the heightened vaulted galleries. There was a monumental entrance gate to the Stadium on the west. Its last shape was mainly given and enlarged during the Roman Emperor Neron's reign in the 1st century A.D. As all Roman stadiums from the classical era, it was planned in a U-shape then.

But none of the pieces of seating tiers were kept. They were used the restorations of the other buildings in Ephesus and also in the construction of the Basilica of St. John.

It was first built in the Hellenistic Age. It was purely used for ceremonies and sports activities. But during the 3rd and 4th centuries other than the sports activities and ceremonies, gladiator and wild animal fights became very popular especially in Roman Period. It is known that certain families, such as the Vedius, owned gladiator schools.Also Christians were persecuted here and were thrown to the lions. So when Christianity became the official religion of Romans in 413 AD. they destroyed it and built the Persecution Gate also as a symbol of these sufferings.